Bescheiden topman slankte Philips af
Gerard Kleisterlee geeft donderdag na tien jaar als topman het stokje door aan Frans van Houten. Hij vormde Philips om van een bedrijf gedreven door technologie tot een wereldleider in 'gezondheid en welzijn'.
Toen hij in 1974 zijn studie elektrotechniek in Eindhoven had afgerond was het bijna vanzelfsprekend om in dienst te gaan bij Philips, het bedrijf waar zijn vader ook jarenlang werkte. Maar toen Kleisterlee begon bij Philips Medical Systems, had hij naar eigen zeggen nooit verwacht het ooit te schoppen tot de top van het bedrijf. ,,De raad van bestuur, dat was voor mij een andere wereld, daar hoorde ik niet bij'', zei hij eerder tegen De Pers. Toch wist Kleisterlee steeds weer hoge ogen te gooien bij zijn leidinggevenden. Hij bekleedde diverse functies binnen het bedrijf, onder meer als hoofd van de Taiwanese activiteiten, tot hij in 2000 terechtkwam in de raad van bestuur.
"Kleisterlee is iemand die nooit nadrukkelijk op de voorgrond zal treden. Hij heeft altijd benadrukt onderdeel van een team te zijn en heeft zich nooit opgesteld als de grote glamour Philipstopman'', vertelt analist Marcel Achterberg van het effectenhuis Petercam, die Philips al jaren volgt. Het contrast tussen Kleisterlee en zijn extraverte voorgangers Cor Boonstra en Jan Timmer was dan ook groot. Zelf typeert hij zich als rustig, misschien een tikkeltje saai.
Houding
Zijn houding past volgens Achterberg goed bij het Philips van de afgelopen tien jaar. "Philips is een stabieler en voorspelbaarder bedrijf geworden in deze periode. Er zijn geen grote drama's gebeurd." Maar Kleisterlee schroomde ook niet harde beslissingen te nemen en hij wist daarmee ook respect af te dwingen. In tien jaar tijd ging Philips van ongeveer 200.000 naar ongeveer 120.000 werknemers. Bij het afstoten van cyclische onderdelen zoals de chipdivisie, het latere NXP, stuitte hij op weerstand. "Dit was achteraf mijn moeilijkste beslissing'', zei hij dit jaar nog. "Er was veel verwevenheid met diverse onderdelen van het bedrijf, maar we hebben uiteindelijk een goed moment gekozen.'' Kleisterlee verkocht NXP op het hoogtepunt en wist er 6 miljard euro voor te vangen.
Analisten roemen de topman ook voor het opkrikken van de winstgevendheid van Philips. "De winstmarge van 10 procent die Philips vorig jaar haalde, is historisch gezien van een hoog niveau", aldus Victor Bareño van SNS Securities. Over de overnames onder Kleisterlee zijn analisten iets minder te spreken. "Hij heeft wel een aantal te dure acquisities gedaan", aldus Jos Versteeg van Theodoor Gilissen. "Aan de andere kant heeft hij de omschakeling van de gloeilamp naar LED-verlichting heel goed gemanaged. Dat is een hele ingrijpende en risicovolle operatie geweest."
De beoogde omzetgroei heeft Kleisterlee nooit kunnen realiseren. "Hij had het klimaat tegen", aldus Versteeg. De economische crisis sloeg in 2008 hard toe bij Philips.
Kleisterlee gaat per 1 april aan de slag als president-commissaris bij telecomconcern Vodafone. Daarnaast houdt hij toezicht bij onder meer computergigant Dell en olieconcern Shell.