Pieter traint militairen voor gevaren die je niet ziet, ruikt of voelt
De meter begint steeds sneller te piepen. Eerst zachtjes, daarna zo hard dat er geen twijfel meer mogelijk is: hier zit iets radioactiefs. Je ziet niets, ruikt niets en voelt niets. Sergeant Pieter leert militairen hoe ze zichzelf en anderen moeten beschermen tegen chemische stoffen, straling en andere onzichtbare gevaren en hoe ze het kunnen opsporen.
Pieter werkt als instructeur op het CBRN-trainingscentrum van Defensie in Vught. Die vier letters staan voor chemisch, biologisch, radiologisch en nucleair. “Daarin onderwijzen wij mensen. Over wat het is en hoe we ons daartegen beschermen.”
In een speciale oefenruimte trainen militairen met traangas. Hun gasmasker moet hen daartegen beschermen. “We willen gewenning creëren met bepaalde middelen, om ervoor te zorgen dat mensen geloven in hun eigen middelen”, legt Pieter uit. Het traangas komt vrij door een klein tabletje te ontsteken. Zo ervaren militairen meteen of hun masker goed zit en hen beschermt.
In de serie Verborgen Helden brengen we mensen met een bijzonder en maatschappelijk belangrijk beroep in beeld, zoals een militaire brandweerman, een politiehondengeleider, een kinderverpleegkundige, een gevangenismedewerker en een heel specialistische militair, zoals Pieter. In deze video kijken we met hem mee:
Gevaar dat je niet ziet
Dat zulke dreigingen soms letterlijk onzichtbaar zijn, wordt duidelijk in een leslokaal vol bijzondere materialen. Daar ligt bijvoorbeeld uraniumerts en staat zelfs servies waarin uranium is verwerkt.
“Dit is uraniumerts en het uraniumservies van je oma”, zegt Pieter. Onder een blacklight licht het uranium in het servies op. Vroeger werd de radioactieve stof verwerkt in het glazuur, waardoor borden, kopjes en schalen een intense kleur en glanzende afwerking kregen.
Nog opvallender is de zogenoemde nevelkamer. “Dit is de enige plek waar we visueel kunnen maken hoe straling eruitziet.” In de kamer worden verschillende soorten straling zichtbaar. Vooral de lange sporen van gammastraling (red. onzichtbare elektromagnetische straling) vallen op. “Die gaat gewoon recht door ons heen.” Juist omdat het gevaar vaak niet met het blote oog te zien is, zijn meetapparaten onmisbaar.
Opsporen van de bron
Tijdens een oefening moet in een loopgraaf een radioactieve bron worden opgespoord. Met iedere stap dichter bij de bron begint de detector harder te piepen. Zodra het piepen overgaat in een alarm, wordt de plek van de vermoedelijke radioactieve bron gemarkeerd.
Bij een chemische dreiging werkt het anders. Verschillende detectoren en speciale testpapiertjes moeten samen duidelijk maken welke stof aanwezig is. “Omdat we niet op de metingen van één detector af willen gaan, gebruiken we meerdere detectoren.” Daardoor ontstaat een betrouwbaarder beeld van de aanwezige stof. Als duidelijk is waar het gevaar zit en om welke stof het gaat, kan een gespecialiseerde eenheid de plek ontsmetten.
Niet alleen militair
De kennis wordt niet alleen tijdens militaire operaties gebruikt. CBRN-specialisten kunnen in Nederland ook de politie en brandweer ondersteunen. “Dat kan van alles zijn: van een poederbrief tot een scheikundedocent die mosterdgas in zijn kelder heeft, tot nucleaire incidenten.”
Volgens Pieter weten veel mensen niet dat dit werk binnen Defensie bestaat. “Bij een militair wordt heel snel gedacht aan een infanterist die echt aan het vechten is. Maar ons beroep is mensen beschermen tegen onzichtbare dreigingen.”
Ondanks de risico’s overheerst bij hem geen angst. “Door trainingen, doordat je je materiaal kent en weet wat er allemaal kan en niet kan, houd je jezelf scherp.”
