'Essent bepaalde verkoop, niet aandeelhouders'
De raad van bestuur van Essent had de touwtjes stevig in handen bij de verkoop van het energiebedrijf aan het Duitse RWE in 2009. "Essent bepaalde de verkoop en niet de aandeelhouders", stelt de Zuidelijke Rekenkamer donderdag in een onderzoek op verzoek van Provinciale Staten van Noord-Brabant.
Vragen van Provinciale Staten werden door Essent beantwoord en als antwoorden van Gedeputeerde Staten gepresenteerd. De door Essent opgelegde geheimhouding werd te makkelijk geaccepteerd en opgerekt. "Gedeputeerde Staten hebben zich volgend opgesteld."
Onjuist ingelicht
Informatie aan de Provinciale Staten was onvoldoende, weinig expliciet en onbegrijpelijk. Voor met name kleine fracties was het onmogelijk om een goede afweging te maken. Op cruciale momenten zijn Provinciale Staten zelf onjuist ingelicht. De eindconclusie van de Zuidelijke Rekenkamer is dat de mogelijkheden van Provinciale Staten om hun controlerende rol uit te voeren zijn ingeperkt en dat er geen sprake was van een adequaat besluitvormingsproces.
Nadat Provinciale Staten in april 2009 met nipte meerderheid hadden besloten hun aandelen Essent niet aan RWE te verkopen, ging de kritische coalitiepartij VVD twee weken later overstag, omdat de Duitsers dreigden genoegen te nemen met iets meer dan de helft van alle aandelen. Het onderzoek door de Zuidelijke Rekenkamer kwam er omdat veel fracties wilden weten of ze waren misleid.
Grootaandeelhouder
Noord-Brabant was met 30,8 procent van de aandelen de belangrijkste eigenaar van Essent. Verkoop aan het Duitse RWE levert de provincie ongeveer 2,2 miljard euro op.
PvdA-gedeputeerde Annemarie Moons, die aan de publieke zijde de belangrijkste persoon in het verkoopproces was, is kort na de verkoop vertrokken om dijkgraaf te worden.
Provinciale Staten bespreken het rapport volgende maand.
Oneens met kritiek
De provincie is het niet eens met de kritiek van Essent, maar neemt de aanbevelingen uit het rapport wel over. Volgens provinciebestuurder Lily Jacobs staan er belangrijke ‘leerpunten’ in. "Maar het is een uniek en complex verkooptraject geweest. Dit komt de overheid zelden tegen. Het was een intensief en dynamisch proces, dan gaan dingen anders dan je van tevoren dacht." De provinciebestuurder wijst erop dat het uiteindelijke doel is gehaald. "We hebben onze aandelen verkocht aan een goede partner tegen een goede prijs."
De rekenkamercommissie zegt in haar rapport dat de het provinciebestuur de staten soms zelfs onjuist heeft geïnformeerd. Een politieke doodzonde, maar Jacobs spreekt van ‘misverstanden’. "Onze intentie is altijd geweest om Provinciale Staten zo goed en zo juist mogelijk te informeren. Soms lopen zaken anders dan je wenst." Jacobs wijst dan nogmaals op het hectische en complexe proces rond de verkoop van Essent.
'Politieke doodzonde'
Bij de presentatie van het rapport waren ook statenleden aanwezig. GroenLinks, dat twee zetels heeft, zegt de motie van afkeuring al in de hand te hebben. "We zijn verkeerd voorgelicht en dat is natuurlijk een politieke doodzonde," aldus fractievoorzitter Johan Martens. Coalitiepartner PvdA stelt zich milder op, maar vindt de kritiek van de rekenkamercommissie ook stevig. "Toch willen we eerst het rapport doorlezen en er stevig over debatteren," zegt fractievoorzitter John Arkes. De PvdA heeft acht zetels in het provinciale parlement.