Cindy zag deze supergrote sprinkhaan op haar overkapping, Frans weet meer
Boswachter Frans Kapteijns deelt wekelijks zijn kennis van de natuur. Iedereen kan vragen insturen via [email protected]. Dit keer besteedt Frans onder meer aandacht aan een zeer grote groene sprinkhaan met een sabel, een papierwespenfamilie, drie paddenstoelen met een speciale vorm en een Oisterwijkse zwam, die ijsmummie Ötzi zelfs bij zich in zijn graf had liggen. Deel een van deze Stuifmail is zaterdag al gepubliceerd.
Supergrote sprinkhaan gespot, wat is de naam?
Cindy Duif zag een supergrote sprinkhaan onder de overkapping. Ze vraagt zich af wat voor een sprinkhaan dit is. Volgens mij hebben we hier te maken met de grote groene sabelsprinkhaan, een vrouwtje. Deze sprinkhanen kunnen zo'n acht centimeter groot worden. De naam sabelsprinkhaan slaat terug op het laatste deel van het lichaam van het vrouwtje. Dit doet denken aan een sabel, maar dat is het niet. Geen vervaarlijk sabel dus, maar een handige legbuis. Toch heeft deze sprinkhanensoort de naam te danken aan het feit dat de vrouwtjes van deze soort zo'n lange legbuis hebben. Mannetjes hebben geen legbuis/sabel.
De vrouwtjes leggen hun eitjes in de bodem, soms ook achter boomschors. De weggestopte eitjes overwinteren en komen in de lente uit als nimfen. Dit omdat sabelsprinkhanen een onvolledige gedaantewisseling hebben. Eenmaal uit de eitjes ondergaan ze diverse vervellingen voordat ze een volwassen sprinkhaan worden. Na de laatste vervelling zijn ze volwassen, dat is zo rond eind juni. Op dat moment kunnen ze pas vliegen, daarvoor dus niet!
Op de bijgevoegde foto hierboven zie je zo’n vrouwtje van de grote groene sprinkhaan ongestoord bezig zijn haar eitjes te leggen. De legbuis heeft ze tussen een voeg tussen tegels in de grond gestoken. Zo verstopt ze haar eitjes. Hopelijk voor haar komen ze wel uit.
Gevonden in de tuin onder een boom
Christ van Willegen stuurde mij een foto van iets dat hij in de tuin gevonden had. Hij is benieuwd wat het is. Volgens mij is dit een beginnend nest van Franse veldwespen. Helaas heeft Christ er geen herkenbare maat bij gelegd. Daardoor moet ik gokken wat voor een nest het is. Een aantal Stuifmails geleden ontving ik van Els Lugtenberg een foto waarop te zien was hoe Franse veldwespen hun nest maken.
Drie paddenstoelen onder de hortensia's, wat is de naam?
Wim van der Zanden zag drie paddenstoelen/vruchtlichamen van zwammen tussen wat dorre hortensia’s. Hij vraagt zich af wat het zijn? Zelf herkende ik deze soort niet meteen dus ben ik op zoek gegaan naar een paddenstoelendeskundige. Aan hem heb ik de vraag voorgelegd of dit mogelijk de vruchtlichamen zouden kunnen zijn van de goudgele parasolzwam. Hij reageerde dat het inderdaad weleens die soort zou kunnen zijn. Verder gaf hij aan dat een groeiplaats in een bloempot zeker tot de mogelijkheden behoort bij deze soort. De vruchtlichamen van de goudgele parasolzwam hebben geelachtige hoeden met een donkerder bobbeltje in het midden. Dit is op de foto ook goed te zien. Ook de fijngeschubde, geplooide hoedranden passen goed in dit plaatje.
Is dit een tonderzwam of toch niet?
Sophia Gosling kwam in de Oisterwijkse bossen volgens haar een tonderzwam tegen. Tenminste, dat dacht ze. Maar ze begon achteraf toch te twijfelen. Sophia, je moet nooit twijfelen aan jezelf want je hebt helemaal gelijk. Op jouw foto staan de vruchtlichamen/hoeden van een boomzwam met de naam echte tonderzwam. Deze zwam kunnen mensen de laatste jaren meer en meer zien omdat we in Nederland steeds meer echt bos hebben.
