Zonder Pirates of the Caribbean had de Efteling geen Fata Morgana gehad
Het had niet veel gescheeld of de Fata Morgana was er nooit geweest. Dat vertellen oud-medewerkers van de Efteling in de documentaire 'Fata Morgana - Making of: De Verboden Stad' (2021) van fansite De Vijf Zintuigen. Het was een werkbezoek dat hen inspireerde om de attractie, die dit jaar veertig jaar bestaat, te ontwikkelen. En daar heeft Pirates of the Caribbean verrassend genoeg alles mee te maken.
Ontwerper Ton van de Ven en architect Jan Verhoeven maakten in 1974 een dienstreis naar Disney World in Florida. "Zo konden we als het ware recreatiespecialisten worden. Tegenwoordig is dat een vak, maar dat was toen nog niet het geval. Tot die tijd waren wij vooral enthousiaste hobbyisten. Amateurs eigenlijk", vertelt Verhoeven lachend in de documentaire.
'Fata Morgana - Making of: De Verboden Stad'
Wist je dat ontwerper Ton van de Ven zelf naar Marokko reisde om zich te laten inspireren? En hoe kwam de muziek, gecomponeerd door Ruud Bos, tot leven? Deze en andere verhalen komen voorbij in de documentaireserie. De documentaireserie van De Vijf Zintuigen over het ontstaan van de Fata Morgana is gratis en zonder account te bekijken op Brabant+.
Ook over het Spookslot maakte De Vijf Zintuigen een documentaire (2023). De attractie werd in 2024 vervangen door Danse Macabre.
Piraten
Tijdens de reis werden ze verrast door de attractie Pirates of the Caribbean, een darkride met piratenthema uit 1967 - nog ver voordat de gelijknamige blockbusterfilm uitkwam. Ontwerper Ton van de Ven: "Ik weet nog dat ik dacht: dit is een goede ride. Het was te gebruiken, maar nooit van mijn leven gaan wij een 'Pirates of the Caribbean' bouwen." Daar had hij een oplossing voor: "We maken wel ons eigen sprookje. Zo is via Pirates de Fata Morgana ontstaan." Dat is absoluut geen sprookje, benadrukt Van de Ven, "maar het bevat wél sprookjesachtige dingen uit 1001 nacht."
Van de Ven legde de plannen voor de attractie voor aan zijn afdeling Ontwerp & Ontwikkeling. Het waren Henk Smulders, Joop de Bont, Henny Knoet en Peter van Ostade die ermee aan de slag gingen. "Zij maakten een compleet draaiboek voor hoe de Fata Morgana er in hun ogen uit zou kunnen zien", vertelt Lex Lemmens, hoofd van de technische dienst. Dat draaiboek had toen nog de titel 'Arabische Show'. "Vervolgens ging Ton weer aan de slag met de schetsen."
Siervijver
Opvallend is dat de attractie oorspronkelijk op een andere plek in het park zou komen: op het eiland in de Siervijver, waar nu de Gondoletta ligt. Lemmens: "Daarvoor zouden we dan gebruik maken van de bootjes van de Gondoletta, een attractie die al te bewonderen was in Luisenpark in het Duitse Mannheim. Het plan was om eerst die Gondoletta in de Siervijver te leggen." Pas wanneer er groen licht werd gegeven om de '1001-nachtattractie' op het eiland te bouwen, zou de route van de boten worden omgelegd. "Dan zouden bezoekers dóór het eiland varen."
Meteen actie
Bewegingstechnicus Mari van Heumen zegt dat het plan direct aansloeg bij het team. "Het idee dat je daar een kasteel in het water ziet liggen waar je met een boot doorheen kunt varen, is natuurlijk geweldig." De jubelsfeer was helaas van korte duur. "Toen kwamen we erachter dat je er als bezoeker niet op zit te wachten om vijftien minuten te varen voordat je in een 'showtje' terechtkomt en dan weer uit mag stappen. Mensen willen meteen actie."
De Siervijver bleek uiteindelijk niet de meest geschikte locatie voor de attractie. "Laat de Gondoletta daar een plek zijn waar mensen even kunnen uitblazen, maar laten we de attractie veel groter en mooier bouwen op een andere plek."
En zo geschiedde. De Gondoletta bleef als een zelfstandige attractie bestaan op de Siervijver. De Fata Morgana werd gebouwd op de plek waar voorheen een manege zat, vlak bij de toenmalige roei- en kanovijver van het park. De boottocht door de Verboden Stad groeide sindsdien uit tot een van de meest geliefde attracties van de Efteling.
