Ontdek
STUIFMAIL

Alice zag een joekel van een gele rups en wil weten wat ze heeft gezien

Boswachter Frans Kapteijns deelt wekelijks zijn kennis van de natuur. Iedereen kan vragen insturen via [email protected]. Dit keer besteedt Frans onder meer aandacht aan een vogel die poepend duidelijk maakt dat er geen plek is voor een tweede vogel, een joekel van een gele rups, een vreemde eend in een Oisterwijks park en een witte vogel, maar geen kauw. Deel een van deze Stuifmail is zaterdag al gepubliceerd. 

Een grote gele kwikstraat (foto: Saxifraga Jan van der Straaten).
Een grote gele kwikstraat (foto: Saxifraga Jan van der Straaten).

Grote gele kwikstaart vecht met spiegelbeeld op de auto, maar het is winter, waarom doet de kwikstraat dat?
Coen Geensen stond met zijn auto op een industrieterrein toen hij plots een getik tegen zijn auto hoorde. De dader beschrijft hij als een gele vogel met een lange staart. Wat was die vogel aan het doen? 

Coen heeft te maken gehad met een grote gele kwikstaart, want die trekken in de winter niet allemaal naar warmere oorden en blijven dus hier in tegensteling tot de gele kwikstaarten. Vermoedelijk heeft die grote gele kwikstaart diens eigen spiegelbeeld gezien op een plek op die auto, zag hij dat als een rivaal en pikte hij naar hem om zijn winterterritorium te verdedigen. Bij de meeste vogels herken je dit gedrag in het voorjaar, maar grote gele kwikstaarten en ook witte kwikstaarten (zie foto), die hier overwinteren, doen ook in de winterperiode aan die verdediging om hun voedselgebied te beschermen.

Waarschijnlijk heeft die grote gele kwikstaart van Coen inmiddels zo’n voedselrijk gebied gevonden en is die vogel verzekerd van voedsel bij vorst. De kwikstraat wil daar dan absoluut geen indringer bij en dus ging hij het gevecht aan met de auto van Coen. 

Een witte kwikstraat met gevangen insect (foto: Balouriarajesh Pixabay).
Een witte kwikstraat met gevangen insect (foto: Balouriarajesh Pixabay).
Rups van een doodshoofdvlinder (foto: Alice Tinga-Walter).
Rups van een doodshoofdvlinder (foto: Alice Tinga-Walter).

Wat is de naam van van die joekel van een rups?
Alice Tinga-Walter zag tijdens haar verblijf in Portugal een joekel van een gele rups. Ze dacht dat het ging om een rups van de doodshoofdvlinder en daarin heeft ze helemaal gelijk. Rupsen van de doodshoofdvlinder hebben een behoorlijke lengte, namelijk zo'n twaalf centimeter en vallen op door het groene of gele lichaam met blauwe tot paarse schuine dwarsstrepen.

De doodshoofdvlinder is een nachtvlinder, familie van de pijlstaartvlinders. Doodshoofdvlinders zijn grote trekvlinders en kwamen oorspronkelijk voor in het zuiden van Europa. Ze zijn zeldzaam in ons land, maar worden hier steeds meer waargenomen. Deze nachtvlinders proberen honingbijennesten binnen te dringen. Eenmaal in zo’n bijennest smullen ze van de honing in de cellen. In zo’n bijennest worden ze niet gedood, omdat de doodshoofdvlinder exact past tussen twee raten en honingbijen daardoor niet in staat zijn de kwetsbare buik te bereiken. Dat is anders in honingbijenkasten. Daar zitten de raten wat verder uit elkaar en kunnen de honingbijen zo’n vlinder wel doodsteken.

Op dit moment kunnen doodshoofdvlinders in ons land nog niet overwinteren, maar dit kan in de toekomst zomaar veranderen. Zowel het volwassen dier als de rups is in staat om een afweergeluid te maken. Dit bestaat uit klikkende geluiden die met de kaken worden geproduceerd. Daarnaast kan de rups gemeen bijten als hij wordt opgepakt. 

Een doodshoofdvlinder (foto: Marga Vijfhuizen).
Een doodshoofdvlinder (foto: Marga Vijfhuizen).
Een smaragdeend (foto: Hans).
Een smaragdeend (foto: Hans).

Is de eend die in het Lindepark in Oisterwijk te zien was, een smaragdeend?
Hans zag tijdens een wandeling in het Lindepark in Oisterwijk een vreemde, grote eendensoort. Het beest had een prachtig donker verenkleed. Hans wilde weten of het toevallig een smaragdeend was en dat klopt. 

De smaragdeend heeft haar oorsprong in het verre oosten. Mogelijk is het ras verwant aan de noordelijke wilde eend, al is het zwarte gen te danken is aan de Amerikaanse. Daarnaast komt de kleur van de smaragdeend sterk overeen met de Cayuga, een Noord-Amerikaanse eend.

