Witte bonen, snijbonen, aardappelen, spek en rookworst. Het zijn dé ingrediënten voor Gruune mee Witte: een typisch streekgerecht uit de gemeente Altena. Twee slagers uit de regio brengen de nostalgische maaltijd terug op tafel. "Het roept herinneringen aan vroeger op."

De geur van uitgebakken spek en gerookte worst komt je tegemoet zodra je de slagerij van Vos Vleeswaren in Veen binnenstapt. In een grote ijzeren badkuip mengt eigenaar Geert-Jan Vos ‘gruune’ snijbonen en witte bonen door elkaar, terwijl twee van zijn collega’s ondertussen worst en spek snijden.

Tevreden en likkebaardend kijkt voormalig slager Kees Janson toe. Ruim veertig jaar had hij een slagerij in Heusden, waar hij Gruune mee Witte verkocht. Het brengt een nostalgisch gevoel bij hem naar boven. "Als je ’s winters met je fiets uit school kwam en je kreeg een bord Gruune mee Witte van je moeder, dan dankte je de Heere. Het is krachtvoer, waarmee je de Elfstedentocht zou kunnen schaatsen."

De oorsprong van het gerecht, dat rond 1920 zou zijn ontstaan, gaat terug naar de scheepvaart, waar de gemeente Altena om bekend staat. "Op de schepen nam men veel gezouten producten mee", legt Janson uit. "Het was een gerecht om heel makkelijk de winter mee door te komen."

Het gerecht kent veel overeenkomsten met de oudhollandse maaltijd Blote billetjes in het gras, dat bestaat uit gekookte aardappelen, snijbonen en witte bonen. "Maar in deze streek is het gerecht veel rijker gemaakt, met spek en worst", zegt Janson. "We onderscheiden ons. Blote billetjes in het gras is een kakproduct uit het Gooi!"

Ondanks Jansons pensioen, die het gerecht als een van de weinigen in de regio verkocht, is er nog altijd veel vraag naar Gruune mee Witte. Voornamelijk bij de senioren uit de gemeente Altena. Maar het kost veel tijd om het streekgerecht klaar te maken.

Omdat mensen tegenwoordig minder tijd hebben om te koken, brengt slager Geert-Jan Vos uit Veen het gerecht nu terug als kant-en-klaarmaaltijd. "Ik wil de nostalgie van vroeger weer terug op tafel brengen, omdat het een bepaald gevoel geeft van liefde en warmte. De gedachte aan vroeger maakt het lekker."

Inmiddels is Vos acht uur per week bezig om gemiddeld 125 voorverpakte maaltijden te maken, die uiteindelijk terechtkomen bij een aantal supermarkten in Veen, Wijk en Aalburg en Heusden.

Janson hoopt dat Gruune mee Witte daardoor ook in het eetpatroon van jongere generaties komt, zodat de maaltijd niet in de vergetelheid raakt. "Het is culinair erfgoed."

De culinaire AVG (aardappels, vlees, groenten) moet net zo lekker smaken als vroeger. Zo moeten de bonen beetgaar zijn. "Dat is fingerspitzengefühl."

Dat de maaltijd net zo lekker moet smaken als in het ouderlijk huis, is volgens Janson erg belangrijk. Dat weet hij vanuit zijn verleden als slager. "Als een jongen hier met een meisje trouwde, maar zij de Gruune mee Witte niet zo lekker maakte als zijn moeder, dan zei hij: ‘Ik ga thuis eten, ge flikkert maar op!'"