Het Visserijmuseum gaat verdwijnen, en dat betekent: opruimen in Woudrichem

Kartonnen dozen hebben de visnetten en scheepsmodellen verdrongen in het Visserijmuseum in Woudrichem. Vrijwilligers zijn er bezig aan een laatste opruimronde. Na een halve eeuw verzamelen, verdwijnen veel spullen uit het museum om straks plaats te maken voor een nieuw verhaal, in een nieuw museum over de rivier.

“Je komt hier van alles tegen”, vertelt Nico Kersten van het Visserijmuseum. Af en toe worden zijn werkzaamheden onderbroken door een deur die opengaat. Een vrijwilliger van de visserijvereniging VBZ loopt binnen om nog een doos met oude spullen op te halen. "Die mogen terug", zegt Kersten terwijl hij hem de weg wijst. Daarna gaat hij verder met het uitpluizen van de spullen, op de vloer, midden in een museum dat langzaam ophoudt te bestaan.

Dat blijkt een enorme klus. Al maanden zijn vrijwilligers bezig met het zogenoemde ontzamelen: het terugbrengen van de collectie tot een kernverzameling. Dubbele voorwerpen verdwijnen, versleten materialen worden afgevoerd en objecten die niets met het nieuwe verhaal te maken hebben, krijgen een andere bestemming.

"Er stonden hier 6.500 objecten", vertelt kartrekker Kersten. "Die zijn allemaal door de handen van een conservator en een aantal assistenten gegaan. Echt ieder dingetje." Uiteindelijk blijven naar schatting zo'n tweeduizend stukken over.

"Je kunt veertig palingfuiken bewaren, maar aan drie heb je genoeg om het verhaal te vertellen. Alles wat groen gelabeld is, blijft. Maar je moet keuzes maken."

Kersten praat over de collectie alsof hij door een familiealbum bladert. Achter bijna ieder voorwerp zit een verhaal. En als hij dat verhaal zelf niet kent, is er altijd nog vrijwilliger Arie van Dalen. Volgens Kersten weet hij werkelijk overal iets over te vertellen. Jarenlang verzamelde hij alles wat met de visserij te maken had. "Je komt hier wat tegen", zegt Kersten lachend. Achter vrijwel ieder voorwerp schuilt een herinnering, een anekdote of een stukje geschiedenis.

Juist daarom wilde Kersten niets weten van het idee om simpelweg alles weg te gooien. "Iemand stelde voor om gewoon vijf of zes containers neer te zetten en alles erin te gooien. Toen heb ik gezegd: dan haak ik af. Zo ga je niet met erfgoed om."

De administratie van het vrijwilligers museum blijkt verrassend goed op orde. Van veel voorwerpen is nog precies bekend wie ze ooit schonk of uitleende. Die mensen zijn de afgelopen maanden aangeschreven. Wie zijn spullen terug wilde, kon die ophalen.

Sommige ontmoetingen blijven Kersten bij. Zoals een oudere vrouw die de miniatuurscheepjes van haar overleden man kwam ophalen. "Hij had die zelf gemaakt. Dan moet je daar wel even bij stilstaan."

Niet alles gaat of kan terug naar de eigenaar. Een deel van de collectie wordt in september nog één keer tentoongesteld. Daarna kunnen belangstellenden tijdens een veiling bieden op voorwerpen die niet meer in de nieuwe collectie passen.

Tijdens het uitzoeken kwamen ook verrassingen boven water. Niet zozeer verborgen schatten, maar vooral heel veel spullen waarvan niemand nog weet waarom ze eigenlijk ooit in het museum terecht waren gekomen. Vijftig exemplaren van dezelfde herinneringsbeker, tientallen identieke netten en objecten die helemaal niets met de visserij te maken hadden. Zelfs een aantal grenspalen. Sommige mensen denken: het staat in een museum, dus het is museaal", lacht Kersten. "Maar dan ben ik ook museaal, want ik zit in het museum."

Het leegmaken van het museum zorgt ondertussen ook voor emoties in Woudrichem. Toen de grote boten werden weggehaald, kwamen boze inwoners verhaal halen. "Het zijn er niet veel, maar ze laten zich wel horen", vertelt Kersten. "Het heeft ons niet tegengehouden, maar het heeft ontzettend veel extra energie gekost."

Kersten kan er inmiddels ook met enige relativering op terugkijken. Zo kwam een man kwaad het museum binnen. "Ik kende hem", vertelt hij. "Dus ik zei: 'Nou ben je toch nog een keer in het museum. Dat is veertig jaar geleden.' Toen draaide hij zich om en ging hij weer weg."

Over een week moet het Visserijmuseum leeg zijn. Dan opent zich nog twee maanden de laatste expositie met overgebleven spullen waarna een veiling wordt gehouden. Dan sluiten de deuren van een museum dat een halve eeuw lang steeds voller werd. Hopelijk voor een nieuwe manier van verhalen vertellen als Museum de Rivier. Maar of dat er ook daadwerkelijk gaat komen, ligt nog in de handen van de gemeente.