Bredase viroloog waarschuwt: nú kennis opdoen over muggen en muggenziektes in Breda

De mug is allang niet meer alleen een irritant insect dat je uit je slaapkamer jaagt. Volgens viroloog Babs Verstrepen van Avans Hogeschool in Breda vormt de mug de komende jaren ook steeds vaker een gezondheidsrisico. Daarom wil ze van Breda een proeftuin maken voor onderzoek naar muggen en de ziektes die zij kunnen verspreiden.

"Waar wij in Nederland nog heel erg aan moeten wennen, is het idee dat muggen ons ziek kunnen maken", zegt Verstrepen. "Dat gebeurt weliswaar nu nog nauwelijks, maar die virussen komen wel deze kant op."

Ze pleit voor een zogenoemd ‘living lab’: een samenwerking tussen Avans Hogeschool, GGD, provincie, waterschap en gemeente Breda om te onderzoeken waar muggen zich ontwikkelen, hoe bewoners overlast hebben en welke maatregelen werken om verspreiding tegen te gaan.

Volgens viroloog Verstrepen spelen er drie ontwikkelingen tegelijk. "We krijgen door klimaatverandering langere en warmere zomers, wat ideale omstandigheden zijn voor muggen waardoor de populatie sterk toeneemt. Daarnaast kunnen onze gewone huis-tuin-en-keukenmuggen ook virussen gaan overdragen. En dan heb je nog exotische soorten, zoals de tijgermug, die andere ziektes mee kunnen brengen.”

Vooral het Westnijlvirus baart haar zorgen. Dat virus wordt verspreid via gewone steekmuggen en komt oorspronkelijk vooral voor bij vogels. In de meeste gevallen veroorzaakt het weinig klachten, maar soms leidt het tot ernstige neurologische problemen zoals hersenontstekingen.

Daarnaast rukt ook de exotische tijgermug op vanuit Zuid-Europa. Die kan ziektes als dengue en chikungunya verspreiden. "Lokale besmettingen zitten inmiddels tot ongeveer Parijs", zegt ze. "Dat komt dus steeds dichterbij."

Paniek wil Babs Verstrepen nadrukkelijk voorkomen. "Het is geen acuut rampscenario", benadrukt ze meerdere keren. "Maar we moeten ons er wel op voorbereiden. Nu zitten we nog in een fase waarin we kennis kunnen opbouwen."

Juist daarom vindt ze Breda geschikt als onderzoekstad. Niet alleen vanwege de aanwezigheid van de Avans Hogeschool met haar onderzoeksfaciliteiten, maar ook vanwege de inrichting van de stad. Muggen ontwikkelen zich volgens haar namelijk niet zozeer in grote waterpartijen, maar juist in kleine plasjes stilstaand water.

"Rioolkolken zijn belangrijke broedplaatsen, want daar staat altijd een laagje water in", legt ze uit. "Maar denk ook aan regentonnen, de singels met plezierbootjes met een laagje water erin, lege bierflesjes in de tuin of de voet van een parasol."

Ze ziet ook kansen om inwoners actief te betrekken. Studenten zouden bijvoorbeeld tuinen kunnen onderzoeken op potentiële broedplaatsen of experimenten kunnen doen met simpele oplossingen. "Iedereen kent het verhaal van een druppel zeep tegen muggen in een regenton, maar we weten eigenlijk helemaal niet hoe goed dat werkt."

Toch loopt de samenwerking met de gemeente Breda stroef, zegt Verstrepen. Volgens haar reageren ambtenaren geïnteresseerd, maar komt het niet tot concrete afspraken. "Iedereen vindt het interessant, maar als je vraagt om eens samen om tafel te gaan, heeft iedereen een drukke agenda."

Ze zegt nadrukkelijk geen grote financiële bijdrage te vragen. "Ik hoef geen geld van de gemeente. Ik wil vooral dat we samen gaan nadenken en dat studenten veilig onderzoek kunnen doen in de openbare ruimte."

Want als Nederland te laat begint met voorbereiden, blijft volgens haar uiteindelijk vooral één optie over: bestrijden met chemicaliën.

"Je gaat muggen niet tegenhouden", zegt Verstrepen. "Maar je kunt wel zorgen dat je begrijpt wat er gebeurt en het onder controle houden. En dat je mensen bewust maakt van wat ze zelf kunnen doen."