Waarom de giftige doornappel steeds vaker zal opduiken in Brabant
De doornappel is gevonden in plantvakken van de gemeente Gilze en Rijen. De giftige plant kan gevaarlijk zijn voor mensen en dieren. Boswachter Frans Kapteijns legt uit waar je op moet letten.
Bij aanraking kan het sap bultjes of blaasjes op de huid veroorzaken. Dat is vervelend, maar niet levensgevaarlijk. Het sap binnenkrijgen kan dat wel zijn, vooral voor mensen met een kwetsbare gezondheid. "Dan moet je meteen naar het ziekenhuis."
De doornappel heeft witte, soms lichtpaarse bloemen die uit een trompetvormige kelk groeien. De bladeren lijken op die van een hulst, maar zijn zachter. De glanzende vrucht zit vol stekels. Kapteijns: "Die plant geeft al aan: ik ben niet zo leuk, dus pas op." De plant wordt meestal 40 tot 50 centimeter hoog, maar kan ook twee meter worden.
De doornappel behoort tot de nachtschadefamilie. "Alle nachtschadeplanten zijn giftige plantensoorten." Ook de aardappel hoort daarbij. Die was vroeger ook giftig, maar is in de loop der tijd zo aangepast dat hij dat tegenwoordig niet meer is.
Sigaretten en kleermotten
De doornappel komt oorspronkelijk uit Noord- en Centraal-Amerika, vooral uit het gebied rond Mexico. In de zeventiende eeuw werd de plant naar Nederland gehaald. "Hij behoorde tot het kruidenbestand van de mensheid", vertelt de boswachter. De plant wordt ook wel duivelskruid genoemd.
"Mensen die vroeger astma hadden, rookten sigaretten van de bladeren van de doornappel." Ook werd het sap gebruikt door heksen en tovenaars als geestverruimend middel en gaf de plant een paarse kleur aan wol.
Daarnaast werd de doornappel gebruikt om kleermotten te bestrijden. "Vroeger zaten er meer kleermotten in huizen. De doornappel werd gebruikt om die beestjes tegen te houden." En dat was toen ook al giftig. "Maar vroeger gingen mensen anders met giftigheid om en raakten ze niet zo snel in paniek. Een giftige plant was vooral een waarschuwing dat je hem niet zomaar moest vastpakken."
Zandgrond
Volgens Kapteijns doen nachtschadeplanten het goed op zandgrond. "Brabant kan er dus veel hebben." De doornappel wordt al sinds de zeventiende eeuw in Nederland gekweekt. Daardoor zitten er veel zaden in de bodem. "Zaden kunnen heel lang houdbaar blijven. En doordat de bodem steeds stikstofrijker wordt, neemt de hoeveelheid doornappel toe." Bij graafwerkzaamheden kunnen die zaden weer aan de oppervlakte komen, waarna de plant gaat groeien.
Kapteijns vindt dat de doornappel prima in een tuin kan staan, zolang kinderen en dieren er niet bij kunnen. "In plantsoenen kan het heel gevaarlijk zijn voor kleine kinderen. De kans is groter dat zij iets in hun mond stoppen."
Wie de plant in de openbare ruimte ziet, doet er daarom goed aan een melding te maken bij de gemeente. "De plantenliefhebber kan hem laten staan als niemand eraan komt. Als we alle giftige planten moeten weghalen, blijft er nog minder natuur over in Nederland."
