De Tomotto-saus, een licht pittige saus uit Den Bosch, krijgt nu landelijke aandacht omdat Remia het gaat produceren. De saus zelf is echter allesbehalve nieuw. Al in 1965 bedacht Theo van Gestel van cafetaria De Dageraad in Den Bosch de originele saus. Voor de familie Hoyer blijft er maar één echte Tomotto: die van hen.

"Waarschijnlijk lustte hij geen gewone mayonaise en is hij kruiden gaan mixen, dat maakt het wat pittiger", vertelt schoonzoon Arthur Hoyer (68), die de zaak heeft overgenomen. De bedenker zelf overleed zo'n twintig jaar geleden. 

De allereerste Tomotto
Is deze Tomotto écht de eerste? Hoyer is daarvan overtuigd. "Mijn schoonvader heeft ook de naam verzonnen." De licht pittige saus werd vanaf het begin uitsluitend verkocht bij De Dageraad en is daar nog altijd verkrijgbaar. "We verkopen het nog meer dan mayonaise", zegt Hoyer. Het recept is anno 2025 nauwelijks veranderd. "Vroeger zaten er uitjes in, nu kunnen mensen uitjes erbij krijgen als ze dat willen, want niet iedereen lust ze."

Geen patent
Vanaf de jaren 70 tot 80 begonnen steeds meer zaken hun eigen Tomotto-saus te maken. "Iedereen heeft geprobeerd om de Tomotto na te maken, maar ze zijn de dunne saus vergeten." Hoyer en zijn schoonfamilie zagen nooit de noodzaak om er patent op aan te vragen. "Dat was niks voor ons. Als ik zie dat iemand lekkere knoflooksaus heeft, probeer ik dat ook te maken. Iedereen mag Tomotto verkopen, daar heb ik geen enkel probleem mee."

Hoe hij Tomotto maakt? "Met mijn handen en hersenen", grapt hij. "Dat gaan we niet vertellen. Het is een geheim en iedereen probeert het op zijn manier te doen. Ze komen heel dicht in de buurt, maar het is net het gevoel dat je moet hebben."

Erg trots
De Tomotto van Erik van den Heuvel van cafetaria Bonna Fritura, die nu door Remia wordt geproduceerd, noemt Hoyer “hele lekkere Tomotto”. “Maar hij is anders dan die van ons”, legt hij uit. “Onze saus is strakker van structuur, terwijl die van Remia meer een soort dressing is. Maar hij is zeker lekker.” Volgens Hoyer is de naam Tomotto breed genoeg. “Het is wel Tomotto, maar niet in deze vorm”, zegt hij, terwijl hij naar zijn eigen bakje saus wijst. “Wij vinden die van ons beter, maar iedere cafetaria vindt zijn eigen Tomotto de beste.”

Hij vindt het vooral mooi dat de saus van zijn schoonvader nu, in een andere variant, landelijk wordt geproduceerd. "Knap dat ze het gedaan hebben. Ik vind het mooi dat die naam blijft bestaan en straks de wereld over gaat." Volgens hem zou zijn schoonvader trots zijn geweest. "Hij zou het heel leuk gevonden hebben."

Pensioen
Het voelt voor Hoyer dan ook niet alsof iemand anders met de eer strijkt. "Dat geloof ik niet. Er is maar één Tomotto op het toneel en dat is die van ons. Verschillende merken hebben curry. Waarom zouden er niet verschillende soorten Tomotto mogen?"

Zelf probeerde hij ooit de saus onder te brengen bij Elite Salades & Snacks. "Zij hebben monsters meegenomen, maar vonden het niks." Een halfjaar later kwamen zij met de Joppie-saus, die sterk lijkt op Tomotto.

Hoewel de cafetaria volgende maand sluit en Hoyer meer tijd krijgt om van zijn pensioen te genieten, verdwijnt de Dageraad-Tomottosaus niet. "Ik blijf Tomotto maken en verkopen voor onze vaste afnemers."