Is het fietspad een vreemde plek voor kevers om te paren, Nel wil het weten in Brabant

Boswachter Frans Kapteijns deelt wekelijks zijn kennis van de natuur. Iedereen kan vragen insturen via [email protected]. Dit keer besteedt Frans onder meer aandacht aan parende meikevers op het fietspad waarbij het vrouwtje het mannetje over dat pad sleept,  twee verschillende schildwantsen die allebei plantensappen zuigen en een van de twee eet ook insecten en hoe hommels stuifmeel en nectar verzamelen en waarin ze het transporteren. Deel een van deze Stuifmail is zaterdag al gepubliceerd. 

Parende meikevers op een fietspad, vreemde plek of niet?
Nel Jansen stuurde mij een foto van parende meikevers die ze op het fietspad was tegengekomen. Ze vond het maar een vreemde plek, want op zo’n fietspad lopen de meikevers toch zeker veel gevaar. Tja ook de meikevers beseffen, net als zoveel insecten, niet het gevaar van wegen en paden. Zij hebben maar een doel, voortplanten en in stand houden van de soort. Als de volwassen meikevers eenmaal uit de bodem opstijgen, 'denken' ze maar aan twee dingen, namelijk eerst eten en dan meteen paren.

Ze vliegen in eerste instantie naar eikenbomen en beukenbomen om daar maximaal vijftien dagen flink te eten van de bladeren. Ook vrouwelijke meikevers zijn druk bezig met eten, maar verspreiden ondertussen ook sekslokstoffen/feromonen.

Als het mannetje en het vrouwtje elkaar gevonden hebben start de paring meestal op een boomtak of in de lucht. Misschien heb je ooit een paring gezien van meikevers en dan weet je ook dat dat een hele bijzondere paring is. Bij veel insecten en zeker bij de kevers, zit het mannetje bovenop het vrouwtje. Bij meikevers is het anders. Als de mannetjes de vrouwtjes gevonden hebben, dan haken ze aan elkaar. Daarna gooit het mannetje zich meteen op de rug en ligt hij in die houding achter haar. Op een bepaalt moment dalen ze beiden naar de grond en gaat de paring verder. Vervolgens gaat het vrouwtje al op weg naar een geschikte plek om eitjes af te zetten en sleept het mannetje achter haar gewoon mee.

Soms levert dit geheel hele komische plaatjes op, maar dit is de natuurlijke paring bij meikevers. Na dat ze gepaard hebben, kruipen de vrouwtjes weer de grond in om de eitjes af te zetten. Dus als je zo’n vreemde situatie ziet, ga dan niet pogen het mannetje om te draaien, want dan breek je in op een natuurlijk proces!

Tuin met snijbiet en twee wantsen, welke soorten zijn het?
Bea Ramaekers allereerst van harte gefeliciteerd, want ik kon jouw vraag pas op 7 juni beantwoorden waarop jij mij meldde dat dat prima was, want dan was het meteen een verjaardagscadeautje. Je stuurde mij twee foto’s van insecten op snijbieten en jij dacht dat het wantsen waren en dat klopt. Op de eerste foto staat heel mooi een bessenschildwants en op de tweede foto staat een pyjamaschildwants.

Foto 1: Volwassen bessenschildwantsen worden maximaal veertien millimeter groot. Je komt ze vooral tegen tussen april en november. Deze wantsensoort leeft vooral op de sleedoorn en diverse soorten van de rozenfamilie, maar ook op kruidachtigen. Op die planten zuigen deze wantsen plantensappen uit de vruchten, maar ook uit de bloemen. Hierdoor kunnen er in de planten en ook bij de vruchten misvormingen ontstaan.

Foto 2: Volwassen pyjamaschildwantsen worden maximaal 12 mm groot. Je komt ze vooral tegen tussen april en oktober. Deze wantsensoort leeft van diverse schermbloemigen en is vaak op de bloemschermen van wilde peen, pastinaak, engelwortel en zevenblad te vinden.

Naast dat beide schildwantsen plantensappen als voedsel gebruiken, maken zij daar ook een verdedigingsmiddel van, dat enorm stinkt! Overigens valt de pyjamaschildwants zeker wel eens andere insecten aan, zoals bijvoorbeeld luizen. Dat doet een bessenschildwants dan weer niet. 

Verzamelen hommels stuifmeel met hun tong?
Bert Goossens zag dat de hommel die hij fotografeerde een gespleten tong had en hij dacht dat ze daarmee stuifmeel verzamelden. Hommels gebruiken hun gespleten tong om nectar te verzamelen en niet om stuifmeel te verzamelen. Stuifmeel verzamelen ze met heel hun vacht en dat doen ze door met het harige lichaam door bloemen te woelen. Daarna kammen ze met de voor- en de middenpoten de losse stuifmeelkorrels bij elkaar. Vervolgens plakken ze die verzameling stuifmeel met een beetje nectar, en dan komt de tong om de hoek kijken, tot stevige stuifmeelklompjes. Daarna stoppen ze die stuifmeelklompjes in de enigszins holle behaarde plekken op de achterpoten (de zesde poten) en zo vervoeren de hommels de stuifmeel naar hun nesten.

