Blaasontstekingen en bedplassen: Breda wil kinderen eerder uit de luiers
Blaasontstekingen, verstopping en bedplassen: kinderen die laat zindelijk worden, hebben daar vaker dan andere kinderen last van. Ook komen steeds meer kleuters nog in de luiers op school, waardoor leerkrachten hen moeten verschonen of de ouders moeten bellen. Met de app 'De Pot Op' willen de gemeente Breda en GGD West-Brabant hier iets aan doen. Een nieuwe aanpak ook voor het milieu.
Volgens Elianne Leeffers, bedenker van het programma De Pot Op, is de trend duidelijk: kinderen worden steeds later zindelijk. "Gemiddeld pas rond hun derde verjaardag", zo zegt ze. "Terwijl dat vaak al rond de 18 maanden kan. Kinderen kunnen écht veel eerder zindelijk worden."
En dat is volgens haar ook echt noodzakelijk. Kleintjes die later zindelijk worden hebben namelijk een grotere kans op gezondheidsproblemen: "Denk aan blaasontstekingen, verstopping en bedplassen." Dat komt onder meer doordat kinderen hun plas of ontlasting vaker ophouden, bijvoorbeeld omdat ze gewend zijn aan een luier. "Daardoor kunnen klachten ontstaan of verergeren."
Het later zindelijk zijn heeft niet alleen gevolgen voor de gezondheid van een kind, maar ook voor het onderwijs. Eén op de vijf kinderen is volgens Leeffers nog niet zindelijk als ze naar de basisschool gaan. "Leerkrachten moeten hen verschonen of de ouders bellen. Dat zorgt voor extra werkdruk en soms zelfs voor lastige situaties op school."
"De wegwerpluier heeft het ouders veel te gemakkelijk gemaakt."
Dat moet anders en om ouders te ondersteunen, ontwikklede Leeffers een speciale app: De Pot Op. Die helpt ouders bepalen welke zindelijkheidstraining het beste past. Van een snelle methode tot een rustiger traject van enkele weken. "In de app staan video’s, tips en kunnen ouders vragen stellen aan experts, zoals pedagogen en kinderverpleegkundigen", legt ze uit. "Ook is er een forum waar ervaringen worden gedeeld."
Leeffers deed met de app in 2025 een proef van drie maanden in Breda bij zo’n honderd gezinnen. Harde cijfers leverde dat nog niet op. "Grote verschuivingen zag je nog niet, maar dat gebeurt pas op langere termijn", legt ze uit. "Maar door de ervaringen en feedback van ouders en kinderopvangmedewerkers is besloten het project nu breder in de stad uit te rollen."
De oorzaken van het later zindelijk worden zijn wel beter in beeld. Een boosdoener is onder meer de komst van de wegwerpluier. "Die heeft het ouders veel te gemakkelijk gemaakt, maar ook de noodzaak weggenomen om vroeg te beginnen met zindelijkheidstraining."
Ook veranderde opvoedmethodes en het feit dat ouders vaker werken spelen een rol. De ontwikkeling is volgens Leeffers al decennia zichtbaar. Waar kinderen in de jaren veertig vaak al rond hun eerste levensjaar zindelijk waren, ligt dat nu rond de drie jaar: "In tachtig jaar tijd is de leeftijdsgrens twee jaar, onnodig, opgeschoven. Dat is veel."
"Luiers van kinderen vormen ongeveer vier procent van het restafval."
Naast gezondheidsvoordelen speelt ook het milieu een rol. Luiers van kinderen vormen ongeveer vier procent van het restafval in Nederland. Een kind gebruikt er gemiddeld vijf per dag. "Als je een half jaar tot een jaar eerder stopt met het luiergebruik, scheelt dat enorm", weet Leeffers. "Minder afval, lagere kosten voor ouders én minder druk op de afvalverwerking."
Naast Breda start in Brabant het project ook in Steenbergen. En Elianne Leeffers wil dolgraag verder uitbreiden: "Voor de kinderen, de ouders én de samenleving."
