Marjan fotografeerde kever die al jaren niet meer in Brabant te zien was in Brabant

Boswachter Frans Kapteijns deelt wekelijks zijn kennis van de natuur. Iedereen kan vragen insturen via [email protected]. Dit keer besteedt Frans onder meer aandacht aan een heel mooie kleine nachtvlinder met heel lange voelsprieten, een vijverloper, een heldenbok die uit ons land verdwenen is, een mooie nachtvlinder en een mooie platte kleine kever. Deel een van deze Stuifmail is zaterdag al gepubliceerd. 

Wat is dit voor bijzonder diertje, met heel lange voelsprieten?
Tijdens een wandeling landde plotseling een bijzonder diertje op de schoenen van Steven van Pelt. Hij vraagt zich af wat het was. Ongeveer tegelijkertijd vroeg Auke van Veen zich af welk bijzonder vlindertje zij gezien had. Zowel Steven als Auke hebben de nachtvlinder geelbandlangsprietmot gezien, een mannetje om precies te zijn. 

Op hun foto’s zie je een klein bruin insect met een duidelijke gele band over de vleugels en heel lange voelsprieten. De familie van de langsprietmotten valt op doordat de voelsprieten bij de mannetjes veel langer zijn dan de rest van het lichaam. Vrouwtjes hebben kortere en dikkere voelsprieten. Geelbandsprietmotten zijn nachtvlinders, die ook overdag actief zijn. Daarom noemen we dit dagactieve nachtvlinders.

Een vijverloper in de achtertuin?
De man van Sandra Geijs zag een anderhalve centimeter groot diertje in de achtertuin lopen. Zij dacht aan een vijverloper en daar heeft ze helemaal gelijk in. Vijverlopers zijn insecten uit de onderorde van de wantsenfamilie. Wantsen zijn snavelinsecten die een zuigsnuit, ook wel snavel genoemd, hebben. Daarnaast hebben ze een afgeplat lichaam en heeft hun halsschild een typische driehoekige vorm. Vijverlopers zijn dus wantsen, die een zeer dun en langwerpig lichaam hebben met lange, sprieterige poten en antennes. Ze worden maximaal vijftien millimeter millimeter lang en hebben een zwarte kleur, maar ook een blauwe gloed. Heel bijzonder zijn de ogen, die ongeveer op een derde van de koplengte vanaf het borststuk zitten. Ze hebben ook een zeer langwerpige kop. Ze lijken ook wat op wandelende takken, maar dat zijn het niet. Vijverlopers zijn oppervlaktewantsen die je redelijk veel kunt tegenkomen. Want dit insect jaagt overdag op insecten die bovenkomen om adem te halen en op in het water gevallen insecten. Prooien ontdekken ze door af te gaan op trillingen van het wateroppervlak. Deze bijzondere wants heeft veel concurrentie van de beeklopers en de schaatsenrijders. Dit zijn ook wantsen, maar geen familie. Die zijn veel sneller. De trage vijverlopers met hun dunne poten moeten het meer hebben van het vangen van prooien vanuit een schuilplaats. Eenmaal hun prooi beslopen, zoals bijvoorbeeld een watervlo, wordt dat diertje met hun lange zuigsnuit leeggezogen.
Daarnaast kun je bij een vijver of poel ook nog een andere langgerekte wants tegenkomen: de staafwants, zie de foto hieronder.

In principe lijkt deze ook op een wandelende tak, maar deze wants komt niet vaak buiten het water. Dit is een soort die juist onder water actief is en komt er alleen uit als het daar te druk is met rovers onder water. Deze wantsensoort valt ten opzichte van de vijverloper op door zijn adembuis aan de achterkant van het lichaam. Overigens is er wel een behoorlijk verschil in lengte tussen de staafwants (met buis bijna vier centimeter groot) en de vijverloper (maximaal anderhalve centimeter). Maar van foto’s valt dit soms niet af te leiden.

Welk insect vloog tegen het raam?
Bij Marjan Keijzer vloog een insect tegen het raam. Ze kon er een foto van maken. Graag wil ze weten welk insect tegen haar raam vloog. Dit insect hoort thuis bij de boktorren en heeft de mooie naam heldenbok. Dit is een niet vervelende boktor voor huizen, in tegenstelling tot de huisboktor, zie onderstaande foto.

