Carnaval is een feest van gezelligheid en verkleden. Van boerenkiel tot glitterpak, niks is te gek. Waarom hijsen we ons in de gekste pakken? En waarom zijn er in sommige steden zoals Den Bosch en Bergen op Zoom strikte kledingregels? Daar weet hoogleraar Arnoud-Jan Bijsterveld van de Universiteit van Tilburg alles van.

Het verkleden tijdens carnaval komt volgens Bijsterveld uit de middeleeuwen. "Toen al hielden ze zogeheten 'omkeringsfeesten'. Kinderen gingen verkleed als volwassenen en waren een dagje de baas. Sociale verhoudingen werden even helemaal omgekeerd en na een dag was alles weer strak in het gareel."

Dat zie je bij carnaval ook. Denk aan de sleuteloverdracht: even heeft prins carnaval de macht, maar na carnaval krijgt de burgemeester die weer terug. We gaan tijdens carnaval helemaal los en we gedragen ons weer als het feestje klaar is. "Het verkleden was vroeger het symbool van die losbandigheid."

Met carnaval lijken veel mensen de regeltjes even te laten varen, maar in steden als Den Bosch en Bergen op Zoom gelden er juist strenge regels. Dat komt door Bijsterveld door tradities. "Deze steden waren de bakermat van het carnaval in Brabant, daarom zijn de regels daar strikter", is zijn verklaring. 

In Oeteldonk wordt, net als in de middeleeuwen, de boel omgedraaid. De stadsmensen dragen de kleding van de boeren: de kiel dus. In Krabbegat dragen veel mensen een gordijn en een zakdoek. "En dat mag je aankleden met van alles wat je nog hebt liggen, zoals een lampenkap."

In Bergen op Zoom is de traditionele kleding zelfs zo belangrijk dat er na de oorlog een document werd gemaakt. "Daar stond in wat wel en niet mocht. Daar houden Vastenavendvierders zich nog steeds aan."

Vanuit 't Krabbegat en Oeteldonk werd carnaval over de provincie uitgerold, weet Bijsterveld. Dat kwam onder andere door kroegeigenaren die hun kans schoon zagen om een extra zakcentje te verdienen. 

In Limburg bestond carnaval al eerder dan in Brabant. "In Limburg vonden ze dat de Brabanders maar wat deden. Nu zie je ook in Brabant steeds meer regels komen. Niet het juiste pekske aan? Dan kom je dit café niet in!"

Tussen de verschillende steden zie je nog steeds veel verschil, maar binnen een stad lijken mensen zich steeds meer hetzelfde te kleden. "In Tilburg zie je bijvoorbeeld steeds vaker kielen met emblemen. Mensen willen ergens bij horen, maar zich ook onderscheiden van anderen."

Carnaval lijkt dus een feest zonder grenzen, maar dat is het niet. "Vroeger was het ook: losgaan, maar binnen de regels. Eén dag losbandigheid, en daarna vasten. Nu uit zich dat in kledingvoorschriften en tradities. Mensen hebben behoefte aan vastigheid. Dat zit in het mens zijn."