Eindhovense Omar zit vast in Egyptische cel: 'Een totale nachtmerrie'
Omar Elshal (33) uit Eindhoven leeft sinds acht maanden in een nachtmerrie. De ingenieur, werkzaam bij ASML, reisde met zijn vrouw naar Egypte voor de bruiloft van een familielid, maar werd opgepakt op het vliegveld van Caïro. Sindsdien zit hij vast op verdenking van het 'schaden van de reputatie van Egypte'. Hulp uit Nederland is er nauwelijks en intussen verslechtert zijn gezondheid.
Ondanks gesprekken tussen beide landen is er nog geen oplossing in zicht. Dat blijkt uit een reconstructie op basis van mails en gesprekken met verschillende betrokkenen en instanties die Studio040 heeft ingezien.
Behulpzame collega
Omar woonde in oktober 2025 al zo'n acht jaar in Eindhoven. Hij kwam naar de stad voor zijn studie aan de TU/e en ging later in dienst bij chipmachinefabrikant ASML. Hij burgerde in, leerde de taal en kreeg na het succesvol doorlopen van de inburgeringscursus, naast zijn Egyptische paspoort, ook een Nederlands paspoort.
Bij ASML staat Omar bekend als een vriendelijke, kundige en behulpzame collega. Door zijn technische en sociale vaardigheden verwierf hij binnen een paar jaar een leidinggevende functie. Samen met zijn vrouw Yomna woont hij in een appartement op Strijp-S. Het stel had plannen om een gezin te stichten.
Zijn gezin en werk zijn het belangrijkst in Omars leven. Hij bezocht een paar keer een demonstratie voor Palestina in Eindhoven, maar daar bleef het bij.
Gevoelig onderwerp
Dat onderwerp ligt gevoelig bij de Egyptische autoriteiten. In de zomer van 2025 waren er protesten bij de Egyptische ambassade in Den Haag. In diezelfde periode besloot het land de grensovergang naar het Palestijnse Rafah te sluiten. Daardoor konden Palestijnen uit Gaza niet vluchten voor het Israëlische leger, met een humanitaire ramp tot gevolg.
Toen de ingenieur in oktober met zijn vrouw afreisde naar Egypte voor de bruiloft van een familielid, verwachtte niemand dat hij gevaar liep. Toch werd Omar op het vliegveld van Caïro opgepakt door de Egyptische autoriteiten, op verdenking van 'het beschadigen van de reputatie van het land'. Volgens Studio040 zou dit te maken hebben met het bijwonen van pro-Palestinademonstraties in Eindhoven.
Een lange aftakeling
De arrestatie is voor Omar het begin van een lange aftakeling. De 33-jarige ingenieur raakte in een depressie, is getraumatiseerd door de wending die zijn leven nam en kreeg daarnaast ernstige rug- en gebitsklachten. Medische hulp krijgt hij niet.
Voor woordvoerder Marouen, ook een vriend van Omar, en voor Omars familie en vrienden in Eindhoven is dit het begin van een lang traject waarin zij zich van het kastje naar de muur gestuurd voelen. Zo is er onvrede over de rechtshulp vanuit Nederland, bijvoorbeeld via Dutch&Detained, een stichting die door het ministerie van Buitenlandse Zaken wordt gesubsidieerd om Nederlanders bij te staan die in het buitenland gevangenzitten.
Vanuit Omar en zijn omgeving is er onvrede over de afwachtende houding die dat kantoor zou hebben. De woordvoerder zoekt daarom hulp bij een andere advocaat in Nederland. Het ministerie wil de nieuwe advocaat aanvankelijk niet erkennen, maar gaat na een schriftelijke bevestiging van Omar alsnog akkoord. Dat kost weken extra, die Omar in de cel doorbrengt.
Onduidelijkheid bij de ambassade
Daarnaast is er bij de Nederlandse ambassade in Caïro onduidelijkheid over met welk Egyptisch overheidsorgaan over Omar gecommuniceerd moet worden. Toen de woordvoerder hoorde over de bureaucratische problemen in het Noord-Afrikaanse land, maakte hij een afspraak met het ministerie van Buitenlandse Zaken.
"Het ministerie maakte de ambassade vervolgens duidelijk met wie precies gecommuniceerd moet worden. Maar de ambassade was op haar beurt boos dat we naar het ministerie zijn gestapt. De ambassade weigert daarom nog langer direct met Yomna te communiceren", zegt Marouen, die namens Omar en zijn familie als woordvoerder optreedt.
Ook brengt de ambassade geen bezoek aan Omar. "Dat is enorm frustrerend", zegt Marouen. "We kennen zaken van gedetineerden met een Duits, Spaans of Canadees paspoort. Zij werden direct bijgestaan door hun ambassade. Omar en zijn vrouw staan er helemaal alleen voor. Twee korte momenten per maand waarin hij zijn vrouw mag zien, dat is alles."
Ook uit andere correspondentie die Studio040 heeft ingezien, blijkt dat de woordvoerder het ministerie meerdere malen bij de les moet houden. Het gebrek aan steun dat de familie ervaart, komt bovenop het verdriet en de wanhoop bij Omars vrouw en de andere familieleden.
Nieuwe strop
Maar dat is niet alles. Omdat de ASML-ingenieur vastzit, besloot zijn werkgever zijn salaris stop te zetten. Vanuit Omars leidinggevende bij ASML ging wel een brief naar de Egyptische autoriteiten, waarin werd benadrukt dat Omar een zeer kundig en betrouwbaar persoon is. Die brief werd geschreven op verzoek van zijn advocaat in Egypte, maar haalde weinig uit. De Egyptische rechter lijkt weinig onder de indruk.
