Riaan heeft 1800 schapen op kurkdroge heide: 'Elke dag 5000 liter water' in Heeze

Het is droog in Nederland. Gortdroog. Op de Strabrechtse Heide waar Riaan Strijdom zo'n 1800 schapen heeft rondlopen zijn alle vennen drooggevallen en is het gevaar op natuurbranden groot. Toch blijft de herder opmerkelijk relaxed.  "Je moet goede voorbereidingen treffen, dan is het wel te doen. Doe je dat niet, dan heb je een probleem."

Alsof hij Tarzan is zet Riaan Strijdom (57) zijn handen rond zijn mond en begint op een beschutte plek midden op de uitgestorven hei zijn schapen te roepen. Secondenlang klinkt het "Oooooooooohhhhhhhjoooo". Luttele tellen later klinkt er geritsel vanuit de struiken en op de plek waar net nog alleen drinkbakken met water stonden, verschijnt een zee van schapen. 

Het indrukwekkende schouwspel met honderden schapen, die zich als één man lijken voort te bewegen, is voor Riaan een alledaags beeld. Het is een kwestie van training. "We doen dit al vanaf dat ze lammetjes zijn. Ze weten als wij roepen, dan gaan we naar het lekkerland, dan krijgen we gras of water."

Strijdom heeft in totaal vijf kuddes van ruim driehonderd schapen rondlopen op de Strabrechtse Heide tussen Heeze, Someren en Mierlo. De schapen zorgen voor het onderhoud van het natuurgebied. Ze eten het pijpenstrootje, een grassoort die andere heideplanten overwoekert.

Hij moet hard lachen om de vraag of hij zijn schaapjes op het droge heeft. "Voor het eerst had ik ze liever op het natte, haha." De droogte is overal om hem heen op de Strabrechtste Heide zichtbaar. De drooggevallen vennen en dorre struiken doen hem denken aan Zuid-Afrika, waar hij oorspronkelijk vandaan komt. 

Door de droogte is het risico op heidebranden heel groot. "We houden constant alles in de gaten, hoe de wind staat, ruik je iets." Via appgroepen waarin bijvoorbeeld ook Brabants Landschap, Staatsbosbeheer en de brandweer zitten houden ze elkaar op de hoogte: "We zijn er continu mee bezig." 

Over zijn schapen maakt hij zich minder druk. "Wij hebben vooral het Kempische heideschaap, dat kan heel goed tegen de droogte." Toch neemt hij diverse maatregelen. "We gaan echt heel vroeg op pad nu en stoppen op tijd. Je moet goede voorbereidingen treffen, dan is het wel te doen. Doe je dat niet, dan heb je een probleem."

Na de middag zoeken ze de schaduw op. "Het is nu zo heet dat ze die schaduw echt nodig hebben." Aan bosranden hebben ze schaduwplekken ingericht voor de schapen, waar ook drinkbakken staan. "Water is wel een probleem op de krukdroge heide. We brengen per dag vijfduizend liter water naar die schaduwplekken."

Maar ook zonder schaduwplekken zouden de schapen het wel redden weet Strijdom. "Weet je wat schapen doen als er geen schaduw is? Dan leggen ze hun kop in de lies van een ander schaap. Hun buik is hun koelste plek. Er ontstaat dan een grote witte vlek van schapen die ook nog eens warmte afstoot."

Zelfs over de natuur is Strijdom optimistisch. "Het gaat zeker goed komen met de natuur, die is heel dynamisch. Weet je nog dat het twee jaar geleden veel te nat was?" Hij wijst naar een grote groep uitgedroogde larikssparren aan de rand van de heide: "Zij kunnen niet tegen teveel nattigheid."

"De natuur weet steeds een nieuwe balans te vinden en zal zich altijd aanpassen", is zijn belangrijkste les. Dat het gras nu afsterft, vindt Strijdom helemaal niet erg. "Als er gras doodgaat is dat in dit geval een pluspunt. Gras hoort niet op de heide." Vandaar ook dat zijn schapen de heide begrazen. Ze worden nu geholpen door de natuur.