Koekoek! Deze klok brengt de jaren zestig terug in je woonkamer in Dongen

Misschien hing er bij uw ouders of grootouders ook eentje in de woonkamer: een houten vogelhuisje aan de muur dat elk uur van zich liet horen. De koekoeksklok was ooit razend populair, bij kringloopwinkel Parels & Prul in Dongen vonden ze er nu weer eentje.

Als kind zat je ademloos te wachten tot er weer een uur voorbij was, want dan kwam het vogeltje uit z’n hokje om te roepen hoe laat het was: ‘Koekoek!’ 

“Wist je dat de koekoeksklok oorspronkelijk uit het Zwarte Woud kwam, in Duitsland?”, vraagt Stijn Rompa, eigenaar van Parels & Prul. De boeren konden tijdens de strenge winters niet op het land werken en hielden zich dan bezig met het maken van houtsnijwerk. In de achttiende eeuw werden de eerste houten koekoeksklokken gemaakt en dat werd later voor veel boeren een populaire vorm van thuisarbeid in de winter. De klokken waren goedkoop, omdat het hout ruim voorhanden was. 

Om het hoekje kijken
Ook de koekoeksklok die in Dongen te koop staat, is gemaakt in Duitsland. “Het is niet te achterhalen uit welk jaar dit exemplaar is”, zegt Stijn, “Maar hij is volledig van hout gemaakt. Je hebt een huisje wat heel mooi is bewerkt met bladeren en drie vogels. Dat is heel kenmerkend voor een koekoeksklok, net als de Romeinse cijfers die de tijd aangeven.”

De klok is nog in goede staat: zodra de wijzers van het uurwerk het hele uur aangeven, wordt met twee kleine blaasbalgen en pijpjes het karakteristieke koekoek-geluid gemaakt. “Dan gaat het deurtje bovenin open en komt het vogeltje even om het hoekje kijken."

Populair souvenir
De populariteit van koekoeksklokken kreeg een duidelijke revival in de jaren 60. Dat was te danken aan het sterk toenemende toerisme in die tijd. De klokken werden machinaal geproduceerd en waren een gewild en betaalbaar souvenir onder toeristen. Veel vakantiegangers gingen naar omliggende landen zoals Duitsland. 

Een koekoeksklok is eigenlijk een klein theaterstukje aan de muur. Achter de wijzerplaat zit een mechaniek dat ervoor zorgt dat op het hele uur twee blaasbalgen worden ingedrukt. Die persen lucht door kleine pijpjes waardoor het typische geluid klinkt: koekoek! Op hetzelfde moment zwaait het deurtje open en verschijnt het vogeltje. Het uurwerk moet je dagelijks opwinden, vertelt Stijn. “Er zitten gewichten aan in de vorm van dennenappels, die moet je dan naar beneden trekken.” 

Nostalgie aan de muur
Voor 65 euro wisselt de klok bij Parels & Prul van eigenaar. “Nieuw kost deze 150 tot 400 euro. Op Marktplaats vind je ze vaak wel voor rond de 100 euro, daar willen wij als kringloopwinkel natuurlijk onder zitten”, vertelt Stijn. Voor die prijs krijgt de nieuwe eigenaar niet alleen een stukje nostalgie aan de muur, maar ook ieder uur een levendige herinnering aan hoe laat het is.