Er zijn twee soorten bijzondere curatoren, eentje die zich bezighoudt met kwesties over de afstamming van een kind, de ander houdt zich bezig met bijvoorbeeld scheidingen of opvoedingsproblemen. De curator wordt benoemd door de rechter. Kinderen vanaf 12 jaar mogen zelf een brief schrijven naar de rechtbank hiervoor.

Liesbeth Klaver uit Boxtel is zo'n bijzondere curator sinds 2013. Zij heeft tussen de 150 en 170 zaken behandeld, binnen en buiten de rechtszaal. In Brabant zijn er tientallen bijzondere curatoren actief die geregistreerd staan bij de Stichting Bijzondere Curator. Hun taak: opkomen voor de belangen van het kind tijdens juridische procedures. Bijvoorbeeld tijdens een vechtscheiding.

Klaver staat telkens weer ‘perplex’ over de trouw van kinderen aan hun ouders. “Als kinderen eigenlijk hun eigen belang schaden omdat ze het conflict tussen hun ouders willen oplossen. Kinderen bijvoorbeeld die bereid zijn van school of sportclub te veranderen om dichter bij een van de ouders te zijn. Kinderen die uren fietsen tussen beide ouders”, geeft ze aan.

Schrijnende gevallen kent Klaver genoeg. “Elke dag belemmerd worden in je ontwikkeling door degenen van wie je afhankelijk bent, dat is toch schijnend?” Maar het gaat hier volgens Klaver niet alleen over falende ouders. Ook over het systeem: “We hebben het over passende rechtspraak, maar is die wel passend genoeg?”

Klaver is orthopedagoog. Zij ondersteunt kinderen met bijvoorbeeld leerproblemen of problemen in de opvoeding. De meeste bijzondere curatoren zijn advocaat. “Minder dan tien procent heeft een gedragsdeskundige achtergrond”, zegt Klaver. Zij zou dat graag anders zien. Klaver probeert met gezinnen in de knel een oorzaak te vinden: waar klemt het als het misgaat?

“Een meisje dat haar moeder verwijt dat ze nooit luistert", geeft ze een voorbeeld. "Maar wat is dat: luisteren? Is dat hetzelfde als gehoorzamen of doen wat de ander zegt? Aan de hand van zo’n vraag kan het kind de moeder uitleggen wat ze bedoelt en waar ze behoefte aan heeft. Op haar beurt kan de moeder ook zonder verwijt duidelijk maken wat zij ervaart.”

Een zitting lijkt volgens Klaver vaak op een toernooi: met twee echtscheidingsadvocaten die zich ingraven en de zaak eens stevig uiteenzetten. Kinderen en ouders kunnen te maken krijgen met een oerwoud aan hulpverleners. Dit kunnen er volgens haar meer dan twintig zijn.

Verschillende hulpinstellingen, verschillende pleeggezinnen voor verschillende kinderen met verschillende voogden. En daar kan ook een conflict tussen ontstaan. “Kinderen komen bij me en hebben dan al twintig keer hun verhaal gedaan. Ze zijn doodop. Jaren geleden werd besloten om de aantallen hulpverleners aan te pakken, maar daar is te weinig gebeurd.”

Veel curatoren met een andere achtergrond dan een juridische zijn volgens Klaver afgehaakt. Want ook de lage vergoedingen zijn een obstakel. “De overheid vergoedt maar tien uur. Maar ik ben ongeveer dertig uur met een verslag bezig. En er wordt geen rekening gehouden met of er een kind is in het gezin of vijf.” Voor een gezin met meerdere kinderen wordt vijftien uur vergoed, dat kunnen er twee zijn of zes.

Maar Klaver ziet ook goede dingen. Ze vindt dat de kinderen een steeds betere positie krijgen in de rechtszaal en dat hun stem wordt gehoord: “Daar steek ik mijn hand voor in het vuur.” De rechters schrijven steeds vaker hun oordeel in kindertaal. “Een kind kan dat gemakkelijk teruglezen, dat is belangrijk voor later."