Een echt bos kent naast levende bomen ook omgevallen bomen en dode bomen. Voorheen werd alles opgeruimd, maar dat hoort niet in een echt bos. Dode bomen zijn namelijk onderdeel van een mooi echt bos. Ze horen erbij, inclusief de daders. Dat zijn vaak zwammen. In dit geval de echte tonderzwam, wat in eerste instantie een zogenaamde zwakteparasiet is. Dit betekent dat deze zwam zieke bomen doodt.
Als de boom dood is, blijft de zwam toch op de boom zitten, want die zwam is van parasiet overgegaan naar saprofyt. Dit betekent dat de boomzwam ook kan leven van dood hout. Echte tonderzwammen zijn dus zowel parasiet als saprofyt.
De naam echte tonderzwam is gebaseerd op het feit dat het zwamvlees in het verleden werd gebruikt bij het vervaardigen van tondel of tonder. Dit is een reepje vlees van de echte tonderzwam. Die stukjes zijn zo vezelig en zacht dat zij gemakkelijk vonken konden opvangen die bij het slaan op een vuursteen ontstonden.
Daarnaast konden mensen destijds het vuur meenemen, omdat dit materiaal erg langzaam smeult zonder een grote vlam te veroorzaken. Hierdoor was dit ideaal om gloeiend materiaal mee te nemen tijdens reizen. Zelfs de bekende ijsmummie Ötzi droeg al tonderzwammen bij zich. IJsmummie Ötzi is de oudste en best bewaarde natuurlijke menselijke mummie ter wereld. Hij leefde ongeveer 5300 jaar geleden. Twee Duitse wandelaars vonden zijn bevroren lichaam in 1991 in de Ötztaler Alpen, op de grens van Oostenrijk en Italië.
Rubriek mooie foto’s
In de rubriek mooie foto's dit keer een foto die gemaakt is door Hetty Uijtdewilligen-van Hest. Zij spotte bij Huis ter Heide een reegeit bij een drinkplaats, zelfs in spiegelbeeld.
Natuurtip;
Zondag 23 augustus kun je van tien uur 's ochtends tot halfeen 's middags deelnamen aan een excursie naar het munitiedepot in de Loonse en Drunense Duinen.
Deelnemers reizen terug in de tijd, naar het einde van de Tweede Wereldoorlog. Wandel mee op zoek naar sporen die herinneren aan het explosieve verleden van het bosgebied de M.A.St. in de Loonse en Drunense Duinen. Deze voormalige 'Munitions Ausgabe Stelle' van de Duitsers werd op 5 september 1944 opgeblazen.
De M.A.St. bij Kaatsheuvel was tijdens de Tweede Wereldoorlog een munitieopslagplaats van de bezetter. Er stonden destijds ruim honderd bunkers en diverse verblijfgebouwen. Van deze gebouwen is tegenwoordig vrijwel niets over, maar in het terrein zijn nog volop sporen uit die tijd te vinden: bunkerwallen, loopgraven, mitrailleursnesten en diepe kraters.
Tijdens deze wandeling proberen we je een beeld te geven van hoe dit complex er ongeveer 85 jaar geleden uitzag, wat daar nu nog van terug te zien is en leggen we uit waarom dit gebied zo uniek en waardevol is.
Naast de cultuurhistorische waarde speelt ook de natuurwaarde hier een belangrijke rol. Wat is de toekomst van dit bijzondere gebied? Tijdens deze wandeling van ongeveer tweeënhalf uur - circa zes kilometer - neemt onze boswachter je mee en vertelt hij je alles over dit fascinerende gebied.
Meer informatie:
· Aanmelden is verplicht en kan via deze link.
· Vertrekpunt is de parkeerplaats bij café Roestelberg aan de Roestelbergseweg in Kaatsheuvel, zie deze link.
· Let op: je moet de parkeerplaats aan de voorkant van café Roestelberg nemen. Aan de achterzijde ligt namelijk ook een parkeerplaats.
· Deelname kost elf euro, leden van Natuurmonumenten betalen 7,70 euro.
· Deze excursie is gericht op volwassenen. Oudere kinderen zijn onder begeleiding van een volwassene ook welkom.
· Trek stevige wandelschoenen aan en draag kleren die passen bij het weer.
· Controleer jezelf achteraf altijd op teken!
· Honden mogen niet mee.