Gemeente en Veiligheidsregio schoten tekort bij brand Chemie-Pack Moerdijk
De gemeente Moerdijk en de Veiligheidsregio Midden- en West-brabant hebben op belangrijke punten gefaald bij het bestrijden van de grote brand bij Chemie-Pack begin dit jaar. Dat is de belangrijkste conclusie van de Inspectie Openbare Orde en Veiligheid van het ministerie van Justitie dat woensdag naar de Tweede Kamer is gestuurd.
Het bedrijf Chemie-Pack wordt verweten dat zij niet voorbereid waren op een buitenbrand en al helemaal niet op het naar buiten lekken van een vloeistofbrand. De brandweer in Midden- en West-Brabant is eigenlijk niet toegerust op rampen zoals die bij Chemie-Pack op 5 januari, is de conclusie. Het college van Moerdijk had al in 2009 aan de gemeenteraad laten weten dat de basisbrandweerzorg op het industrieterrein slecht was. Zo werd bijvoorbeeld de wettelijke opkomsttijd niet gehaald.
Tekortkomingen
De Veiligheidsregio Midden- en West-Brabant hadt te weinig aandacht voor grote incidenten met gevaarlijke stoffen en brandbestrijding op industrieterreinen, aldus de Inspectie Openbare Orde en Veiligheid. De risico en crisisbeheersing schoten te kort en ook de organisatie van de brandweerzorg was volgens de inspectie gebrekkig. De Veiligheidsregio Midden- en Westbrabant was verder slecht bereikbaar voor andere Veiligheidsregio's behalve die van Zuid-Holland, waarmee goed is samengewerkt. Ook de rijksoverheid krijgt een sneer als het gaat om de regie en het vergaren van informatie.
Kritiek
Burgemeester Wim Denie van Moerdijk heeft de chemiebrand in Moerdijk ook veel te lang onderschat. Daardoor schaalde hij de brand te laat op naar bestuurlijk niveau. De kritiek op de gemeente Moerdijk richt zich ook op het toezicht op het naleven van de regels voor de grote brand bij Chemie-Pack. De gemeente Moerdijk had een rampenplan uit 2005, maar zonder dat daar de op het industrieterrein aanwezige risico’s in verwerkt waren.
Aanbevelingen
Aan de Veilgheidsregio Midden- en West-brabant heeft de Inspectie een aantal aanbevelingen gedaan waarmee inmiddels een begin is gemaakt. Zo komt er begin 2012 een Integraal Veiligheidsplan voor het hele haven- en industriecomplex. Ook worden eind deze maand al de eerste gesprekken gevoerd om te komen tot de oprichting van een publiek-private brandweer, een soort bedrijfsbrandweer die mede gefinancierd wordt door de overheid.
Reactie Veiligheidsregio
De Veiligheidsregio Midden- en West-Brabant geeft toe dat er fouten zijn gemaakt bij de bestrijding van de brand bij Chemie-Pack in Moerdijk. De brandweer had beter voorbereid moeten zijn op ongevallen met gevaarlijke stoffen en ook schoot de voorlichting naar burgers tekort. De Veiligheidsregio reageert hiermee op de rapporten van de Inspectie Openbare Orde en Veiligheid en de Arbeidsinspectie die woensdagmorgen zijn gepresenteerd. Op de website van de Veiligheidsregio Midden- en West-Brabant is een complete reconstructie van de brand te zien.
Blussen met schuim
Het had geen zin gehad om de brand bij Chemie-Pack vanaf het begin te blussen met schuim. De Inspectie Openbare Orde en Veiligheid geeft de brandweer Moerdijk gelijk in de discussie over de blustactiek. Na de brand kwam er veel kritiek op de brandweer. Chemische branden zouden vanaf het begin met schuim moeten worden bestreden. De inspectie zegt in haar rapport over de brand dat het juist vanwege de volksgezondheid belangrijk was om de brand gecontroleerd te laten uitbranden. Een schuimdeken zou volgens het rapport alleen kunnen worden toegepast als er al een stabiele situatie was. Bovendien was er niet snel genoeg voldoende schuim binnen bereik van de brandweer. Ook zou het terrein van Chemiepack door de vele obstakels daar niet geschikt zijn voor een veilige en effectieve schuimblussing. In een later stadium van de enorme brand is er door de brandweer wel geblust met een schuimdeken. Dat was een juiste keuze volgens het rapport van de inspectie.
Schade beperkt
De Veiligheidsregio onder leiding van burgemeester Van Der Velden van Breda vindt wel dat de brand in essentie op de juiste manier is aangepakt, in tegenstelling tot de conclusies van de Inspectie. "Door de gekozen strategie en tactiek hebben we de schade in omvang en ernst beperkt", aldus de reactie van de Veiligheidsregio.
De belangrijkste conclusies op een rij:
Chemie-Pack
- Chemie-Pack was niet voorbereid op een buitenbrand. Het bedrijf had alleen materialen om binnen te blussen.
De gemeente Moerdijk
- De gemeente had een rampenplan uit 2005 zonder inventarisatie van de in de gemeente Moerdijk aanwezige risico’s.
- De basisbrandweervoorziening in Moerdijk was slecht. Burgemeester en wethouders hadden dat in 2009 al aan de gemeenteraad laten weten. De opkomsttijden werden niet gehaald en er was te weinig 24-uurspersoneel.
- De gemeente Moerdijk had eerder moeten aandringen op een bedrijfsbrandweer voor Industrieterrein Moerdijk.
- Burgemeester Denie heeft te lang vastgehouden aan het GRIP 2 niveau voor de ramp. In rampenplan Chemie-Pack staat GRIP 3 als advies. Volgens het rapport had vrij snel GRIP 4 gegeven mogen worden vanwege de landelijke uitstraling van het incident.
- De gemeente had onvoldoende besef van de grootte van de brand. Bestuurlijk is de ramp ook te snel afsgeschaald. De gevolgen en uitstraling van de brand zijn onderschat.
- Slechte leiding en communicatie bij de brandweer: onduidelijk wie de leiding en het overzicht had doordat vele korpsen kwamen blussen.
De Veiligheidsregio Midden- en West-Brabant
- De Veiligheidsregio was goed bereikbaar voor de Veiligheidsregio Zuid-Holland. Maar niet voor de andere in Nederland. Het nationaal niveau van de ramp is onderschat.
- De Veiligheidsregio had (nog) geen regionaal crisisplan. Dat had al wel gemoeten conform de afspraken met de minister.
- De leiding en communicatie was slecht.
- Er is te weinig structurele steun richting het brandweerkorps Mark en Dintel (waar Moerdijk onder valt). Het rampenplan Chemiepack is ook nooit geoefend. Er zijn meer trainingen nodig op gebied van industrie en chemie en gevaarlijke stoffen.
Hulpverleners en gezondheid
- Er is nooit een ontsmettingsprocedure gestart voor de hulpverleners. Dat had wel gemoeten bij een chemische brand.
- Hulp van het leger op dit punt is afgewezen, was ook niet nodig.