Het stopzetten van zijn salaris is een nieuwe strop voor Omar. Het is een standaardprocedure bij het bedrijf, dat daarmee juridisch in zijn recht lijkt te staan, al wordt de rechtsgeldigheid van de beslissing door de advocaten aangevochten. De ingenieur moet daardoor een juridische strijd op twee fronten voeren, terwijl zijn inkomsten worden afgekapt. Het gevolg is dat Omar niet alleen moeite heeft om zijn lokale advocaten en een vertaler te betalen, maar ook zijn appartement kwijtraakt.
Zijn vrouw Yomna wordt daarmee dakloos en kan niet terug naar Eindhoven. Marouen en enkele andere vrienden haalden in december het appartement op Strijp-S leeg. Omar moet de ontwikkelingen allemaal in zijn cel verwerken.
De burgemeester belt
Marouen trekt samen met Omars familie intussen alles uit de kast om zijn vriend te helpen. Bij de gemeente Eindhoven vindt hij gehoor. Hij schreef burgemeester Jeroen Dijsselbloem een brief waarin hij aandacht vraagt voor de zaak en hem verzoekt die onder de aandacht te brengen bij het ministerie van Buitenlandse Zaken en ASML. Dat gebeurt: Dijsselbloem pleegt telefoontjes naar Den Haag en Veldhoven, en dat lijkt effect te hebben.
Het ministerie stelt zich daarna wat actiever op richting Marouen en Omars advocaat. Zo komt de zaak ter sprake tijdens een overleg tussen de Egyptische ambassadeur in Nederland en het ministerie. Maar veel beweging is er niet. Vanuit de Nederlandse ambassade komt geen bezoek, en buiten enkele formele e-mails richting de Egyptische autoriteiten wordt geen actie ondernomen.
Tegelijkertijd lijkt het ministerie van Buitenlandse Zaken ook niet al te veel ruimte te willen inleveren om Omar te helpen. Afspraken maken met Egypte blijkt niet eenvoudig, ook omdat Nederland, in tegenstelling tot veel andere Europese landen, geen uitleveringsverdrag met Egypte heeft. De gemeente Eindhoven toont begrip voor de overwegingen bij het ministerie. "We begrijpen dat het in dit soort situaties lastig is om een goede balans te vinden tussen het uitoefenen van druk binnen geopolitieke verhoudingen en diplomatieke relaties", klinkt het vanuit de gemeente.
Beweging bij ASML
Ook bij ASML komt het balletje aan het rollen, laat een woordvoerder weten. Binnen het bedrijf groeit het besef dat Omar niet vastzit vanwege een strafrechtelijke vervolging, zoals drugshandel of een ander vergrijp, maar dat hij het slachtoffer is van een schending van zijn mensenrechten.
ASML probeert inmiddels documenten te verkrijgen waaruit blijkt dat Omars detentie daadwerkelijk te maken heeft met vrijheid van meningsuiting en niet strafrechtelijk van aard is. Als het bedrijf dat hard kan maken, en dat lijkt een kwestie van tijd, kan Omars niet-uitbetaalde salaris alsnog op zijn rekening worden gestort.
Kritiek uit de lokale politiek
Judith Lammers van de Partij voor de Dieren in Eindhoven kwam in contact met Marouen toen hij een luisterend oor zocht binnen de gemeente, en staat hem sindsdien bij. "Wat ik het meest schrijnend vind, is dat de gemeente Eindhoven alles uit de kast trekt om ingenieurs aan te trekken voor de hightechindustrie. En wanneer iemand dan in de problemen komt, laat ASML hem als een baksteen vallen. Hetzelfde geldt voor de Nederlandse ambassade in Caïro."
"Uit alles blijkt dat er geen enkele urgentie wordt gegeven aan het vrij krijgen van een Nederlandse staatsburger. Er komt pas wat beweging op het moment dat er een telefoontje komt van de burgemeester van Eindhoven. Zo hoort een ministerie niet te functioneren, het moet er zijn voor zijn burgers."
Ook Murat Memis heeft kritiek op het Veldhovense bedrijf. Memis zit namens de SP in de Eindhovense gemeenteraad en werd zelf in 2019 in Turkije opgepakt, naar verluidt vanwege betrokkenheid bij een terroristische organisatie. "Je wereld stort in", blikt hij terug. "Ik heb er nog jarenlang last van gehad. Bij een groot bedrijf als ASML verwacht je meer medeleven. Juist bij iemand in zo'n situatie verwacht je ondersteuning."
Hoop op persaandacht
Memis hoopt dat persaandacht de situatie van Omar snel kan verbeteren. "Dat heeft bij mij enorm geholpen. In mijn geval heeft John Jorritsma, destijds burgemeester van Eindhoven, de zaak ook in de pers onder de aandacht gebracht. Ik hoop dat hetzelfde gebeurt voor Omar, dat hij snel weer op vrije voeten komt en zijn leven kan hervatten. Ik wens hem en zijn familie alle kracht toe."
Reactie ASML
ASML laat weten van de zaak op de hoogte te zijn. "We blijven de ontwikkelingen volgen en vragen Buitenlandse Zaken zich voor hem in te zetten. Ook houden we contact met vrienden en familie van onze collega om hulp te kunnen bieden waar dat mogelijk is."
Studio040 heeft het ministerie van Buitenlandse Zaken veel vragen gesteld over de zaak. Het ministerie heeft daarop niet gereageerd.
