Euthanasieregels soepeler? 'Laat ons zelf kiezen', zeggen deze mensen in Brabant

Je mag zelf bepalen wanneer het genoeg is geweest. Dat vinden deze Brabanders, die de petitie van Wim van Dijk hebben ondertekend. Anderen vinden dat die keuze niet aan jou is en dat je niet alleen voor jezelf leeft. Het vormt de kern van het debat over euthanasie: is het je eigen keuze of een maatschappelijke grens?

Van Dijk wil met zijn petitie en wetsvoorstel dat mensen zelf kunnen beslissen over hun levenseinde. Artsen en hulpverleners geven advies, maar bepalen niet of iemand 'ernstig genoeg' lijdt. Gecertificeerde levenseindebegeleiders voeren de hulp uit, zodat mensen met ondraaglijk lijden niet hoeven te wachten.

Het initiatief werd dinsdag ingediend in Den Haag met bijna 76.000 handtekeningen, met als doel het debat over euthanasie opnieuw aan te wakkeren.

Voor Mary Beunders (63) uit Den Bosch is het onderwerp persoonlijk. Ze zag haar moeder na een val en hersenbeschadiging langzaam aftakelen. "Voor ons was ze nog de oude Rina, maar voor haarzelf niet meer", zegt ze. "Ze zei: als ik nog een keer val, laat me dan liggen."

Haar moeder probeerde alles te regelen: ze nam een filmpje op voor haar kinderen, schreef een brief voor de huisarts en vertelde haar familie dat ze niet verder wilde als haar gezondheid zou verslechteren. Maar toen ze uiteindelijk dement werd, kon ze die wens niet meer uitvoeren. "Ze zat daar maar, zonder interesse. Ik dacht steeds: waar doen we dit voor", zegt Mary. "Dit moet anders kunnen."

Fiona Conrads (75) uit Gilze tekende voor haar vader, die prostaatkanker had en euthanasie wilde, maar nog niet in aanmerking kwam. "Hij zei: 'ik wil dat lijden juist vóór zijn'", vertelt ze. Hij leefde nog twee jaar met pijn en angst. "Maar de specialist zei: 'zo makkelijk gaat dat niet'. Pas in zijn laatste fase krijg hij euthanasie. "Hij heeft onnodig geleden."

Jan (62) en Anja Vos (68) uit Eindhoven steunen de petitie door de situatie van Jans vader (91), die na verlies van zijn vrouw en dochter zegt 'niet meer te willen leven'. Volgens de huisarts is euthanasie geen optie. "Stoppen met eten en drinken kan wel, maar dat kan weken duren. Als je een voltooid leven hebt gehad, waarom zou het dan niet mogen?"

Ook Ann de Wall (70) uit Meierijstad pleit voor meer keuzevrijheid na ervaringen in de zorg. Ze zag ernstig zieke ouderen in zware situaties. “Zelfbeschikking is voor mij een groot goed,” zegt ze. “We laten dieren inslapen om lijden te voorkomen, maar mensen moeten soms door.”

Maarten van der Sande (65) uit Waalre zag juist hoe mooi een zelfgekozen einde kan zijn. Zijn vader besloot na een gebroken heup dat hij niet verder wilde leven als hij zijn zelfstandigheid zou verliezen.

De laatste dagen thuis waren bijzonder, vertelt hij. Familie kwam langs, er was tijd voor gesprekken en afscheid. "De dood hoort bij het leven, zei hij. En ik heb een mooi leven gehad." Van der Sande denkt nog vaak terug aan die week. "Ik zou zo’n afscheid iedereen gunnen."

Toch is niet iedereen het eens met een versoepeling van de regels. Theoloog Frank Bosman neemt zelf geen standpunt in over de verruiming van euthanasie, maar legt uit waarom mensen daar moeite mee kúnnen hebben. "Het leven niet alleen van jezelf, maar ook van je omgeving: familie, vrienden en de samenleving", legt hij uit.

Het idee van volledige autonomie roept volgens hem vragen op over controle en verantwoordelijkheid. Mensen proberen het leven vaak te sturen, maar geboorte en overlijden laten zich niet plannen. "We worden geconfronteerd met het leven dat zich aan onze controle onttrekt", zegt hij.

Toch denkt Bosman dat voor- en tegenstanders uiteindelijk hetzelfde: een waardig leven en een goed einde, maar dat ze anders kijken naar de manier hoe je dit kan bereiken.