Een paddenstoel met wit haar, dat heeft volgens Frans een erg mooie functie in Brabant

Boswachter Frans Kapteijns deelt wekelijks zijn kennis van de natuur. Iedereen kan vragen insturen via [email protected]. Dit keer besteedt Frans onder meer aandacht aan een prachtig gekleurd eendje, een spin die betrapt is met een eicocon in een kliko en een paddenstoel met prachtige pluis erop. Deel een van deze Stuifmail is zaterdag al gepubliceerd. 

Mooie pluis op de paddenstoel
Bastienne Derks vond een paddenstoel met prachtig pluis erop. Wat ze zag, is een lagere schimmel die bekend staat om het opruimen van hogere schimmels. Dit zijn diverse soorten paddenstoelen en zwammen. Feitelijk zijn de paddenstoelen en zwammen vruchtlichamen die, als ze niet opgegeten worden door de dieren, geen functie meer hebben en sterven. Dit proces uit zich in het verleppen van die vruchtlichamen. Soms worden het een soort papjes. Ideaal voor lagere schimmels, die dat weer opruimen en teruggeven als voedsel aan wat er in de bodem leeft. Dus de opruimers van het eerste uur worden ook weer opgeruimd.

Lagere schimmels leven in diverse ecosystemen. Als daar hondendrollen worden achtergelaten, ruimen ze die uiteindelijk ook op. Helaas met gif, want dat is tegenwoordig volop aanwezig in de hondendrollen. Lagere schimmels kennen, net zoals hogere schimmels, een behoorlijke diversiteit. Ze hebben ten opzichte van hogere schimmels dan wel weer een minder vertakt mycelium (zwamvlok). Een mooi voorbeeld van een lagere schimmel is de broodschimmel, ook wel mucorales genoemd. Wil je meer weten over hogere en lagere schimmels, klik dan op deze link.

Welke vreemde eend in het water?
Robert Post kwam op de grens van Vlijmen en de Haarsteeg een vreemde eend tegen. Hij wil graag weten welke eend het is. Op die foto staat een mannetje van de mandarijneend. De mannetjes van deze eend hebben mooie oranje bakkebaarden met een prachtig verendek dat boven hun achterlijfje uitsteekt. Daarnaast hebben ze een paarse borst en oranjebruine flanken. Vrouwtjes zien er minder kleurrijk uit en hebben een grijsbruin verenpak, gevlekte flanken en een kleine wenkbrauwstreep. Dit kun je zien op de foto hieronder. 

Mannetjes en vrouwtjes van de mandarijneenden leven in vaste paren. Na het leggen van de eieren, broedt het vrouwtje deze alleen uit. Toch laat het vaste mannetje haar niet in de steek. Hij is altijd dicht in de buurt, ook tijdens het leggen van de eieren. De woerden (mannetjes) houden de wacht bij het nest, dat zich vaak in boomholtes of in nestkasten bevindt. Halverwege de broedtijd is het echter gedaan met de wacht. Dan vertrekken de woerden. Ze trekken zich dan terug op beschutte plekken om te ruien. Mandarijneenden kwamen oorspronkelijk voor in Oost-Azië, maar werden ook vaak gehouden in Europese dierentuinen en vogelparken. Uit deze tuinen en parken zijn de mandarijneenden ontsnapt en daardoor kunnen we sinds het begin van de twintigste eeuw deze eendensoort ook in Nederland in de open ruimte bewonderen. Overigens zie je mandarijneenden, vooral de mannetjes, meestal bij andere eenden in de buurt.

Kruisspin met eicocon betrapt in de kliko
Erik den Brok zag in zijn kliko een spin. Die zat op iets dat op eitjes leek. Dit klopt helemaal. De spin, in dit geval een kruisspin, zit op een door haar gesponnen cocon. In die cocon zitten al haar gelegde eitjes. Het vrouwtje van de kruisspin bewaakt nog dit in de herfst gesponnen eipakket nog een tijdje. In dit eipakket bevinden zich liefst driehonderdtot achthonderd eitjes. Heel mooi ingepakt in zo'n beschermende, pluisachtige gele cocon. Moeder kruisspin is meteen, voor dat ze begon met het leggen van de eitjes. gestopt met jagen.

