Zestig ontuchtplegers binnen Brabantse bisdommen ontdekt
De commisie Deetman is minstens zestig mogelijke daders van seksueel misbruik op het spoor gekomen bij de Brabantse bisdommen. Dat blijkt uit de wetenschappelijke versie van het rapport Deetman. Het gaat om zeker 35 geestelijken in het bisdom Den Bosch en 25 in bisdom Breda. In bijna alle gevallen zijn het priesters, die hun handen niet thuis konden houden.
De zaken speelden zich af tussen 1945 en nu. Sommige zaken lagen al op straat omdat slachtoffers hun relaas in de media hebben gedaan, maar er zijn ook onbekende ontuchtzaken in de katholieke kerk naar boven gekomen. Informatie over de zaken vond de commissie Deetman vooral buiten de bisschoppelijke archieven, onder meer dankzij meldingen van slachtoffers en rechtbankdossiers.
Misdienaartjes misbruikt
In bisdom Den Bosch stuitte de commissie op diverse ontuchtzaken. Vooral in de parochies gingen pastoors de fout in, meestal met jongens maar soms ook met meisjes. Er waren ook incidenten in klein-seminarie Beekvliet in Sint-Michielsgestel in de jaren '60. Daar zijn drie leraren getraceerd, van wie eentje met negen ontuchtmeldingen achter zijn naam. Er is indertijd ook geklaagd bij de schoolleiding, waar de latere bisschop Bluyssen deel van uitmaakte. Die zei in 2010 bij Kruispunt TV dat hij zich dat niet kon herinneren.
Er speelden ook twee zaken in de regio Den Bosch waarbij bisschoppen strafvervolging konden voorkomen, omdat het Openbaar Ministerie daarmee akkoord ging. Bij het OM in Den Bosch was een apart kastje voor deze dossiers en dat is later opgeruimd. Ook zeven klachten bij de politie werden opgespoord en drie strafrechtelijke veroordelingen van priesters. Verder wordt door de commissie Deetman een Tilburgse pastoor vermeld die ontucht pleegde met misdienaartjes en daarom werd overgeplaatst. Zijn slachtoffertjes werd opgedragen te zwijgen. Dat veranderde onder de bisschoppen Ter Schure en Hurkmans, want die schakelen de politie tegenwoordig wél in, schrijft de commissie.
Huisvriend was ontuchtpleger
Ook in Breda ontdekte de commissie een reeks zaken die nog niet allemaal bekend zijn. Zoals de zaak van een pastoor die werd overgeplaatst van het eiland Texel wegens misbruik. Hij kwam in 1956 in Breda terecht en ontpopte zich als huisvriend bij een gezin waar hij weleens langs kwam voor een spelletje kaarten. In een van de slaapkamers vergreep hij zich aan de zoon des huizes. Ook in de pastorie probeerde de pastoor diezelfde jongen te zoenen, aaien en betasten. De jongen vertelde het zijn ouders en die geloofden hem. Na veel druk werd de pastoor in 1959 overgeplaatst naar een ongevaarlijke functie als rector van een gasthuis.
Van deze zaak was ook aangifte gedaan. Omdat het slachtoffer zich waarschijnlijk schaamde vertelde hij de politie niet alles. Daardoor werd de pastoor alleen aangeklaagd voor schennis der eerbaarheid en niet voor aanranding. Uit onderzoek blijkt dat er daarna nooit meer over gesproken is en dat de jongen zijn hele leven hierdoor achtervolgd werd en vaak in therapie ging. De priester werd in 1960 veroordeeld voor exhibitionisme en kreeg honderd gulden boete en 1 maand voorwaardelijke celstraf.
Bisschoppen wisten van misbruik
In diezelfde jaren '50 kreeg de toenmalige bisschop Baeten te maken met een paar gevallen van seksueel misbruik bij de broeders van Oudenbosch en de broeders van Huijbergen. De commissie vond brieven en aantekeningen over de kwesties die toen werden aangekaart bij de bisschop. Onder bisschop Ernst eind jaren '60 en later speelden zeker zes zaken met minderjarigen. Ook van Ernst vond de commissie notities over ontucht door priesters.
In het bisdom speelde verder nog een duistere zaak van een Belgische pater die in de jaren '60 naar Nederland was gevlucht na een veroordeling wegens aanranding. Hij kreeg jarenlang onderdak in een klooster van de Paters Heilige Harten in Bavel en in Etten bij de Withof. Toen er een uitleveringsverzoek kwam en de politie hem wilde oppakken, vluchtte de pater opnieuw maar werd gearresteerd. De Belgen zagen uiteindelijk af van een uitleveringsverzoek. Onbekend is gebleven of de bisdom en de kloostergemeenschap goed op de hoogte waren van de achtergronden van de pater.
In bisdom Breda speelde recent nog een zaak rond Pater Salesiaan Jan N. die zich vergreep aan jongens in Terneuzen en ook veroordeeld is. Een van de slachtoffers was een rechtszaak tegen hem begonnen. Jan N. is in mei 2011 overleden.
Ontoegankelijke archieven
De commissie Deetman mocht tijdens het onderzoek gebruik maken van de bisschoppelijke archieven in Breda en Den Bosch. Maar die archieven blijken een rommeltje. Onderzoekers konden er soms geen wijs uit en merkten dat de archieven ontoegankelijk en ongeorganiseerd zijn. In Den Bosch zat er bijna niets in het archief over misbruik in het bisdom. Bisschop Bluyssen gaf toe dat hij al in de jaren '70 dossiers heeft vernietigd, net als bisschop Ter Schure dat ook in de jaren '90 gedaan had. In een interview zei de oud-archivaris dat de commissie toch niets zou vinden. Volgens de commissie is die opmerking 'in een verdacht daglicht' komen te staan toen inderdaad bleek dat er niks te vinden was.
In Breda waren er ook weinig schriftelijke documenten over ontucht. Zo zijn er geen dossiers van priesters die vóór 1994 zijn overleden. Volgens de vicaris-generaal zijn de dossiers nooit aangemaakt. De commissie vermoedt dat Ernst ze heeft vernietigd. Het vermoeden bestaat dat er soms niks op papier kwam omdat ontuchtzaken mondeling en telefonisch werden afgehandeld. Toch heeft de commissie niet de indruk dat er in Breda sprake was van een systematische doofpot.
Boek verschenen
De commissie Deetman heeft de namen van ontuchtplegers en slachtoffers niet vermeld vanwege de privacy. Er wordt in het boek gewerkt met een code voor de plegers. Alle resultaten zijn uitgebracht in boekvorm:'Seksueel misbruik van minderjarigen in de rooms-katholieke kerk'. Er is een uitgebreide wetenschappelijke editie die bestaat uit twee boeken, deel 1 bevat de onderzoeksresultaten en deel 2 de achtergrondstudies. Er is ook een handelseditie. De uitgeverij is Balans.