Koolmees onthoofd in Hulsel, Frans heeft wel een idee wie de dader is in Brabant

Boswachter Frans Kapteijns deelt wekelijks zijn kennis van de natuur. Iedereen kan vragen insturen via [email protected]. Dit keer besteedt Frans onder meer aandacht aan strontvliegen die voor taxi spelen, een vogel zonder kop, cacaopoeder op een zwam en een kever die verkeerd is geland . Deel een van deze Stuifmail is zaterdag al gepubliceerd. 

Jonge koolmees zonder kop, hoe kan dat?
Jozef van der Heijden was in zijn tuin aan het werk toen hij een dode jonge koolmees zag liggen op de bladeren van een van zijn bloemen. Op de foto hierboven zie je dat de jonge koolmees onthoofd is. Jozef vraagt zich af wie dit gedaan kan hebben. Zelf denkt hij aan een steenmarter, want die dieren zijn gespot in Hulsel. Zelf denk ik in eerste instantie aan een huiskat als dader. Katten staan op de eerste plaats als het gaat om het onthoofden van vogels. Als ze eenmaal een vogel gevangen hebben, rukken ze vaak eerst de kop eraf en eten vervolgens de inhoud op. Als ze verder niet gestoord worden, gaan ze verder met de borst. Maar de rest van het karkas laten ze vaak liggen.

Waarom eerst de kop, zullen veel mensen zich afvragen? Voor katten is dat instinctief het favoriete deel, want die kop zit boordevol met voedingsstoffen, vetten en belangrijke mineralen. Al die voedingsstoffen zij essentieel voor hen. Tevens is het voor de kat een tactische zet, want de prooi is zo snel uitgeschakeld en gaat niet spartelen. Naast katten zijn marterachtigen zoals wezels, hermelijnen, bunzings en steenmarters ook koppensnellers. Roofvogels zoals de havik en sperwer plukken de vogel ter plekke. Ze scheuren de kop en poten eraf, laten die op de plukplaats liggen en gaan er vervolgens met de rest vandoor. Al met al een nare dood voor de vogel, maar goed voedsel dus voor de dader.

Rode bolletjes op een strontvlieg?
Willeke van Delft heeft een strontvlieg gefotografeerd in Den Brand in Udenhout. Bij het bekijken van de foto zag ze op de strontvlieg rode bolletjes. Ze wil graag weten wat dit zijn. Nou, het grappige is dat niet alleen mensen taxi’s kennen maar ook de dierenwereld. Bloedmijten, specifiek de oogstmijt, gebruiken deze strontvlieg als vervoermiddel. Die rode bolletjes, de parasitaire mijten of bloedmijten, zijn in feite passagiers. Bloedmijten zijn heel kleine spinachtigen, die dus meeliften op de vlieg. Ze gebruiken de strontvlieg transportmiddel om zich zo te verspreiden. Vaak voeden ze zich ook nog met de vloeistoffen van die strontvlieg. Is er dan helemaal geen gevaar voor de strontvlieg? Tja helaas kan het weleens schadelijk zijn voor de strontvlieg. Vooral als er te veel rode bolletjes op de strontvlieg zitten. Eenmaal op hun bestemming aangekomen, gaan de bloedmijten op zoek naar reptielen. Eenmaal zo'n reptiel gevonden, gaan de parasieten op zoek naar het bloed van die reptielen, want daar leven ze van. En de taxi vliegt weer verder.

Wat voor bruin goedje ligt er op deze zwam?
Marcel Klok zag wat stof liggen op zwammen. Hij is benieuwd wat dit is. Op de foto van Marcel zie je een hoed van een platte tonderzwam. Op die hoed zie je een bruin goedje, Wat je ziet, is dat het vruchtlichaam van die platte tonderzwam is gaan sporen. Dit is het loslaten van de sporen die in buisjes zitten onder de hoed. Dit loslaten van de sporen doen zwammen omdat dit het belangrijkste mechanisme is voor de verspreiding van de zwam. Het loslaten gebeurt op het moment dat de sporen gerijpt zijn in die kleine buisjes aan de onderkant van de hoed. Zodra ze rijp zijn, vallen ze er onder invloed van de zwaartekracht uit waarna, als ze geluk hebben, de wind ze meevoert. Vermoedelijk is op de platte tonderzwam van Marcel het sporenstof terechtgekomen, omdat er geen wind was. Helaas voor die sporen. Want als ze daar blijven liggen, is het einde oefening voor die sporen op de hoed.  Of er moet plotseling alsnog wind opsteken, dan vliegen ze alsnog weg.

