Waterkwaliteit Brabant blijft onder de maat, boetes dreigen
Brabant voldoet op dit moment niet aan de Europese waterdoelen, en dat gaat ook niet lukken voor de wettelijke deadline van 22 december 2027. Sterker nog: ook de volgende deadline, in 2033, is niet haalbaar. Een datum waarop het water wél aan alle normen voldoet, kan de provincie niet noemen.
Dat blijkt uit een bestuursrapportage (BURAP) die vrijdag wordt besproken in Provinciale Staten. "De waterkwaliteit voldoet op veel locaties nog niet aan de wettelijke KRW-normen. Het is zeer waarschijnlijk dat Brabant in 2027 niet aan alle doelen voldoet", schrijft de provincie. "Milieuvreemde stoffen, met name bestrijdingsmiddelen en PFAS, worden vrijwel overal in het grondwater aangetroffen."
Geen enkel waterlichaam in Brabant voldoet
In de Kaderrichtlijn Water (KRW) geldt het principe dat wie aan één criterium niet voldoet, meteen in zijn geheel tekortschiet. Geen enkel waterlichaam in Brabant voldoet op dit moment aan álle criteria.
Ook na de deadline van 2027 blijven de waterdoelen van kracht. Overheden moeten dan doorwerken richting een volgende deadline in 2033. Dat gaat evenmin lukken, stelt de provincie: "Het is niet mogelijk om eind 2033 aan de normen voor alle stoffen te voldoen."
'Exacte einddatum is niet te geven'
Wanneer dat wél het geval zal zijn, kan de provincie desgevraagd niet zeggen: "Een exacte einddatum is hiervoor niet te geven. De KRW biedt ook ruimte voor een later bereiken van doelen, mits goed onderbouwd kan worden dat maatregelen zijn genomen maar meer tijd nodig hebben om effect te sorteren."
De Kaderrichtlijn Water
In 2000 sloten Europese landen afspraken over waterkwaliteit vast in de Kaderrichtlijn Water (KRW). De belangrijkste regels:
- Er mag niet meer water worden opgepompt dan er bijkomt.
- De waterkwaliteit mag niet achteruitgaan (verslechteringsverbod).
- Bestaande verontreiniging moet ongedaan worden gemaakt.
- Het plant- en dierleven moet worden hersteld. Ook hiervoor geldt een verslechteringsverbod.
Landen die zich niet aan de KRW houden, riskeren torenhoge boetes en dwangsommen van Brussel. Daarnaast kan de vergunningverlening, bijvoorbeeld voor lozingen, stil komen te liggen omdat het water niet verder mag verslechteren.
De KRW laat toe dat maatregelen pas later effectief zijn, op voorwaarde dat ze vóór december 2027 zijn genomen. Grondwater kan decennia nodig hebben om te herstellen; een vistrap heeft tijd nodig voordat vissen er gebruik van maken.
"Samen met de waterschappen werken we aan de uitvoering van de KRW-impuls Brabant, een pakket aanvullende maatregelen om de waterkwaliteit verder te verbeteren", schrijft de provincie. Toch is dat waarschijnlijk niet voldoende: "Ondanks intensieve inzet, is de opgave groter dan de huidige maatregelen kunnen oplossen."
Nieuwe PFAS-normen in 2033
Na 2033 dreigt de situatie verder te verslechteren, omdat dan nieuwe PFAS-normen aan de KRW worden toegevoegd. Daarmee schuiven de doelen naar verwachting nog verder uit zicht: "Omdat PFAS op veel plekken worden aangetroffen, zal de chemische toestand van het grondwater zeer waarschijnlijk als onvoldoende worden beoordeeld."
Uitzonderingen kent de KRW vrijwel niet. Het aantonen van maximale inspanning, zoals de provincie eerder aangaf te willen doen om boetes te ontlopen, is juridisch niet voldoende, zo bleek uit een rapport van adviesbureau Arcadis. "Dit betekent dat het bij het niet bereiken van een KRW-doel onvoldoende is om aan te voeren dat een maximale inspanning heeft plaatsgevonden om al het mogelijke te doen", schreef Arcadis.
Weer uitstel aanvragen slechts bepert mogelijk
Nederland deed eerder al een beroep op een uitzonderingsgrond en kreeg daarmee uitstel tot de huidige deadline van 2027. Nogmaals uitstel aanvragen is volgens hetzelfde Arcadis-rapport slechts beperkt mogelijk.
De risico's reiken verder dan boetes alleen: "Naast juridische gevolgen kan het niet behalen van KRW-doelen leiden tot economische schade, ecologische schade, gezondheidsrisico's en reputatieschade. Werken aan KRW-doelbereik is ook van belang om de provincie 'open te houden'."
