Zo wordt jouw huis verwarmd met poep: 'Het bruine goud'
Huizen verwarmen met mest: het klinkt misschien als een zaakje dat stinkt. Toch gebeurt het in onze provincie. Melkveehouder Jos Seuntiëns uit Knegsel voorziet 250 huishoudens van gas dankzij de mest van zijn koeien. En Frank van Genugten uit Sint-Oedenrode zorgt ervoor dat 1100 huishoudens er warmpjes bij zitten dankzij de mest van zestien familiebedrijven. Meer boeren staan te popelen om groen gas van hun mest te maken, maar zij lopen ook tegen uitdagingen aan.
Het voelde als de omgekeerde wereld voor Seuntiëns. Hij moest zijn mestoverschot voor honderdduizenden euro's per jaar afvoeren en vervolgens kunstmest kopen om over zijn land uit te rijden. "De mestkosten liepen uit de hand", vertelde hij eerder aan Omroep Brabant.
Daarom besloot hij in 2012 te investeren in een nieuwe stal met dichte vloeren, waarmee hij de mest van zijn koeien kon opvangen. Van die mest maakt hij nu mestkorrels en bodemverbeteraar, en het methaangas uit de mest zet hij om in groen gas voor 250 huishoudens in Knegsel.
'Het bruine goud'
Van Genugten liep als melkveehouder tegen hetzelfde probleem aan en besloot ook mest te gaan vergisten. Met zijn bedrijf Groenewoud Gas is hij nu een van de eerste bedrijven dat op zo'n grote schaal groen gas maakt van mest. "Mest is het bruine goud", lacht hij.
Het vergistingsproces vindt volledig plaats in een grote installatie op zijn terrein in Sint-Oedenrode. "De mest gaat dagvers in de vergister. Daarin eten de methaanbacteriën de vluchtige vetzuren op en het scheetje van de methaanbacterie is biogas. Dat biogas vangen we op en het wordt vervolgens opgewaardeerd tot aardgaskwaliteit. Het gaat daarna direct naar de 1100 huishoudens", legt hij uit.
In deze aflevering van HOE? zie je hoe de installaties van Frank en Jos werken.
Door de vergisting hoeven boeren niet alleen minder mest af te voeren. Het groene gas dat ontstaat, is een duurzame variant van aardgas, omdat er veel gassen uit de mest worden gehaald. "Mestvergisting vermindert de uitstoot van stikstof en broeikasgassen, met name bij veehouders", vertelt een woordvoerder van Platform Groen Gas.
Genoeg mest beschikbaar
Een ander voordeel is dat mest, in tegenstelling tot veel andere grondstoffen, altijd in eigen land beschikbaar is. "Over de beschikbaarheid van voldoende mest maakt Platform Groen Gas zich geen zorgen. Zelfs wanneer de veestapel met nog eens twintig procent krimpt, is er in 2030 meer dan voldoende mest beschikbaar."
Het platform denkt dat de productie van groen gas een aanjager kan zijn in het verminderen van het stikstofprobleem in de landbouw, maar een oplossing voor het mestoverschot is vergisting niet. "Het mestoverschot is namelijk een mineralenoverschot en dat verandert niet door de productie van groen gas alleen."
Overheid zet in op productie van groen gas
Aan alle kanten wordt er aan wetgeving gewerkt om dit soort initiatieven rendabel te maken voor boeren. Ook de overheid zet de komende jaren volop in op groen gas, onder andere met een bijmengverplichting waardoor energieleveranciers vanaf 2027 een steeds groter aandeel groen gas moeten inkopen.
De Zuidelijke Land- en Tuinbouworganisatie (ZLTO) ziet veel boeren die hierdoor staan te popelen om de mest van hun vee te vergisten. Toch zijn er ook zaken die het proces ingewikkeld maken.
Forse investering
"Het opwaarderen van biogas tot aardgaskwaliteit is een fikse investering. Dat is individueel veel te complex en te duur", vertelt Ton van Korven, beleidsspecialist Natuur, Klimaat en Energie bij ZLTO. Boeren moeten daarom samenwerken om een vergistingsinstallatie te realiseren. Zo werkt Seuntiëns samen met zijn buurman en gebruikt Van Genugten de mest van zestien familiebedrijven.
Zo'n samenwerkingsverband kan lastig zijn en heeft een doorlooptijd van één tot twee jaar. Het ontwikkelen van middelgrote mestbewerkers zoals het bedrijf van Van Genugten kost soms wel vijf jaar. Dat heeft ook te maken met de benodigde vergunningen. "Het bouwblok van de boer kan vol zijn, of het bouwblok kan in de buurt van een woongebied of natuurgebied liggen, waardoor er beperkingen zijn qua aard en omvang van activiteiten", laat de provincie weten.
Toch staat de provincie positief tegenover het maken van groen gas en wordt er gewerkt aan een provinciale aanpak. "Mest is een belangrijke beoogde grondstof voor dit groen gas. De bijmengverplichting gaat hierin zeker helpen, maar de echte zwieper moet nog komen", aldus de provincie.
