Sonja vlucht na jaren van controle en angst uit haar huwelijk in Tilburg

Het begon met vernederende opmerkingen en groeide voor Sonja* uit tot jarenlange emotionele mishandeling. Haar man bepaalde waar ze geld aan uitgaf en met wie ze omging. Ze durfde met niemand over de situatie thuis te praten, totdat een ruzie volledig uit de hand liep. Via haar huisarts kwam ze terecht bij Filomena Hart van Brabant, een inlooppunt in het centrum van Tilburg voor mensen die te maken hebben met huiselijk geweld.

Jarenlang kreeg Sonja te horen dat ze niet slim genoeg was. Haar man benadrukte telkens dat zij geen goede opleiding had gevolgd en niets kon bereiken. Langzaam begon ze die woorden te geloven. “Ik voelde me dom, keek tegen hem op. Hij had wél een goede opleiding en een goede baan. Ik werd steeds onzekerder. Elke dag als ik opstond, was ik alert: hoe is zijn stemming vandaag? Ik deed er alles aan om te voorkomen dat hij boos werd en ging schreeuwen. Hij dreigde vaak: ‘Ik pak alles van je af'."

Sonja sprak er niet over met vriendinnen of haar dochter, die al jaren niet meer thuis woont. “Ik wilde mijn familie niet belasten,” vertelt ze. Haar dochter zegt daarover: “Ik had niet door hoe slecht de situatie van mijn moeder was. Natuurlijk voelde ik dat er iets niet klopte. Ze mocht bijvoorbeeld niet zelf bepalen waar ze geld aan uitgaf: ze moest elke cent verantwoorden. Dat is toch gek? Pas toen ze zich steeds meer terugtrok, heb ik gevraagd wat er aan de hand was.”

“Ik trok me inderdaad steeds meer terug”, vertelt Sonja. “Vrienden mochten niet meer langskomen en als ik met mijn dochter ging shoppen mocht ik geen minuut te laat thuiskomen. Hij isoleerde me de laatste jaren steeds meer. Dat zie ik nu pas. Mijn grenzen rekten verder op. Maar na ruim twintig jaar huwelijk was ik op.”

Het kantelpunt kwam na een hevige ruzie. “Mijn man schreeuwde en bedreigde me. Ik kan zijn woorden niet herhalen, zo erg was het. Ik voelde tot diep in mijn vezels: hoe bang ik ook ben, ik moet de stap zetten om te scheiden. Ik ben niet meer veilig.” Sonja ging naar de huisarts en voerde gesprekken met de praktijkondersteuner. “Zij verwees me door naar Filomena Hart van Brabant.”

Filomena is makkelijk te benaderen, tegelijkertijd afgeschermd en je kunt anoniem blijven, vertelt Sonja. “Een gastvrouw kwam me ophalen bij de balie. Ik had het gevoel dat ik mijn verhaal mocht vertellen, en dat ik zelf kon kiezen wat ik wel of nog niet wilde delen. De intensief casemanager legde geen druk op me. Dat gaf lucht.”

Samen met haar casemanager werkte Sonja aan een veiligheidsplan. “We dachten na over hoe ik mijn man kon vertellen dat ik wilde scheiden en wie daarbij aanwezig kon zijn voor mijn veiligheid. Ook regelden we praktische zaken zoals verzekeringen en bij wie ik tijdelijk kon wonen.” Sonja vond het spannend om hem te vertellen dat ze wegging. “Hij werd heel boos. Maar dit was de juiste stap.”

Een half jaar na haar vertrek kijkt Sonja voorzichtig vooruit. Haar ex belde haar in het begin nog vaak boos op, maar op dit moment is het rustig. Ze heeft een eigen woning gevonden en probeert te herstellen van alles wat er is gebeurd. “Het is fijn dat mijn casemanager af en toe op bezoek komt om te vragen hoe het gaat. Ik realiseer me hoe lang ik mezelf heb weggecijferd. Dat patroon leer ik te doorbreken. Mijn praktijkondersteuner zegt ook: ‘het is tijd voor jou’. Ik heb nog een lange weg te gaan. Maar ik heb voor mezelf gekozen en een leuke baan gevonden met lieve collega’s. Ik ben trots op mezelf.”

Sonja is een gefingeerde naam. De echte naam is bij de redactie bekend.