Dubbel gevoel in Molukse wijk: erkenning naar leed komt te laat
Blijdschap en teleurstelling gaan deze week hand in hand in de Molukse wijk in Breda. De Tweede Kamer heeft ingestemd met een onderzoek naar het Molukse leed en zondag worden mogelijk excuses aangeboden namens de regering. Maar voor veel bewoners komt die erkenning veel te laat.
Terwijl de bingoballetjes door de molen rollen, wordt er aan tafel in buurthuis Toma niet alleen over de weggestreepte nummers gesproken. Onderwerp van gesprek is het onderzoek naar de misstanden richting de Molukse gemeenschap vanaf de jaren vijftig en een mogelijk excuus daarvoor van minister-president Jetten.
Aan tafel zit ook Diana Matenahora (67) van activiteitenclub Rumah Ina Kaka, samen met haar 89-jarige moeder. Het nieuws roept bij hen gemengde gevoelens op. "Ik ben er een beetje dubbel over", vertelt Diana. "De mensen waar het eigenlijk om gaat, die het hebben ervaren om noodgedwongen naar Nederland te komen, zijn er niet meer. Dat vind ik jammer."
"Maar ik ben ook blij dat het onderzoek er komt", vervolgt ze. "Wij zijn in de geschiedenisboeken nooit genoemd. Ik hoop dat onze geschiedenis daar nu eindelijk wel een plek krijgt."
"Het doet nog steeds pijn wat er gebeurd is."
En zo denken Melco, Harry en Daud, drie mannen van achter in de zestig die even verderop in het buurthuis zitten, er ook over. "Het doet nog steeds pijn wat er is gebeurd", zegt een van de mannen. "Mensen kennen ons verhaal niet. Ik hoop dat toekomstige generaties beter weten wat onze ouders en grootouders hebben meegemaakt. Het onderzoek en de excuses hadden er eigenlijk voor hen moeten komen."
Het onderzoek zal zich richten op de manier waarop de Molukkers na hun komst naar Nederland zijn behandeld en hoe de gevolgen daarvan nog altijd doorwerken. Opvallend is dat niemand in buurthuis Toma begint over compensaties of herstelbetalingen. "Nederland heeft veel genomen uit de koloniën, maar dat hoeft voor mij niet", zegt Matenahora.
Waarom de Molukkers in Nederland terecht kwamen
Ruim 12.500 Molukkers kwamen in 1951 naar Nederland. Het ging vooral om Molukse militairen die hadden gediend in het Koninklijk Nederlands-Indisch Leger (KNIL) en hun gezinnen. Na de onafhankelijkheid van Indonesië ontstond onrust op de Molukken en konden veel KNIL-militairen niet meer terugkeren.
De Nederlandse overheid bracht hen tijdelijk naar Nederland, maar dat verblijf bleek uiteindelijk permanent. Bij aankomst werden de militairen ontslagen en kwamen veel gezinnen terecht in voormalige kampen en woonoorden.
Veel Molukkers voelden zich in de steek gelaten door Nederland. Hun geschiedenis, de behandeling na aankomst en het uitblijven van erkenning vormen nog altijd een belangrijk onderwerp binnen de gemeenschap.
Chelsea Manuhutu is bestuurslid van buurthuis Toma en maakt met haar 31 jaar deel uit van de jongere generatie. Ook zij vindt financiële compensatie niet belangrijk, maar wijst wel op de uitdagingen waar veel Molukse jongeren vandaag de dag mee te maken hebben. Zoals de zoektocht naar betaalbare woonruimte. Behoud van de hechte Molukse gemeenschap is daarbij voor haar een speerpunt.
"Ik vind een goed vangnet voor de Molukse jongeren het allerbelangrijkste", zegt ze. "Laat de overheid ervoor zorgen dat we bij elkaar kunnen blijven wonen in onze wijken. Daar zijn ze zelf mee begonnen door onze opa's en oma's in kampen te stoppen en daarna in Molukse wijken."
"Maar sommige jongeren kunnen nu amper een huis betalen óf verdienen juist weer teveel om in aanmerking te komen voor een sociale huurwoning. Help ons dus als overheid, want dat is ook een vorm van herstel."
"Ik zou willen dat het koningshuis ook excuses aanbiedt."
Voorlopig zijn alle ogen gericht op zondag, wanneer in Rotterdam het Nationaal Moluks Monument wordt onthuld. Binnen de Molukse gemeenschap wordt volop gespeculeerd over mogelijke excuses van premier Rob Jetten, zoals door de NOS gemeld.
Diana Matenahora hoopt daar sterk op, maar het mag het nog wel een stapje verder gaan. "Veel Molukse families voelden zich jarenlang enorm trouw aan de Nederlandse kroon. Mijn eigen oma verstopte tijdens de Japanse bezetting van Nederlands-Indië zelfs een foto van koningin Wilhelmina. Want als de Japanners die hadden gevonden, was zij opgepakt. Ik zou daarom willen dat het koningshuis ook zijn excuses biedt."
Tot die tijd gaat de wekelijkse bingo in buurthuis Toma gewoon verder. Maar de gesprekken over erkenning dus nog niet.
Binnenkort te zien: documentaire 'Kampong Lunetten' op Brabant+
Ook in de wijk Lunetten in Vught bracht de regering 75 jaar geleden Molukkers onder. Dit was ‘het oude Kamp Vught’ uit de Tweede Wereldoorlog. Lunetten werd een Moluks ‘dorp’ in de Vughtse natuur en is de enige van de woonoorden dat nog steeds op dezelfde plek staat en een actieve leefgemeenschap heeft.
De Molukkers zouden destijds tijdelijk worden ondergebracht. Zij waren in afwachting van een spoedige repatriëring naar de Molukse eilanden. Maar dit is nooit gebeurd.
De documentaire 'Kampong Lunetten, het laatste Molukse woonoord' verweeft het bijzondere verhaal van toen met het levendige verhaal van nu. Een verhaal van ontgoocheling, van strijd én van sterke verbondenheid.
De documentaire is vanaf zondag 5 juli gratis en zonder account te bekijken op videoplatform Brabant+.