Extra maatregelen rond veertien Brabantse natuurgebieden in plannen kabinet in Brabant

Om veertien kwetsbare natuurgebieden in Brabant te helpen herstellen, wil het kabinet zones van 500 en 1000 meter invoeren waarin extra regels gaan gelden voor boeren. Dat staat in de stikstofplannen van landbouwminister Jaimi van Essen (D66) die vandaag zijn gepresenteerd. De maatregelen in de zones komen bovenop maatregelen die in het hele land gaan gelden.

Het gaat slecht met kwetsbare natuurgebieden doordat er teveel stikstof, (kunst)mest en bestrijdingsmiddelen uit de landbouw in terechtkomen. Dat is niet alleen slecht voor de natuur, maar ook voor de vergunningverlening. De natuur mag namelijk van de wet niet achteruit gaan. Projecten die daarvoor zouden kunnen zorgen, mogen dus niet doorgaan.

Om daar wat aan te doen wordt al jaren op een oplossing gewacht. Vrijdag kwam het kabinet Jetten eindelijk met een groot pakket aan maatregelen. Daarin staat onder meer dat er zones rond kwetsbare natuurgebieden komen. In Brabant gaat het voorlopig om de volgende gebieden:

• Zones van 500 meter
  Biesbosch
  Brabantse Wal
  Langstraat    
  Oeffelter Meent
  Regte Heide & Riels Laag
  Strabrechtse Heide & Beuven
  Ulvenhoutse Bos 
  Vlijmens Ven, Moerputten & Bossche Broek
• Zones van 1000 meter
  Deurnsche Peel & Mariapeel
  Groote Peel
  Kampina & Oisterwijkse Vennen
  Kempenland-West
  Leenderbos, Groote Heide & De Plateaux
  Loonse en Drunense Duinen & Leemkuilen

Mogelijk vallen er nog een aantal gebieden af. Het zou kunnen dat een bufferzone niet rond ieder gebied nodig is. Het kabinet gaat de lijst de komende maanden samen met maatschappelijke partijen aanscherpen.

Eerst zelf proberen
Deze gebieden krijgen tot 1 januari 2028 de kans om zelf een plan van aanpak te maken waarmee 'drukfactoren' (stikstof, (kunst)mest, bestrijdingsmiddelen, etc.) worden teruggedrongen en die leiden tot herstel van het natuurgebied. Aanpassingen die boeren kunnen doen zijn bijvoorbeeld: 

• Een ander bedrijfsmodel kiezen, zoals natuurinclusieve landbouw, regeneratieve landbouw, permacultuur of voedselbossen
• Biologisch worden
• (Zwaar) agrarische natuurbeheer met langjarige contracten
• Inzetten op kortere ketens tussen 'boer en bord'
• Hun bedrijf verbreden tot bijvoorbeeld een zorgboerderij, voedselbos, landwinkel, kinderdagopvang of kleinschalig wonen

De benodigde vermindering van uitstoot is niet alleen met aanpassingen aan bedrijven, maakt het kabinet vrijdag al meteen duidelijk. Volgens minister van Essen is onontkoombaar dat boeren zullen moeten verplaatsen, extensiveren (minder dieren per hectare) of vrijwillig zullen stoppen.

Lukt het de gebieden niet om zelf met goede plannen te komen, dan komt het Rijk met maatregelen en gaan uitstootnormen per bedrijf gelden.  Deze worden op 1 januari 2027 bekend. Dan wordt ook bekend hoe de zones eruit moeten komen te zien. De plannen die de gebieden zelf maken, moeten net zoveel effect hebben voor hetzelfde budget als de normen die het Rijk opstelt.

Grondbeleid
Boeren hoeven het allemaal niet alleen te doen, benadrukte de minister vrijdag ook: het kabinet komt met een pakket met maatregelen en geld ter ondersteuning van gebieden. Dit is in aanvulling op andere algemene ondersteuning uit de stikstofplannen.

Een belangrijk onderdeel van die ondersteuning wordt ook actief grondbeleid: het kabinet wil boeren die extra grond nodig hebben helpen en daarnaast zelf gronden aankopen om in te kunnen zetten voor verkoop en ruil in het gebied, gericht op de blijvende boeren en grondeigenaren in een gebied. Ook herverkaveling (verplichte grondruil) ziet het kabinet als optie. Alleen provincies zijn wettelijk bevoegd om dat instrument in te zetten.