Een vat vol tegenstrijdigheden. Dat is misschien wel de beste manier om de allereerste Brabantse minister-president van Nederland te omschrijven. Jan Jacob Rochussen (1797-1871) uit Etten-Leur voerde als gouverneur-generaal van Nederlands-Indië bloedige oorlogen in het huidige Indonesië om de bevolking te onderwerpen en het uitbuitingssysteem in stand te houden. Maar de kleinzoon van destijds een van de belangrijkste slavenhandelaren stond ook mede aan de basis van de afschaffing van de slavernij. 

Binnenkort treedt Rob Jetten uit Uden aan met zijn nieuwe kabinet. De D66-politicus wordt dan de vijfde Brabantse premier.  De allereerste was Jan Jacob Rochussen die op 23 oktober 1797 werd geboren aan de Markt 41 in Etten, dat tegenwoordig Etten-Leur heet.

Zijn familie verdiende een fortuin met slavenhandel. Opa Isaac Jacobus Rochussen richtte in 1747 in Rotterdam samen met zijn kompaan Herman van Coopstad de firma Coopstad en Rochussen (C&R) op. In een tijdsbestek van ongeveer 30 jaar haalden ze liefst 20.000 slaven uit Afrika die onder erbarmelijke omstandigheden per schip werden vervoerd naar Suriname en de Nederlandse Antillen. Na de Middelburgsche Commercie Compagnie was C&R in die tijd de grootste slavenhandelsmaatschappij van Nederland.

Vele slaven haalden het einde van hun reis niet. In de koloniën wachtte de overlevenden al geen beter lot. Nauwelijks bekomen van hun gruwelijke overtocht werden ze overgebracht naar plantages om daar voor slechts een karig maaltje keihard in de brandende zon te werken. 

Jan Jacob zit ook in de handel. Hij verdiept zich in belastingen en economie en verdient een hoge functie bij de Kamer van Koophandel in Amsterdam. Daarna maakt hij snel verder carrière en weet belangrijke handelsverdragen te sluiten met de Duitsers.

Zijn stormachtige loopbaan wekt de interesse van niet de minste persoon in Nederland: koning Willem I. Die benoemt hem tot minister van Financiën. Maar aan dat baantje beleeft onze Etten-Leurenaar weinig plezier. Onze vorst blijkt er financieel een potje van te hebben gemaakt en een enorme schuld te hebben opgebouwd door een groot leger aan te houden in de strijd tegen België. 

'Onzalig plan'
Rochussen stelt voor de rente op de schuld te verlagen van vier naar drie procent, maar krijgt daarvoor niet de handen op elkaar in het parlement. De renteverlaging zou geldverstrekkers veel geld kosten en die zorgden via de volksvertegenwoordigers er wel voor dat dit 'onzalige plan' niet wordt uitgevoerd.

Opvolger koning Willem II is Rochussen niet vergeten en stelt hem in 1845 aan als gouverneur-generaal van Nederlands-Indië. Daar stelt Jan Jacob alles in het werk om het zogeheten Cultuurstelsel, waarmee de inheemse bevolking zwaar wordt uitgebuit om de Nederlandse kas te spekken, in stand te houden. Ook voert hij onder meer bloedige oorlogen tegen opstandige vorsten op het eiland Bali waarbij vele duizenden omkomen. 

In 1852 keert hij terug naar Nederland en in de Tweede Kamer. Uiteindelijk belandt de politicus in twee kabinetten als minister van Koloniën. Hij verdedigt met verve een voorstel tot afschaffing van de slavernij, maar de compensatie die de plantage-eigenaren willen voor het verliezen van hun goedkope arbeidskrachten blijkt te gortig. Bovendien valt in de Tweede Kamer ook slecht dat hij wil vasthouden aan het Cultuurstelsel in Nederlands-Indië. 

Korte ambtsperiode
In 1858 beleeft Jan Jacob zijn finest hour. Hij wordt minister-president. Zijn ambtsperiode is echter maar kort, twee jaar later wordt de premier gedwongen op te stappen vanwege gesjoemel met suikercontracten. Hij houdt echter zijn kaken op elkaar als het gaat om de grote rol die de koning, op dat moment Willem III, speelt in die affaire. Dat levert hem, als doekje voor het bloeden, uiteindelijk een hoge koninklijke onderscheiding op.

Jan Jacob blijft lange tijd lid van de Tweede Kamer en overlijdt in 1871 in Den Haag. In Etten-Leur is een straat naar hem vernoemd. De Rochussenlaan is een zijstraat van de Markt, de plek waar hij ruim tweehonderd jaar geleden werd geboren.