Wat doet de tong? De tong, is een soort rietje, en heeft dus de functie van nectar op zuigen. De eenmaal opgezogen nectar wordt opgeslagen in een speciale honingmaag. Na zo’n honderdvijftig bloembezoekjes vliegt de hommel met een gevulde honingmaag terug naar het nest. Daar aangekomen draagt ze de nectar over via haar mond aan de hongerige larven of ze vult speciale van was gemaakte potjes die dienen als voorraad. Zelf gebruikt de hommel ook nectar, haar brandstof om te vliegen, door af en toe een speciaal ventieltje in de honingmaag open te zetten en dan beland die nectar in haar eigen middendarm.

Bijzonder insect gezien, wat is het?
Els van Maastrigt stuurde mij prachtige foto’s van een insect en ze vroeg zich af om welk insect het ging. Op de foto’s zie je een insect met een lang achterlijf met afwisselend gele en zwarte banen. Daarnaast heeft het insect twee vleugels en hoort het dus thuis bij de vliegen en de muggen. Tenslotte 'vertellen' de lange poten dat dit een langpootmug is. De naam is maskerkamlangpoot. In dit geval is het volgens mij een vrouwtje, dit zie je aan de lengte van ongeveer 25 millimeter, want mannetjes zijn kleiner. Maskerkamlangpoten komen redelijk veel voor in ons land en zijn inheems. Deze langpootmug is een van de bijna negentig soorten langpootmuggen die in ons land aanwezig zijn. Door hun grootte schrikken veel mensen van langpootmuggen, maar het zijn zeer onschuldige insecten. Ze zijn vooral actief tijdens de schemer en in de nacht en worden enorm aangetrokken door licht.

Volwassen langpootmuggen zijn slechte vliegers, die niet of enkel nectar eten. Overigens leven langpootmuggen maar enkele dagen en dan vooral om te paren. De naam heeft de maskerkamlangpoot te danken aan de twee gele vlekken aan het begin van het achterlijf en de gele streep daaronder.

Rubriek mooie foto’s
Gefotografeerd een bijzondere spin, namelijk de grindwolfspin. Deze prachtige wolfspin is meteen een van de grootste wolfspinnen van Midden-Europa. De prachtige foto is gemaakt op de uiterwaarden van de Maas, fotograaf Melissa van Esch.

Natuurtip
Op zondag 14 juni kun je op landgoed Haanwijk op zoek gaan naar sporen uit de Romeinse Tijd.

Al vanaf de Romeinse Tijd wordt Haanwijk permanent bewoond. Er zijn tenminste vondsten gedaan uit deze periode die wijzen op landbouw, ambachtelijk leven en handel. Wijk is afgeleid van het Latijnse woord ‘vicus’, wat burcht betekent. En de haan is door de Romeinen in onze streken ingevoerd. De naam Haanwijk heeft dus misschien wel een Romeinse oorsprong. Wandel mee en leer over deze bijzondere historie, en bezoek ook zeker Museum Romeins Halder, waar je nog veel meer sporen van de Romeinen met eigen ogen kunt zien.

Vaartocht over de Dommel
Een bijzondere manier om het gebied te beleven is een vaartocht over de Dommel, de levensader van het gebied met een rijke geschiedenis. De vaartochten starten en eindigen bij de aanlegsteiger in Halder. Daar verruilen deelnemers het vaste land voor het water en stappen zij in een fluisterboot van Vestingfietsen & varen. Je vaart onder meer langs Kasteel Maurick in Vught en Oud Herlaar in Sint- Michielsgestel. Men start om 10.45 uur en de laatste vertrektijd is 

• Starttijd: 10.45 uur. Duur: ongeveer 1 uur
• Start- en eindlocatie: aanlegsteiger in Halder
• Kosten: 13,50 euro per persoon. Beschermers 10,50 euro per persoon. Kinderen 6,75 euro per kind (beschermers 5,25 euro) en kinderen t/m 5 jaar gratis.
• Reserveren en betalen via hier.

Natuurwandeling
Deskundige gidsen van Natuurgroep Gestel en IVN vertellen je tijdens een wandeling alles over het landgoed, de natuur en de bewoners. De wandeling vertrekt om 13.00 vanaf het Buitenlokaal. Aanmelden is niet nodig.

Museum Romeins Halder

• Open: 13.00 tot 15.30 uur.
• Starttijd Museumwandeling: 13.30 uur.
• Kosten: 5 euro per persoon. Beschermers 4 euro en kinderen t/m 12 jaar gratis.
• Meer informatie klik hier.

De Scheve Schup

• Open: 12.00 tot 14.30 uur
• Meer informatie klik hier.