De BBC ontdekt wat Eindhoven zelf over het hoofd ziet: 'Dit is meesterwerk'
Veel Eindhovenaren staan er niet bij stil, maar in het centrum van de stad staat een gebouw dat een meesterwerk wordt genoemd. Het is de Bijenkorf. Het gebouw wordt bejubeld in het boek Chromatic Architecture dat volgende week verschijnt van de Londense schrijvers Adam Nathaniel Furman en Kate Mazade. De BBC dook in het Eindhovense gebouw en zette de Bijenkorf meteen in een lijst van acht meest kleurrijke gebouwen van de wereld.
De auteur van het boek noemt het Eindhovense warenhuis een smaragd. “Een smaragd is natuurlijk een groene edelsteen”, zegt architectuurhistoricus René Erven van Architectuurcentrum Eindhoven. ”Ik vind het een heel mooie benaming. Het is natuurlijk wel een soort juweeltje.”
In de lijst van de BBC staat het Eindhovense gebouw tussen andere iconische gebouwen in de wereld. Wie van een afstand naar de Bijenkorf kijkt, ziet alleen een groene doos, maar het is niet zomaar groen. “Het zijn kleurschakeringen. Het glas is mooi gesmolten over keramische tegels”, zegt Erven.
Alfa Romeo
Het ontwerp komt van Gio Ponti. “Hij was een gevierd designer. Hij heeft ook bestek ontworpen, meubels en zelfs een carrosserie voor Alfa Romeo. Hij wist wat vormgeven was en Italianen zijn sowieso wel bekend om de zwier.” Ponti was oprichter en hoofdredacteur van Domus, een blad dat over architectuur, design, interieur en nieuwe producten schreef.
De Bijenkorfdirectie zag hem wel zitten voor het ontwerp in Eindhoven. Dat werd de eerste vestiging buiten de Randstad. In Amsterdam, Rotterdam en Den Haag zat het warenhuis al en dat waren iconische gebouwen, architectonisch gezien. “Ze wilden in Eindhoven een statement maken en dus werd Ponti daarvoor uitgenodigd.”
Groene weilanden
In 1964 kwam Ponti met het vliegtuig naar Eindhoven. Die vlucht werd de inspiratie voor zijn ontwerp. “Hij zei tegen de directeur van de Bijenkorf dat het Hollandse polderlandschap hem zo aansprak. Die groene velden met slootjes omsloten. Ponti had meer met verbeelding en kunst dan de rationele Eindhovense bevolking, die veelal uit Philipstechneuten bestond.”
Die grasvelden komen terug in de gevel van het gebouw. “Die groene gevel was echt wel een statement. Het is wel bijzonder dat in de architectuur op deze manier kleur is toegepast. Dat zie je vrij weinig, zeker in die tijd was dat vernieuwend. Architecten concentreren zich toch hoofdzakelijk op het gebouw als een functioneel ding en laten dan vaak de kleur over aan het materiaal wat ze gebruiken: baksteen of beton of glas. Het zegt ook iets over zo'n architect die dus meer geïnspireerd is door vorm en door kleur dan door functie.”
Voorspoed
Het gebouw vertelt ook een stukje geschiedenis van Eindhoven. Het warenhuis werd hier in 1969 geopend. Het staat voor de economische voorspoed waar Eindhoven in de jaren zestig mee te maken kreeg. Na jaren van opbouwen en herstellen na de oorlog, groeide die welvaart.
“De warenhuizen groeien en de middenstanders worden opgeslokt door die nieuwe grote winkelformules. Mensen wilden gewoon meer besteden op één locatie. Ze kwamen met de auto naar de stad. Al die ontwikkelingen maken dat die Bijenkorf eind jaren 60 op die manier is vormgegeven”, vertelt Erven.
Extra verdieping
“Er was een soort drive in deze stad om hier een grote stad van te maken. Bij dit gebouw is nog een extra verdieping bij bedacht die op termijn nog ingevuld zou kunnen worden. Dat is nooit gebeurd, maar deze doos is gebouwd op het hoogtepunt van de naoorlogse economische groei.”
T-shirt met de Bijenkorf?
Eindhovenaren durfden weer te dromen. “Inwoners hadden echt het idee: Eindhoven wordt gewoon dè stad van de toekomst. Hier zijn we bezig met iets bijzonders. Mensen vergeten hoe belangrijk die droom voor die naoorlogse generatie was. Ze hadden vaak als kind de oorlog meegemaakt en hadden het niet makkelijk gehad. Dit gebouw sprak tot de verbeelding.”
Erven vindt het een van de mooiste gebouwen van Eindhoven en hij verwacht dat dit gebouw meer waardering gaat krijgen. “Je ziet wel eens mensen met een T-shirt en dan zie je het Evoluon, de Blob de Lichttoren en andere iconische gebouwen. Deze staat er dan vaak niet bij, maar dat gaat wel komen. Dat is een kwestie van tijd."