Het zijn uitstekende vliegers, zo is hij waarschijnlijk in Oisterwijk terechtgekomen. Laten we hopen dat het diertje de weg terugvindt naar waar hij vandaan kwam. Het kan zijn dat de dierenbescherming daar een handje bij gaat helpen. 

Gewone ekster en een ekster met leucisme (foto: Ad van der Doelen).
Gewone ekster en een ekster met leucisme (foto: Ad van der Doelen).

Is de vogel naast de ekster een witte kauw?
Ad van der Doelen stuurde een foto met daarop heel duidelijk een witte vogel, op die foto is ook een gewone ekster te zien. Ad dacht dat de vogel naast de ekster een witte kauw was, maar dat kan niet. Eksters en kauwen zijn namelijk elkaars natuurlijke concurrent en zouden niet zo rustig naast elkaar lopen. 

Wat wel zou kunnen is dat Ad een bijzondere albino-ekster heeft gezien. Het kan ook dat de ekster heeft de witte kleur te danken heeft aan leucisme. Helaas is het op deze foto lastig te zien of alle veren wit zijn. De kans op leucisme is het grootst, omdat de vogel donkere ogen en donkere snavel heeft. Albino vogels hebben naast witte veren, een bleke of roze snavel en poten en rode of roze ogen. 

Wat is leucisme?

Bij leucisme ontbreekt bij vogels het pigment melanine in de veren voor een deel of helemaal. Hierdoor wordt de vogel gedeeltelijk of helemaal wit. De melanine ontbreekt doordat bepaalde eiwitten missen. Dit eiwittekort ontstaat vaak door een te eenzijdig voedingspatroon of een tekort aan voedsel, waardoor de vogel een slechte conditie krijgt.

Een spechtinktzwam (foto: Joep Leijendekkers).
Een spechtinktzwam (foto: Joep Leijendekkers).

Rubriek mooie foto’s
De wittige hoed van deze zwam breekt in onregelmatige banden open en dan doet de zwam denken aan de veren van een grote bonte specht, vandaar de naam spechtinktzwam, foto Joep Leijendekkers.

Sikkentocht Oosterschelde (foto: Natuurmonumenten).
Sikkentocht Oosterschelde (foto: Natuurmonumenten).

Natuurtip
Avontuurlijke natuurtocht door het Verdronken Land van Zuid-Beveland
Zaterdag 28 november van 11.45 uur tot 14.45 uur.

Een uitdagende tocht door geulen, over slikken en schorren in een gebied waar je normaal niet mag komen. Het Verdronken Land van Zuid-Beveland ligt in het zuidoostelijk deel van de Oosterschelde. De geschiedenis van het voormalige getijdenhaventje Rattekaai vormt het beginpunt van de excursie.

Over schorren en door geulen
Voortdurend is de Oosterschelde in beweging, dag en nacht en in weer en wind. Wie even de tijd neemt, ondervindt dit aan den lijve. Je beleeft de Oosterschelde zoals je dat nog nooit eerder hebt gedaan. Maak kennis met zilte planten als zeekraal, lamsoor en Engels slijkgras. Ontdek welke vogelsoorten er langs de waterlijn trippelen en op het schor leven. Kom meer te weten over de verdronken dorpen in de Oosterschelde en over de dynamiek van slik, wind en water die dit Verdronken Land hebben gevormd.

Meer informatie

  •  Aanmelden is nodig en kan via hier.
  • Kosten zijn voor leden van Natuurmonumenten 7,70 euro, kinderen 3,85 euro en voor niet leden 11,00 euro en kinderen 5,50 euro.
  • Vertrekpunt; Haven Rattekaai zie hier.
  • Let op: deze excursie is voor kinderen in de leeftijd vanáf 8 jaar. Hoewel het systeem kinderen vanaf 6 jaar toelaat, willen wij benadrukken dat we alleen kinderen vanaf 8 jaar mogen meenemen in verband met uw eigen veiligheid en de veiligheid van de kinderen op het schor.
  • Trek goed passende laarzen aan.
  • Neem voor het sliklopen, als je die hebt, een stevige lange wandelstok mee (1,5 m).
  • Trek oude kleren aan.
  • Neem je verrekijker mee.
  • Deze tocht gaat door geulen en over slikken en schorren. Om deel te nemen is het belangrijk om goed ter been te zijn. Daarbij is een goede conditie belangrijk.
  • Honden zijn helaas niet toegestaan tijdens deze excursie.

Lees ook

App ons! 👋

Heb je een foutje gezien of heb je een opmerking over dit artikel? Neem dan contact met ons op.

Download de app en draag het gevoel van hier altijd bij je!