Corné H. de man die bekend staat als de gijzelnemer van Ede en later personeel in de gevangenis in Vught gijzelde, mag niet direct behandeld worden in een tbs-kliniek. Er is geen plek voor hem en er zijn nog veel soortgelijke wachtenden voor hem. Wat is er aan de hand in tbs-Nederland dat er zoveel wachtenden zijn?

De wachttijd voor een plek in een tbs-kliniek loopt op. Corné H . hoort bij de ruim 270 veroordeelden die naar een tbs-kliniek moeten maar waarvoor geen plek is.  De gemiddelde wachttijd is nu 2 jaar of langer.

Corné wacht 'pas' een jaar 
Corné wacht nu een jaar in de gevangenis. Zijn straf van negen maanden voor de gijzeling in Ede zit er al lang op. Een straf die hij ook kreeg opgelegd omdat hij in maart 2024 vier mensen gijzelde in café Petticoat in Ede. Corné H. verblijft nu in het Penitentiair Psychiatrisch Centrum (PPC) in Zaandam. 

Tbs staat voor terbeschikkingstelling. Het is een maatregel die een rechter kan opleggen aan iemand die een ernstig misdrijf heeft gepleegd en een psychiatrische stoornis heeft. Het doel is behandeling van de veroordeelde én bescherming van de samenleving.

Corné moet naar de zwaarste tbs-afdeling
Tbs-veroordeelden komen terecht in forensisch psychiatrische centra, zoals onder meer de Woenselse Poort in Eindhoven met beveiligingsniveau drie. Waarschijnlijk moet Corné naar het hoogste beveiligingsniveau, vier, omdat hij autisme en een posttraumatische stressstoornis (PTSS) heeft en stemmen hoort.

Wrang genoeg zit zo'n extra beveiligde tbs-afdeling op het terrein van de gevangenis in Vught, waar hij eerder vastzat totdat hij daar personeel gijzelde. Maar ook deze afdeling is niet geschikt voor Corné want zijn maar zes plekken voor de aller zwaarste gevallen.

Vaker tbs opgelegd
Er zijn verschillende redenen voor het tekort aan tbs-plekken. Allereerst leggen rechters vaker tbs op dan enkele jaren geleden.  Dit komt door een stijging van verdachten met complexe psychische stoornissen. Bovendien is er meer aandacht voor op het beveiligen van de samenleving.

Tegelijk blijven patiënten gemiddeld langer in behandeling door die ingewikkelder geestelijke problemen. Tbs is geen straf met een vaste einddatum. Daardoor blijven sommige patiënten jarenlang in een kliniek. Dat betekent minder doorstroming en dus minder beschikbare plekken voor nieuwe patiënten.

Personeelstekort
Een ander probleem is het personeelstekort in de tbs-klinieken. Het gaat om psychiaters, psychologen, sociotherapeuten en beveiligingsmedewerkers. Dit zorgt voor minder mogelijkheden om nieuwe afdelingen te openen en soms zelfs tijdelijke sluiting van plekken.

Daarnaast duurt het bouwen van nieuwe klinieken of uitbreiden van bestaande instellingen jaren door vergunningstrajecten en weerstand vanuit omwonenden en gemeenten. 

Vicieuze cirkel
Op dit moment zitten er meer dan 270 tbs-veroordeelden te wachten op een plek in een kliniek. Dat wachten gebeurt meestal in een gewone gevangenis. Daar krijgen zij wel basiszorg, maar niet de intensieve psychiatrische behandeling waarvoor de tbs-maatregel juist bedoeld is.

Het gevolg voor de tbs veroordeelde is dat de behandeling later start met het risico dat de problemen van de tbs-patiënt verergeren. Dit laatste verhoogt de druk op de tbs-zorg. Het is een vicieuze cirkel.

Geen oplossing
De politiek zoekt naar oplossingen, maar een snelle oplossing is er niet. Voorlopig blijft het dus puzzelen met schaarse plekken. En zolang er meer mensen instromen dan uitstromen, blijft de druk op het systeem groot.