Omroep Brabant kreeg na het artikel over de gestolen kinderwagen van Naomi uit Dongen massaal reacties. Mensen boden haar een nieuwe kinderwagen aan of wilden geld geven. Begin deze week bood een compleet onbekende de Tilburgse Samantha en haar kinderen een gratis vakantie. Wat drijft mensen om zoiets te doen?

"Het is heel eenvoudig: empathie", zegt René Bekkers, hoogleraar Filantropie aan de Vrije Universiteit van Amsterdam. "Je voelt je geraakt en je kunt jezelf zo'n situatie voorstellen. Je denkt: wat zou het prettig zijn als iemand mij dan ook hielp."

Volgens de hoogleraar speelt herkenning ook een belangrijke rol. "Vaak werkt empathie makkelijker bij mensen die op jezelf lijken." Dat was ook bij Naomi te zien: veel moeders boden haar hun eigen kinderwagen aan. "Moeders weten zich makkelijker in te leven in die positie."

Gevoeliger
De één is gevoeliger voor dit soort verhalen dan de ander. "Sommige mensen raken makkelijker van slag wanneer ze zien dat iemand in de problemen zit. Andere mensen zijn minder snel emotioneel geraakt."

Empathie is volgens Bekkers iets evolutionairs. "Mensen helpen elkaar in tijd van nood. Dat is een goede eigenschap voor een diersoort die heel kwetsbaar is. Zonder samenwerking zouden mensen het in de prehistorie nooit overleefd hebben tegen dieren, de ijstijd en tegenslagen door de natuur."

Dat dit soort verhalen zoveel losmaken, komt mede door het internet. "Als je het niet op internet ziet, ben je er niet actief mee bezig of mensen moeten jou erop attenderen. Sommigen denken: wat moet ik ermee? Anderen bieden hulp aan. Dat is een heel interessant en mooi verschijnsel."

Hoop gedoe
Maar wat kun je dan het beste geven: geld of spullen? Naomi kreeg meerdere kinderwagens aangeboden. "Soms is dat heel slim, soms niet. Want hoeveel kinderwagens heb je nodig? Je hebt niks aan zes kinderwagens." Volgens Bekkers denken veel mensen bovendien dat spullen altijd goed terechtkomen.

"Maar ze vergeten dat het geld en tijd kost om de spullen ergens zien te krijgen. Logistiek is duur en toch een hoop gedoe. In heel veel gevallen is het dus inefficiënter om spullen te geven dan geld."

Toch ziet hij ook een verschil in beleving. "Spullen geven meer binding. Geld is onpersoonlijker en anoniemer."

Groepsnormen
Volgens Bekkers spelen sociale media en groepsnormen ook een rol bij dit soort geefacties. "En soms niet op een goede manier", zegt hij. "Er zijn groepsnormen die bepalen wie je wel of niet moet helpen. Veel mensen vinden dat mensen die geen moeite hebben gedaan om zichzelf te helpen, minder hulp verdienen", noemt hij als voorbeeld. "Onschuldige slachtoffers door toeval vinden zij veel meer hulpwaardig."

Hij vervolgt: "Als het iemand is die in armoede leeft en bestolen wordt, is het nog erger en zieliger." Toch vindt Bekkers het voorbeeld van Naomi en Samantha mooi. "Het ontzenuwt soms ook de twijfel of je mensen nog wel kunt vertrouwen in deze tijd. Maar de meeste mensen zijn van goede wil en geen criminelen."