De woonwagencultuur komt mogelijk op de werelderfgoedlijst voor immaterieel erfgoed van UNESCO. De Raad voor Cultuur heeft vijf Nederlandse erfgoedtradities voorgedragen. Minister Rianne Letschert van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap beslist uiteindelijk welke traditie wordt genomineerd. De Gerwense woonwagenbewoners Django Wagner en Paulus Schäfer hopen dat hun cultuur op de lijst komt en daarmee meer erkenning krijgt.

Wagner is blij dat er aandacht is voor de woonwagencultuur. "Het zal een kwestie van tijd zijn dat ons eigen volkje gewoon gerespecteerd wordt en dat wij ook hier mogen blijven leven en wonen. Dat zal zeker gebeuren als hier ruchtbaarheid aan wordt gegeven."

'Ondergeschoven kindje'
De volkszanger noemt de woonwagencultuur 'lang een ondergeschoven kindje’. "Het maakt ook niet uit wat voor cultuur je precies hebt, maar respecteer de cultuur van iemand. Wij zijn in een woonwagen geboren en daar hopen we ooit een keer te sterven als we oud zijn."

Hij vindt het belangrijk om het recht te hebben te kunnen wonen waar je wil wonen. "En wij leven graag op een woonwagenkamp."

Muziek
Wat het leven op het woonwagenkamp zo fijn maakt? "Het zorgen voor elkaar, het delen van eten en spelen, dat kinderen vrij kunnen rondlopen en de sociale controle. Maar ook muziek speelt een belangrijke rol", zegt Paulus Schäfer. "Wij groeien op met de muziek, geven het door van vader op zoon. Al is het zingen, gitaarspelen, viool of contrabas: het is echt iets van ons."

"De muziek is emotie, een uitlaatklep", vult Wagner aan. "Vroeger hadden mensen zoveel ellende. Met muziek probeerden ze geld te verdienen om hun gezin te onderhouden."

Geïntegreerd
Waar woonwagenbewoners vroeger vaak ambachtelijke beroepen hadden - zoals oudijzerhandelaar, stoelenmatter of scharenslijper - hebben veel van hen tegenwoordig een 'gewone' baan. "We wonen nog steeds in woonwagens, maar zijn ook geïntegreerd. Kinderen gaan naar school. Dat was vroeger minder vanzelfsprekend."

Door het tekort aan woonwagenplekken belanden veel kinderen later in een huis. "Er worden bijna geen nieuwe kampen meer gebouwd", zegt Schäfer. "Kinderen groeien hier op in vrijheid, maar als ze volwassen zijn moeten ze vaak in een huis wonen. Dat voelt voor hen als vier muren, bijna als een gevangenis. Kinderen hebben geen keuze meer en dat vinden wij heel erg."

'Goede hoop'
Wagner hoopt dat toekomstige generaties weer een keuze krijgen. Daarom hoopt hij dat er nieuwe woonwagenlocaties bijkomen. "Maar als het al op de agenda staat, heb ik goede hoop. Kinderen van woonwagenbewoners moeten kunnen kiezen of ze in een woonwagen willen wonen of niet."