'Een kort lontje' is niet de reden voor huiselijk geweld. Dat blijkt uit onderzoek van Tilburg University. Stressvolle omstandigheden als baanverlies, financiële zorgen, uitputting spelen mogelijk een belangrijkere rol. Daarnaast is de dynamiek in een relatie ook van invloed.

Het Tilburgse onderzoek richt zich specifiek op partnergeweld. Nu femicide, vrouwenmoord, steeds meer aandacht krijgt, is dit onderzoek extra actueel. 

Uit het onderzoek blijkt dat huiselijk geweld een ingewikkelde cocktail is. Dit terugbrengen tot de dader met een 'kort lontje' is volgens de onderzoekers Iris Frowijn en Stefan Bogaerts te simpel.

Verschillende triggers
"We dachten lang dat persoonlijke kwetsbaarheden als jeugdtrauma's, hechtingsproblemen en onaangepast gedrag voorspellers zijn voor geweld binnen een relatie, maar stressvolle omstandigheden spelen mogelijk een grotere rol", zegt onderzoekster Frowijn van de Tilburgse universiteit. "Zo blijkt de wisselwerking tussen partners een belangrijkere voorspeller."

Ook haar Tilburgse collega Stefan Bogaerts, hoogleraar ontwikkelingspsychopathologie en forensische psychologie, erkent dat partnergeweld een ingewikkeld probleem is dat verschillende triggers heeft. "Als iemand naast allerlei stressvolle omstandigheden ook nog een een 'kort lontje' heeft, helpt dat niet, maar dat korte lontje is niet de oorzaak van geweld binnen een relatie."  

Grijs gebied
Dynamiek binnen een relatie speelt volgens de onderzoekers een belangrijke rol. Deze wisselwerking tussen partners is alleen lastig wetenschappelijk te definiëren, zeggen beiden.  Dat komt omdat er vaak een grijs gebied zit tussen slachtoffer en dader. Een slachtoffer kan een dader bijvoorbeeld uitdagen door duwen en schreeuwen.

Nu femicide zo nadrukkelijk in het nieuws is, is dit onderzoek extra belangrijk omdat het inzicht geeft. Het motief is vaak macht, maar niet altijd en niet alleen. Slachtoffers zijn niet alleen vrouwen maar ook mannen en minderheidsgroepen zoals de LGBTQ+-gemeenschap.  

Jongeren extra gevoelig
Het goedpraten van geweld is bijvoorbeeld een geweldstrigger. "Influencers die machtsverhoudingen verheerlijken, normaliseren geweld", legt Bogearts uit. "Als vrouwen geloven dat mannen dominant zijn, kunnen ze geweld gaan accepteren. Geweld moet niet normaal worden gevonden.“

Bogaerts waarschuwt dat jongeren daar extra gevoelig voor zijn. “Ze nemen gemakkelijk externe overtuigingen over. Als zij gaan geloven dat vrouwen gecontroleerd moeten worden, kan dat op termijn zelfs vrouwenrechten ondermijnen." Volgens deze Tilburgse onderzoeker zijn jongeren erg gevoelig voor deze suggesties.

Oordelen
"Victim blaming (het slachtoffer de schuld geven, red.) ligt op de loer", reageert onderzoekster Frowijn. "Snelle oordelen dat het slachtoffer eerder hulp had moeten zoeken, zijn zo gedaan. Vaak identificeren slachtoffers zich niet als zodanig. Ze groeien langzaam mee in een steeds giftigere relatie. Dat maakt het zo moeilijk er uit te stappen."

Conclusie van hun onderzoek is dat harde oordelen over partnergeweld nooit recht doen aan de situatie van dader en slachtoffer. Er is niet één motief of één type dader. Meer nuance in het debat is daarom belangrijk.