Van de 130 waargenomen soorten in ons land, waarvan tussen de 85 tot 95 soorten echt inheems zijn, is er dus maar één die in onze huizen schade kan berokkenen. Terug naar de heldenbok, ook wel grote eikenbok genoemd. Deze bijzondere boktor is met zijn meer dan vijf centimeter lengte een van de grootste kevers van Europa. Daarbij is niet alleen het lichaam van de heldenboktor super groot, maar ook de antennes. Die zijn vaak anderhalf keer de lichaamslengte. Vooral die van de mannetjes mogen er zijn. Vroeger kwam de heldenbok vermoedelijk ook al voor in ons land, maar de soort is hier al lange tijd verdwenen. Hoe kan het dat Marianne er dan een foto van heeft? Dit kan omdat er af en toe nog wel eens een los exemplaar opduikt. Vaak zijn dit exemplaren die per ongeluk zijn meegekomen met geïmporteerd (brand)hout uit Zuid- of Oost-Europa. Of het zijn ontsnapte exemplaren uit privécollecties.

Twee bijzondere insecten gevonden, wat is hun naam?
Carin de Krijger-den Heijer zag een nachtvlinder die van kleur veranderde toen ze met de camera dichterbij kwam. En in Numansdorp zag ze een blits kevertje. Nu wil ze van beide diertjes graag de naam weten. 
Op de foto hierboven staat mooi afgebeeld de paardenbloemspanner. Dit is een nachtvlinder, die een spanwijdte heeft van 21 millimeter en thuishoort bij de familie van de spanners. In onze provincie komt deze vlinder zeker voor, vooral op zandgronden. Op het menu van de volwassen vlinders staat nectar uit diverse bloemen, maar soms pakken ze ook rottend fruit. De rupsen hebben op hun menu dorre, dode en verwelkte bladeren en mos.

Op de foto hierboven staat een goudgestreepte schildpadkever (cassida vittata). Deze goudgestreepte schildpadkever heeft deze naam te danken aan de heel mooie dekschilden, die een gouden tot groenachtige metaalgloed hebben. Daarnaast zitten op die dekschilden fijne, lichte lengtestreepjes die fel oplichten. Schildpadkevers zijn keversoorten die behoren tot de familie van de bladkevers. De meest bekende schildpadkever is de groene schildpad kever, zie de foto hieronder.

Heel bijzonder is dat de schildpadkevers zich helemaal - inclusief hun pootjes en antennes - onder hun chitinepantsers kunnen terugtrekken. Daarnaast laten zij zich, net zoals veel andere keversoorten, bij verstoring meteen op de grond vallen.

Rubriek mooie foto’s
In de rubriek mooie foto's dit keer een foto die gemaakt is door Bert Goossens. Hij legde een hazelnootboorder vast, gevonden in de eigen tuin. Dit is een kleine kever, waarvan het vrouwtje een eitje legt in de hazelnoot wanneer de vruchtwand nog zacht is. De larve van dit dier is zo krachtig dat het zich door de verhouten wand naar buiten boort.  

Natuurtip
Zondag 21 juni kun je vanaf kwart voor vier 's nachts deelnemen aan een midzomernachtbelevingstocht.

Heb je altijd al de wens gehad om te zien en te horen hoe de natuur ontwaakt? Dan is dit je kans. Je zal er vroeg voor uit de veren moeten, want morgenstond heeft goud in de mond! De dieren zijn er vaak vroeg bij en de zon komt op de langste dag van het jaar al snel op. Ook wij weten niet wat we voorgeschoteld krijgen. We gaan hopelijk genieten van een mooie zonsopkomst en luisteren hoe de natuur ontwaakt.

De afstand die wordt afgelegd is ongeveer zeshonderd meter. Op een mooie locatie op De Maashorst wordt in stilte afgewacht wat de natuur in petto heeft. Ongeveer een uur na zonsopkomst zullen we weer terugwandelen. Dit is dus voor de echte liefhebbers!

• Meer informatie:
  De organisatie is in handen van het IVN Uden. 
• Er is een gering aantal plaatsen beschikbaar.
• Wil jij erbij zijn, geef je dan snel op door het aanmeldformulier in te vullen, zie deze link.