Welk klein rupsje op mijn rozenplantje?
Kathy van den Berg dacht in haar kleine rozenplantje een rups  te zien. ze is benieuwd welke soort. Als je heel goed kijkt naar de foto kloppen de pootjes echter niet bij een rups. Als het een rups (van een vlinder) was, had het diertje maximaal vier à vijf paar schijnpoten op het achterlijf en twee pootloze segmenten tussen de borstpoten en de buikpoten. Dit diertje heeft zeven à acht paar buikpoten (beetje lastig te zien) op het achterlijf en geen pootloos segment tussen de borst- en buikpoten. We hebben hier dus te maken met een larve van een bladwesp, die we ook wel bastaardrups noemen.

Helaas lukt het mij niet om de precieze naam van deze soort te benoemen, want dit diertje bevindt zich volgens mij nog in een heel jong stadium. Het zou een bastaardrups kunnen zijn van de bladwesp met de naam rozenzaagwesp of de bastaardrups van de bladwesp met de naam grote rozenbladwesp.

Maar de keuze is enorm, want in ons land komen naar schatting tussen de 541 tot ruim 550 soorten bladwespen voor, zoals de bessenbladwesp, zie de foto hieronder.

Overigens vallen bladwespen meteen op vanwege het feit dat ze, in tegenstelling tot gewone wespen, geen slanke 'wespentaille' hebben. Ze hebben een breed en recht achterlijf dat meteen aansluit op het borststuk. Sommige bladwespen bootsen wel degelijk echte wespen na (mimicry) en hebben anderen zwarte en gele strepen, maar er zijn er ook bij die groenachtig zijn of compleet zwarte of oranje-bruin. Vrouwtjes van de bladwesp hebben geen angel en kunnen dus niet steken. In plaats daarvan hebben ze een legboor die op een klein zaagje lijkt (daarom worden ze ook wel zaagwespen genoemd), waarmee ze sneetjes in bladeren maken om eitjes te leggen.

Rubriek mooie foto’s
In de rubriek mooie foto's dit keer twee foto's die gemaakt zijn door Joep Leijendekkers. Hij legde een bijzondere zwam uit de stinkzwammenfamilie vast. De naam is inktviszwam. Op de eerste foto is de zwam net uitgekomen. 

Natuurtip 
Zondag 15 november kun je vanaf negen uur 's ochtends deelnemen aan een wandeling door natuurgebied Maashorst.  

De Maashorst is een gebied vol verrassingen. Wandel mee en ontdek hoeveel afwisseling en geschiedenis hier verborgen ligt. Wie er kriskras doorheen wandelt, ontdekt samen met de natuurgids niet alleen de bekende natuur maar ook stille landweggetjes, oude gehuchtjes, breuken van Melle en Hoeve en sporen uit een ver verleden.

Het wordt een tocht met steeds wisselende vergezichten en verrassende doorkijkjes. Soms over open boerenland, dan weer langs een beekdal of door een klein gehucht. Een wandeling voor iedereen die de Maashorst eens op een andere manier wil beleven: kriskras door het landschap, met oog voor de verhalen die erachter schuilgaan.

Meer informatie:
•    Aanmelden is niet nodig.
•    Vertrekplek is de parkeerplaats bij de Groenhoeve/kinderboerderij aan de Artillerieweg 3 in Uden.
•    Deelname aan de wandeling is gratis. 
•    Het gaat om een lange wandeling van ongeveer 15 kilometer.
•    Een verrekijker is aan te bevelen.
•    Kijk ook eens op onze website, zie deze link.