Swoesh, swoesh. Ondanks een bescheiden briesje draaien de wieken van de Graanmolen in Hapert fier in het rond. Het is een ouwetje uit 1896, gemaakt uit onderdelen van andere molens uit Groningen en Friesland. Alles kraakt en piept, maar volgens de molenaars Jos Jansen (76) en Ben van Roosmalen (70) is dat juist goed. Twee zaterdagen per maand openen ze de molen om graan te malen, onderhoud te plegen en het publiek een kijkje te gunnen. Nu hun leeftijd langzamerhand begint mee te tellen, zijn ze op zoek naar een nieuwe molenaar die het stukje erfgoed in ere zal houden. 

Eelt op de handen, kracht in de armen, een technische blik en dol op de buitenlucht. Molenaar zijn, is een ambacht van aanpakken, iets waar vrijwilligers Ben en Jos enorm van genieten.

"Het is best aanpoten, maar dat is juist leuk", zegt Jos. "We zorgen dat technisch alles in orde is. Belangrijkste is dat maalstenen in goede staat zijn, anders kunnen we niet malen. En als we hebben gemalen, zijn we zeker een uur bezig om alles netjes op te ruimen, want we willen geen restaurant worden voor de muizen."

De molenaars maken alleen veevoer voor de dieren uit de buurt. Aan bakkers leveren ze niet. "Dan moeten we voldoen aan allerlei voorschriften", zegt Jos. "Bovendien wil een bakker natuurlijk iedere dag meel hebben om brood te bakken, maar wij zijn geen beroepsmolenaars en draaien slechts iedere twee weken één dag."

De molen zit in hun hart, maar ze beseffen dat ze er niet jonger op worden. Ook landelijk zie je deze tendens. "De gemiddelde leeftijd van gediplomeerde molenaars ligt boven de 60. En in Brabant ligt dat nog een stuk hoger, daar zijn ze tussen de 65 en 70 jaar", zegt Jos. "Als we geen nieuwe aanwas krijgen, dan ben ik er van overtuigd dat binnen nu en tien jaar heel veel molens in onze provincie stil komen te staan."

En dat zou de doodsteek betekenen voor de cultuurhistorische monumenten. "Kijk maar naar een huis, als er tien jaar niet in gewoond wordt, is het verwaarloosd en uitgeleefd. "Een molen moet draaien", vult Ben aan. "Als een molen niet draait, dan komt-ie in verval en sterft-ie. Het zou doodzonde zijn als zoiets moois zou moeten worden afgebroken."

Een goede molenaar vinden is verdomde lastig, een beetje zoals een speld in een hooiberg. Man, vrouw, iedereen mag zich aanmelden, zeggen de mannen. "Maar het liefst een jong iemand met een flinke dosis toewijding, zodat we weer heel wat jaartjes vooruit kunnen."

"Het is niet zo dat je meteen kunt beginnen, de opleiding duurt minimaal twee jaar", vertelt Jos. "We hopen dat iemand liefde krijgt voor het vak, zodat hij of zij steeds meer vakkennis ontwikkelt. Dat is essentieel om het beroep ooit weer over te dragen aan een nieuwe molenaar. Het ambacht is cultureel erfgoed, dat mag niet uitsterven." 

De toekomstig leerling hoeft niet iedere week de wieken te laten draaien. "Als je één keer in de maand of op een woensdag- of zaterdagmiddag tijd hebt, is dat prima", zegt Ben. "Wij passen ons daarop aan."

De zeventigers zoeken iemand die het op den duur van ze kan overnemen. Maar voorlopig is het nog niet zover. "Het is machtig mooi werk, daar wil ik nog geen afscheid van nemen. Zolang het lichamelijk kan, blijf ik gewoon doordraaien", zegt Jos beslist. Zijn conditie is dik in orde. "Ik hoef niet naar de sportschool om fit te blijven. Als ik in de wieken klim en de hele tijd trap op, trap af ga, dan heb ik meer dan voldoende beweging gehad."

Lijkt het je wat, molenaar worden, zodat dit stukje erfgoed in Hapert behouden kan blijven? Neem dan contact op met Ben of Jos. 

In Brabant loopt het aantal molenaars de laatste jaren flink terug. Dit in tegenstelling tot de rest van Nederland, waar het aantal wel op peil blijft. Hieronder een overzicht van de aanwas van de afgelopen drie jaar.

Cijfers: Gilde van Molenaars