Kever of tor?
Auke van Veen zag op een tafelkleed een kevertje of tor. Tenminste, daar dacht ze aan. Helaas voor Auke is het geen kever en ook geen tor. Overigens is wordt het woord tor bijna niet meer gebruikt, want dit is de oude benaming voor kevers. Nee, het insect wat daar geland was is een wants met de naam bootsmannetje. Dit insect wordt ook wel rugzwemmer genoemd. Helaas is het diertje verkeerd geland. Het insect hoort namelijk thuis in het water en niet op het droge. Hoe komt dit insect dan op het droge, is dan de vraag? Heel simpel: als bepaalde waterplassen te vol worden en er te veel gewone bootsmannetjes zitten. Of als de paringstijd aanbreekt en er zijn te weinig vrouwtjes. Dan gaan de mannen op zoek naar een andere waterbiotoop. Dit doen ze vliegend, want gewone bootsmannetjes zijn wantsen die vleugels hebben. De meesten landen dan ook weer in een waterplas. Maar het insect dat Auke zag, heeft verkeerd gemikt. Het wordt voor dit gewoon bootsmannetje dan heel lastig om vanuit deze positie weer bij water te komen, omdat heel het lichaam - dus ook de poten - afgestemd is op zwemmen en niet op lopen. Dit onhandige ligt vooral aan hun spatelvormige, lange voorpoten met sterke borstelige beharing, zie de foto hieronder.

De tweede naam die het insect heeft, gewone rugzwemmer, geeft eigenlijk al aan hoe dit diertje in het water leeft: op zijn rug met de onderkant dus naar boven gericht. Ze zwemmen op of tegen de wateroppervlakte aan, zodat ze prooien goed kunnen waarnemen. Gewone bootsmannetjes eten daarom vooral prooien die zich op of tegen het wateroppervlak bevinden. Dit kun je mooi zien in deze video. 

Rubriek mooie foto’s
In de rubriek mooie foto's dit keer een foto die gemaakt is door  Kristel de Bruijn. Deze prachtige vlinder bevond zich op haar schutting. Als je goed kijkt, lijken de knopjes op de voelsprieten net lampjes. De naam van deze prachtige vlinder is atalanta. 

Natuurtip
Vrijdag 7 augustus kun je van acht tot tien uur 's avonds deelnemen aan een vleermuizenexcursie door de Loonse en Drunense Duinen. 

De vleermuis leeft dichtbij ons, maar blijft heel erg op de achtergrond. Het zijn de enige zoogdieren die kunnen vliegen en in Nederland komen achttien soorten voor. Ga in het donker wordende bos op pad met een vleermuizenkenner en ontmoet dit mysterieuze zoogdier.

Vroeger wisten mensen nauwelijks iets van de vleermuis af. De vleermuis is een dier van de nacht en kampt met een slecht imago. Ze zouden in een vampier kunnen veranderen, je bloed kunnen drinken en ziektes kunnen overbrengen. Het spreekwoord 'onbekend maakt onbemind' gaat hier zeker op. Gelukkig is de afgelopen decennia veel over het leven van deze mysterieuze zoogdieren bekend geworden. Het blijkt dat veel verhalen fabels zijn en dat de vleermuis absoluut niet eng is.

Onze excursieleider neemt je mee in de leefwereld van de vleermuis. Met een bat-detector zoeken we de mooiste plekjes op om deze vliegende zoogdieren op te sporen.

Meer informatie:
•    Aanmelden is verplicht en kan via de volgende link.  
•    Vertrekpunt Parkeerplaats De Rustende Jager Oude Bossche Baan 11 5074 RC Biezenmortel volgende link.   
•    Deelname kost 13,50 euro. Leden van Natuurmonumenten  betalen 9,45 euro. 
•    Deze excursie is gericht op volwassenen. Oudere kinderen zijn onder begeleiding van een volwassene ook welkom.
•    Trek stevige wandelschoenen aan.
•    Draag kleding die past bij het weer.
•    Controleer jezelf achteraf altijd op teken!
•    Honden mogen niet mee.