Teleurstellend, frustrerend en een onderste steen die niet boven is gekomen. Partijen in de Helmondse gemeenteraad staan voorlopig met lege handen na een onderzoek naar de PFAS-vervuiling, waar het bedrijf Custom Powders van beschuldigd wordt. Niet alleen leverde een groot onderzoek niet veel op, ook het Openbaar Ministerie besloot niets te doen met de aangifte van de gemeente en het waterschap. 

Een commissie van de gemeenteraad sprak dinsdagavond over het rapport van Berenschot, dat het afgelopen jaar werd geschreven. Onderzoekers probeerden een reconstructie te maken van een periode van de jaren negentig tot heden. In de jaren negentig begon het bedrijf Custom Powders met haar activiteiten. Het kleine bedrijfje droogde teflonpoeder voor het bedrijf Chemours in Dordrecht.

In 2017 werd een grote vervuiling met PFAS ontdekt. Niet alleen was er PFAS uitgestoten via de schoorsteen, ook werd het, volgens onderzoeksprogramma Zembla, illegaal op het riool geloosd. Het terrein rondom Custom Powders moet worden gesaneerd. De rekening van 10 miljoen euro ligt voorlopig bij de belastingbetaler. 

De onthulling van Zembla leidde tot grote verbijstering in de Helmondse gemeenteraad, die graag de onderste steen boven wilde. Viel de gemeente hier ook iets te verwijten? Was er wel goed opgelet? Het onderzoeksbureau kwam tot de conclusie dat er niet veel meer gereconstueerd kon worden. Wel had de gemeente in 2006 kunnen weten dat Custom Powders met gevaarlijke stoffen werkte. 

Maar veel informatie was ook niet meer terug te vinden. Veel stukken uit het archief waren vernietigd en dat mocht ook volgens de archiefwet. Raadslid Jeroen Lenssen van Lokaal Sterk spreekt van 'veel teleurstellingen'. "Veel zaken zijn niet meer vast te stellen terwijl deze vervuiling desastreuze gevolgen heeft."

Ook de SP is teleurgesteld, maar vreesde al dat veel niet meer terug te vinden zou zijn. "1995 was een hele andere tijd", zegt Lonneke Maraczi. "Niemand deed toen moeilijk over dit soort zaken. Het is heel teleurstellend dat de aangifte niet nagevolgd wordt. Bedrijven kunnen blijven vervuilen en zo kunnen we niets doen."

Wilbert Linders van Samen0492 spreekt van een 'pijnlijke reconstructie van het falen van controle'. "Deze vervuiling is een litteken voor Helmond. En het had voorkomen kunnen worden. Een gebrekkige administratie mag nooit meer voorkomen. We eisen dat de controle op schadelijke stoffen wordt verscherpt. De inwoners van Helmond moeten op bescherming van de overheid kunnen rekenen. In het derde kwartaal van 2026 willen we de garantie dat iedere Helmonder in zijn eigen stad kan ademhalen."

Ook Hans Nacinovic van het CDA vindt het onderzoeksrapport 'enigzins onbevredigend' "De hoofddader ligt figuurlijk op het kerkhof, daar kun je weinig meer mee." Nacinovic doelt op Custom Powders dat inmiddels failliet is gegaan. Voor het OM een belangrijke reden om niet meer te vervolgen. Dat kan niet bij een bedrijf dat failliet is.

Martijn Rieter van Helder Helmond leek zich nog niet te willen neerleggen bij de resultaten van het onderzoek. Volgens hem zijn nog niet alle documenten bekeken. Hij wil kijken naar een vervolgonderzoek. 

De gemeenteraad gaat zich buigen over een motie waarin de leerpunten uit het onderzoek worden meegenomen. Zo wordt er volgens raadslid Ron Peters gekeken naar een manier om 'steviger te archiveren'. "Zeker voor grote chemische bedrijven", zegt hij. "Maar het rapport is, wat het is."