Dertig jaar na de Herculesramp: 'Dit is de vergeten ramp van Nederland' in Eindhoven

De Herculesramp op Vliegbasis Eindhoven met 34 doden is ook wel ‘de vergeten ramp’. Dat zegt journalist Hans Matheeuwsen die een boek van ruim vierhonderd pagina's over de ramp schreef. “Je zag ’s avonds bij het NOS-journaal geen beelden van een ernstig brandend vliegtuig met de reddingsactie die gaande was." Woensdag is het dertig jaar geleden dat de ramp in Eindhoven plaatsvond.

De Hercules stortte neer op Vliegbasis Eindhoven. Matheeuwsen was journalist voor het Eindhovens Dagblad en ging diezelfde avond naar de vliegbasis voor de persconferentie. Hij werkte tot in de nacht samen met de hoofdredacteur aan het openingsverhaal voor de krant van de volgende dag. "Het was wel een gedenkwaardige avond. Heel veel collega's kwamen spontaan naar de redactie om te kijken of ze een helpende hand konden toesteken."

De ramp liet de journalist niet meer los. Hij schreef over de nasleep en voor zijn boek dook hij in heel veel dossiers over de vliegtuigcrash. Hulpdiensten dachten dat alleen de vierkoppige bemanning in het vliegtuig zat. “Ze waren in de veronderstelling dat zij al overleden waren, omdat de brand zo fel was. De reddingsactie kwam daardoor heel laat op gang. Een half uur tot drie kwartier later zijn de overige inzittenden ontdekt." 

Hoe kon het toch dat niemand ter plekke wist dat er 37 mensen in het vrachtruim zaten? “Dat kwam door een reeks van communicatiefouten. De verkeersleider wist officieus wel dat er een kapel of een orkest in het vliegtuig zou zitten. Want zijn zoon had naar hem gebeld met de vraag of het orkest al was geland. Op de een of andere manier is die informatie niet doorgekomen bij degene die de alarmcentrale bemande van de vliegbasis. Dus die boodschap is ook niet doorgekomen bij de brandweer en ook niet bij de GGD.”

Er zijn destijds drie mensen van de vliegbasis als schuldigen aangewezen. Zij zijn daarna vrijgesproken. Volgens Matheeuwsen heeft het onderzoek van het Crisis Onderzoek Team (COT) eraan bijgedragen om niet één persoon als schuldige aan te wijzen. "Dat onderzoek wees heel erg op het falen van de organisaties en de systemen. Ze zagen het als een collectief falen en dat is moeilijk te verwijten aan individuen."

Na de ramp zijn protocollen aangepast. "De vliegtuigbemanning moet voortaan het aantal inzittenden doorgeven aan de verkeersleiding."

De hulpverleners ter plekke ziet Matheeuwsen ook als slachtoffer. "Ze zijn slachtoffer van de omstandigheden. Ze hebben op basis van verkeerde informatie moeten handelen. Dat kun je ze niet kwalijk nemen. De impact van de ramp werd pas dagen daarna duidelijk."

"De Herculesramp komt zelden voor in het rijtje van grote rampen die Nederland troffen. Nabestaanden en overlevenden hebben daar wel eens last van. Het is ook een gebrek aan erkenning. Daar komt bij dat deze ramp vaak als een bedrijfsongeval wordt beschouwd, omdat het op een afgesloten militair terrein plaatsvond.”

"Ik denk dat het boek mijn eigen verwerking is geweest van de Herculesramp en alles wat ik heb meegemaakt op dat vlak." 

Hier lees je alle verhalen over de Herculesramp