Heksennacht trekt door Breda: ‘Veilig over straat moet normaal zijn'
In de stromende regen trok dinsdagavond een stoet van zo’n 45 deelnemers door het centrum van Breda tijdens de Heksennacht van Dolle Mina. Met de tocht vraagt de actiegroep aandacht voor straatintimidatie en vrouwenhaat. Een landelijke actie, maar Breda is de enige stad in Brabant die meedoet. "Je moet gewoon veilig over straat kunnen, ongeacht wie je bent", zegt organisator Solveig van Maurik - Van der Bruggen.
Zonder fakkels - de regen gooit roet in het eten - gaat de Heksennacht van start op de Grote Markt waarna verschillende plekken in de binnenstad worden aangedaan, zoals het Begijnhof. Daar worden verhalen verteld over vrouwen die vroeger alleen bescherming vonden in vrouwengemeenschappen.
"Dat waren plekken waar vrouwen zelfstandig konden wonen, zonder een man", vertelt Solveig van de Dolle Mina’s. "Dat zegt eigenlijk al genoeg over hoe de samenleving toen werkte. Die mechanismen van uitsluiting en intimidatie zijn nog altijd zichtbaar, alleen in een moderner jasje."
"Mondige vrouwen werden weggezet als heks en eigenlijk gebeurt dat nog steeds."
De tocht van 2,5 kilometer loopt verder bewust langs plekken waar veel vrouwen zich ongemakkelijk voelen, zoals het Valkenbergpark en verschillende donkere steegjes. In de Rozemarijnstraat, vroeger bekend als prostitutiestraat, deelt een vrouw een persoonlijk verhaal over hoe ze zich na een eerdere demonstratie onveilig voelde toen ze alleen naar huis liep. "Dat soort ervaringen zijn voor veel vrouwen herkenbaar", zegt Dolle Mina Solveig.
Het is nog niet donker, maar de naam Heksennacht voor de actie is bewust gekozen en refereert aan de jaren zeventig (zie kader). De Dolle Mina’s gebruiken ‘heks’ als geuzennaam voor vrouwen die zich uitspreken en niet binnen het gewenste plaatje passen. "Mondige vrouwen werden vroeger al snel weggezet als heks", zegt Solveig. "Eigenlijk gebeurt dat nu nog steeds, alleen op een andere manier. Wij eisen die naam weer op."
Volgens haar is de actie actueler dan ooit. Ze verwijst naar online haat, vrouwonvriendelijke influencers en de zogenoemde manosfeer op sociale media. “Je ziet steeds vaker dat vrouwen die hun mening geven worden aangevallen of geïntimideerd. Daarom moeten we zichtbaar blijven."
Ondanks de regen krijgt de stoet onderweg steun van omstanders, met applaus en bemoedigende woorden. "We zijn zichtbaar en dat is precies de bedoeling", zegt Solveig.
De avond eindigt weer op de Grote Markt met een heksenritueel rond brandende bundels rozemarijn. De deelnemers staan in een kring terwijl de rook langs hen werd gedragen. Volgens de organisatie staat het ritueel symbool voor bescherming, reiniging en verbondenheid.
"Het klinkt misschien zweverig", lacht Solveig. "Maar uiteindelijk gaat het gewoon om één ding: dat iedereen zich vrij en veilig moet kunnen voelen in de stad."
Wie zijn de Dolle Mina’s en wat is de Heksennacht?
Dolle Mina is begin jaren zeventig ontstaan als feministische actiegroep voor gelijke rechten voor vrouwen. Ze voerden actie voor onder meer abortusrechten, gelijke lonen en kinderopvang. De bekendste leus was: ‘Baas in eigen buik’.
De Heksennacht ontstond in 1976 als internationale protestactie tegen straatintimidatie en geweld tegen vrouwen. De naam verwijst naar de heksenvervolgingen, waarbij vooral mondige en onafhankelijke vrouwen werden vervolgd. Feministische groepen gebruiken het woord ‘heks’ tegenwoordig juist als geuzennaam: een symbool van verzet tegen vrouwenhaat, intimidatie en onderdrukking.