Ratten verlaten natuur door droogte: 'Ze zoeken water bij mensen'
Een Tilburgse wijk kampt met rattenoverlast, en ook in een verpleeghuis in Eindhoven duiken de knaagdieren op. Het Kennis- en Adviescentrum Dierplagen (KAD) ziet in grote lijnen een stijging in het aantal meldingen. Een mogelijke verklaring: door de droogte trekken ratten weg van hun vaste plek en zoeken ze vochtige plekken op, dichter bij mensen.
Of er ook echt meer ratten zijn, is volgens directeur Gerhard Geurtse van het KAD een lastige vraag. Het KAD doet lokaal onderzoek naar rattenpopulaties. "Niemand telt ze", zegt hij. "Wel merken we dat er meer meldingen komen van particulieren. Over het algemeen zit daar een stijging in."
Geen duidelijk antwoord
Waar die stijging vandaan komt, is niet zomaar te zeggen, zegt Geurtse. Het kan zijn dat het voor mensen makkelijker is geworden om een melding te maken. "Het kan ook zijn dat de acceptatiegrens van mensen daalt. Dat ze bij het zien van één rat al een melding doen."
Ook het droge en warme weer van de afgelopen tijd speelt mee. Daardoor kan de bruine rat minder goed in de natuur overleven. "Die heeft echt vrij water beschikbaar nodig. Is dat er niet, dan kan hij niet leven", legt Geurtse uit. "Dan gaat de rat op zoek naar water en kan hij in de buurt van mensen terechtkomen, bijvoorbeeld bij een vijver, een drinkbakje voor vogels of een lekkende tuinslang."
Aantrekkelijke leefomgeving
Mensen zorgen zelf voor een ideale omgeving voor ratten, zegt de directeur: voedsel, vocht en verblijfplaatsen. "Wij hebben alles in huis wat zij leuk vinden. Dat betekent dat waar mensen zijn, ook ratten zijn. En dat is van alle tijden", legt hij uit. "Alleen op de Noord- en Zuidpool zijn geen ratten. Het is een illusie dat ze ooit helemaal weg zullen zijn."
Kippen, konijnen of hondenbrokken in de schuur maken een huis extra aantrekkelijk voor ratten. Dat is niet het enige, zegt Piet Schuurmans van plaagdierbestrijder Wespro uit Geffen. Ook fruitbomen lokken ratten. "Ze hebben maar een paar appels nodig." Ook hondenpoep op het gras is voor de knaagdieren een lekker hapje.
Snelle voortplanting
Het aantal ratten kan ook simpelweg groeien. Eén vrouwtje krijgt in een jaar tijd al ongeveer 80 tot 100 nakomelingen, zegt Geurtse. "Die nakomelingen zijn na drie maanden zelf ook geslachtsrijp en kunnen zich in hetzelfde tempo voortplanten. Bij genoeg voedsel, vocht en ruimte kunnen er in een jaar tijd gerust 1000 tot 1500 nakomelingen rondlopen."
Schuurmans noemt die voortplanting "net een olievlek". Sinds 1 januari mag er geen ratten- en muizengif meer worden gebruikt om de dieren te bestrijden, alleen nog klemmen. "Dat is nooit voldoende. Slimmere ratten kunnen die ontwijken."
Volgens de rattenbestrijder moet vooral het gedrag van mensen veranderen. "Als mensen niet leren anders om te gaan met voedsel, afval en volle containers, krijgen we er meer ratten bij." Vogels voeren hoeft van hem niet: "Is er geen eten, dan vertrekt de rat of sterft hij van de honger."
