Een dodelijke bom als cadeau, maar zonder afzender
Een nieuwe column van Willem-Jan Joachems, de misdaadverslaggever van Omroep Brabant.
Een bom voor je deur. Dinsdag overkwam het een Roosendaalse familie. Bij hun huis aan de Stephanusdonk lieten twee mannen iets achter dat kan ontploffen en ze namen de benen. Hulpdiensten erbij, buren hun huis uit, explosievenopruimingsdienst in actie en een groot politieonderzoek. En vooral: angst die bleef hangen in de straat.
De daders zijn bijna altijd jonge gastjes die voor een paar honderd euro een boodschappentas of pakketje afleveren. Vaak in opdracht van een ander. Soms vuren ze kogels af op een huis, zoals in 2018 in de Shakespearelaan in Eindhoven. De politie kon ze onderweg naar huis oppakken: het waren twee tieners uit Amsterdam. Het gebeurt echter maar weinig dat daders worden gepakt.
Daarom kiezen ze vaak voor het neerleggen van een bom, en bij voorkeur een handgranaat. Dat is het makkelijkst. Het is goedkoop. Je vertrekt in stilte in het donker, dus de pakkans is klein en de paniek ontstaat pas veel later.
Een handgranaat leggen is een bekende actie in de onderwereld. Dus iedereen is snel geneigd te zeggen dat het daarmee te maken heeft. Nou had het doelwit in Roosendaal naar verluidt vroeger een coffeeshop in de binnenstad van Roosendaal. Maar dat is niet meteen een verklaring. Naar de motieven is het altijd gissen. Zeker als het ‘doelwit’ of slachtoffer niet meewerkt aan het onderzoek. Dat zie je ook in veel zaken. Soms kan een slachtoffer daar zelfs een hele goede reden voor hebben. Iemand wil geen vijanden verraden en de problemen niet nóg groter maken dan ze al zijn. Zelf oplossen dus.
Het is duidelijk dat de politie allerlei scenario's afloopt bij dit soort bedreigingen. De handgranaat kan een waarschuwing zijn: blijf uit onze buurt, ga uit ons domein. Het is dus populair gezegd zoiets als je territorium afpissen: 'kijk eens wat ik kan'. Een boze concurrent die een boodschap afgeeft. Nu nog een bom die niet afgaat, de volgende ontploft wél.
In Breda en Oudenbosch waren er de voorbije maanden ook vergelijkbare incidenten. Die hebben mogelijk te maken met een machtsstrijd in de onderwereld.
Ook net over de grens in Antwerpen en omgeving speelt het probleem al jaren. Daar houdt het vooral verband met de drugssmokkel in de haven. Dankzij de politiehack van cryptotelefoons konden deze week ‘granaatleggers’ worden opgepakt.
Een bom leggen kan ook een combinatie zijn van bangmakerij én afpersing. Medewerkers van een fruitbedrijf in het Gelderse Hedel zijn lange tijd onder druk gezet met handgranaten en kogels. Voor die zaak zijn er pas straffen geëist tot zeven jaar. Het OM sprak over 'terreur’ en ‘maffiose praktijken’.
Verder kan wraak een motief zijn. Door een bom achter te laten veroorzaak je angst bij je doelwit en de buren. Een ander effect is dat de politie gaat speuren naar de daders en een mogelijk motief. En dan halen ze je leven overhoop. Ze gaan graven en kijken wat je doet voor de kost. En dat kan fataal zijn als je een criminele misdaadondernemer bent. De politie die de schijnwerpers op je richt? Da's geen fijn idee als je iets te verbergen hebt.
Zo'n granaat voor je deur lokt bijna altijd een reactie uit bij de overheid. De burgemeester kan besluiten dat de openbare veiligheid in gevaar is. Dat betekent tijdelijke sluiting van je huis, winkel of kroeg. Dus ook al ben je niet getroffen door kogels of granaatscherven, ze weten je dan tóch op de een of andere manier te raken.
