Deze Adolf stond te juichen in bed toen de Tweede Wereldoorlog begon in Vught

Ruim duizend Joodse kinderen werden op 6 en 7 juni 1943 tijdens de beruchte Kindertransporten vanuit Kamp Vught afgevoerd naar vernietigingskamp Sobibor en na aankomst meteen vergast. Adolf en Otto Schaap zaten ook in die treinen en ontsnapten als een van de weinigen aan dit vreselijke lot. De nu 94-jarige Adolf overleefde meerdere concentratiekampen en spreekt tijdens de herdenking dit weekend over wat hem overkwam. "Mijn meest vreselijke tijd was in Vught."

Adolf Otto (Dolf) Schaap wordt op 14 januari 1932 geboren in Amsterdam, zijn broertje Otto volgt een paar jaar later. Adolf is een echte familienaam en dat hij die krijgt is dan ook geen verrassing, vertelt hij tijdens een interview bij het Joods Cultureel Kwartier. "Ik denk dat als ik een half jaar later geboren was, dat ze me de naam Adolf niet hadden gegeven. Ik heb van de naam Adolf na de oorlog nogal wat last gehad. Want als ik mijn naam moest zeggen, dan zeiden ze. Ah Adolf, dan ben je een NSB-kind."

Het begin van de oorlog ervaren beide Joodse broers als een spannend jongensboek. "Moeder zei op 10 mei 1940 met een grafgezicht, de oorlog is begonnen. Maar ja, oorlog is voor kleine jongens spannend. Dus wij stonden te juichen in bed, te dansen in bed. Zonder uiteraard enig besef wat er nog zou volgen."

Afschuwelijk eten
De familie Schaap wordt verraden en in 1943 afgevoerd naar Kamp Vught. Zijn tijd daar staat in zijn geheugen gegrift. "Het eten in Vught was meer dan afschuwelijk. Elke dag koolsoep. Een soort brei van kolen die gestoofd waren met aardappelen. Het was hele vieze troep. Af en toe een flintertje vlees er tussendoor."

Ze krijgen zo nu en dan een zakje brood van een bekende die dat voor hen achterlaat in de bosjes bij de barakken. "Daar hebben Otto en ik heel veel geluk mee gehad."

Otto en Dolf zitten gescheiden van hun ouders in de kinderbarakken. Daar moeten ze iedere dag op appèl verschijnen. Ze worden geïnspecteerd door de grijze muizen: Nederlandse en Duitse vrouwen in een grijs/groen uniform die een waar schrikbewind voeren. De kinderen moeten zich in rijen van drie naar lengte opstellen. 

Dolf: "Ik heb nooit begrepen dat vrouwen zo gemeen tegen kinderen konden zijn. Dat waren zulke loeders. Dat was echt verschrikkelijk. Vooral de kleinste kinderen hebben het het ergste gehad, want die stonden vooraan. Als een kind niet te lang kon staan, kreeg-ie een klap op zijn hoofd. Ze dreigen met potloden in ogen te steken. Tot op de dag van vandaag kan ik niet begrijpen dat er zulke vrouwen bestaan die zo met kinderen omgaan."

Wat hem voor eeuwig bij is gebleven is de platte kar die naast de ingang van de barakken staat. Bijna iedere dag liggen daar lijkjes op van baby's en kleine kinderen die die nacht zijn overleden.  "Vught herinner ik me goed, want het was een van de beroerdste periodes die Otto en ik mee hebben gemaakt."

In juni mogen alle kinderen opeens naar hun moeders in het vrouwenkamp en krijgen plotsklaps een bord met goed eten. "Die vrouwen zeiden, o Jezus er gaat iets verschrikkelijks gebeuren. Dat is abnormaal."

Hun voorgevoel klopt, vlak daarna volgen de Kindertransporten richting Westerbork. Dolf en Otto zitten samen met hun moeder in de tweede trein die op 7 juni gaat. Zijn vader is al eerder naar Westerbork vervoerd en daar als arts actief. Hij moet de inzittenden van de treinen controleren op besmettelijke ziekten. Hij weet het voor elkaar te krijgen om moeder samen met beide zonen uit de treinen te krijgen.

Dat blijkt hun redding, want beide treinen rijden daarna door naar Sobibor waar alle kinderen direct na aankomst worden vergast. 

Het gehele gezin belandt daarna in verschillende concentratiekampen, maar weet keer op keer te overleven. Hun redding is een gevangenenruil die in 1945 wordt gedaan tussen de Duitsers en geallieerden. Samen met vierhonderd andere Nederlanders uit concentratiekamp Theresienstadt gaan ze per trein naar Zwitserland en weten zo als een van de weinigen als compleet gezin de Holocaust te overleven.

Op videoplatform Brabant+ kijk je gratis en zonder account ingrijpende documentaires en series over de Tweede Wereldoorlog.