We weten dat we het nodig hebben, toch kopen we geen noodpakket
Slechts 44 procent van de Nederlanders heeft een noodpakket in huis, blijkt uit onderzoek van Ipsos. Tegelijk weet 80 procent dat zo'n pakket nuttig is. Hoe komt het dat we wel weten dat het verstandig is, maar het toch niet doen? Militair historicus Christ Klep uit Breda legt het uit. "Als je je elke dag bezighoudt met wat er allemaal mis kán gaan, heb je geen leven meer."
We spreken Klep in de voormalige atoomschuilkelder van Oss. Een ogenschijnlijk doodgewone parkeerplaats, waar met passen en meten zo'n 3800 mensen kunnen schuilen in geval van een ramp. "Ik ben benieuwd wat voor taferelen zich dan aan zo'n toegangspoort zouden afspelen", zegt hij met een verwonderde blik.
Het aantal mensen dat hierin kon, was krap tien procent van de inwoners die Oss in de jaren 80 telde. "Bovendien was dat voor drie dagen en moest je alles zelf meenemen. En dan, wat gebeurt er daarna?"
Realistisch is het niet dat we voormalige schuilkelders bij een conflict weer in gebruik zullen nemen. "Tegenwoordig moeten we meer rekening houden met hybride oorlogsvoering", legt de militair historicus uit. Stroom kan uitvallen, netwerken kunnen platgaan, of we komen zonder brandstof te zitten. "Ik vraag me af of mensen in deze maatschappij nog wel weten hoe ze zichzelf moeten redden."
"Na een paar keer alarmeren neemt niemand de overheid meer serieus."
Toch stuurt de overheid wel aan op zelfredzaamheid van 'de burger'. Daarbij is de overheidscommunicatie over een dreigende noodsituatie in veertig jaar nauwelijks veranderd.
"Je ziet dat de overheid wel wil alarmeren, maar dat kun je maar een paar keer doen. Daarna neemt niemand je meer serieus", legt Klep uit. "Dan krijg je teksten als: 'Nederland is een veilig land, maar er kan altijd iets ergs gebeuren'. En dat verschilt bijna niet van hoe we in de Koude Oorlog werden gewaarschuwd."
"Enorme kloof tussen gevoel dat we bedreigd worden en onze daadwerkelijke bereidheid om iets te doen."
In november kreeg ieder huishouden in Nederland een boekje toegestuurd met adviezen om je voor te bereiden op een noodsituatie: warme dekens, toiletspullen, blikvoer. Volgens Ipsos heeft inmiddels 44 procent van de mensen die spullen ook daadwerkelijk in huis. Met andere woorden: 56 procent van de Nederlanders heeft géén noodpakket.
"Dat komt omdat er een enorme kloof zit tussen het gevoel dat we bedreigd worden en onze daadwerkelijke bereidheid om iets te doen", verklaart Klep. "Daarin zie ik hele duidelijke parallellen met de Koude Oorlog en de periode voor de Tweede Wereldoorlog."
De historicus kent het uit de hele geschiedenis. "Ik denk dat dat komt omdat we het niet kunnen bevatten. Stel je voor dat je elke dag moet nadenken over wat je zou kunnen overkomen. Dan zou je geen leven meer hebben, omdat je elke dag onder de dekens zou blijven liggen."
Daarnaast zijn onze overlevingsvaardigheden door de jaren heen afgenomen. Met een toetsenbord kunnen we goed uit de voeten. Maar vuur maken? Zwemmen bij een overstroming? Op wilde dieren jagen? "Als je dat niet kunt, dan helpt zo'n noodpakket ook niet meer."
Ben je benieuwd naar het hele verhaal? Bekijk dan onze nieuwe aflevering van HOE..? over rampen in Brabant.
