Wie woensdagavond de verkiezingen in Tilburg volgde, dacht tot pak hem beet half twaalf dat GroenLinks-PvdA de verkiezingen had gewonnen en dat de politieke verhoudingen vrijwel gelijk waren gebleven. Degenen die een kwartiertje langer wakker bleven, zagen een compleet ander beeld.

In de breedte klopten de uitslagen voor het overgrote deel, maar bij GroenLInks-PvdA zat die er drie zetels naast en werd die partij niet de grootste, maar ging de zege naar Hans Smolders van LST. “Het is jammer dat we die nek-aan-nekrace niet goed voorspeld hebben”, zegt onderzoeker Rick van Well van Avans Hogeschool.  

Vijf zetels minder
Een exitpoll blijft een steekproef. De onderzoekers hielden er vooraf rekening mee dat de prognose voor de meeste partijen maximaal één zetel zou kunnen afwijken en voor een enkele partij iets meer. Op zich klopt dat beeld, alleen bij de voorheen grootste partij GroenLinks-PvdA zat de voorspelling er met drie zetels flink naast.

Gecombineerd met de onderschatting van de Lijst Smolders Tilburg (acht zetels in plaats van de gepeilde zeven) is het speelveld in de top van Tilburg compleet anders geworden, want GroenLinks-PvdA kwam ook op 8 zetels uit, met een iets lager percentage stemmen. 

'Meer verschil dan we gehoopt hadden'
“Er zat meer verschil in dan we gehoopt hadden”, zegt een gemeentewoordvoerder daags na de verkiezingen. “Maar het onderzoek moet nog afgerond worden.”

Ook de onderzoekers bevestigen dat er nog gekeken wordt naar een verklaring voor het grote verschil. “We balen er zelf ook van”, zegt Van Well.

Onderzoek gaat verder
Er zijn met name drie mogelijke oorzaken voor het verschil met de (nog altijd voorlopige) uitslag, rekent de onderzoeker voor. “Het kan zijn dat de selectie van stembureaus niet volledig representatief is geweest, niet iedere kiezer heeft meegedaan aan de peiling en ook kan het zijn dat de studenten die op de stembureaus zaten relatief te onervaren waren en dat daar dingen zijn misgegaan. We moeten dat onderzoeken” 

De studenten hebben kiezers op tien stembureaus gevraagd naar hun stemgedrag. Dit waren speciaal geselecteerde bureaus, waar de uitslagen van vier jaar geleden representatief waren voor de latere uitslag in 2022. Ook de wijken waarin ze lagen waren representatief. 

Het kan een rol hebben gespeeld dat de studenten niet op ieder geselecteerd stembureau terecht konden en dat er dit jaar veel meer stembureaus waren dan de vorige keer. “Maar het waren nog steeds speciaal geselecteerde locaties waarvan we dachten dat die een goed beeld zouden geven”, verzekert Van Well. 

Niet voor niets
Was de exitpoll dan helemaal voor niets? Nee zeker niet. Zowel de gemeente als de onderzoekers benadrukken dat exitpolls meer zijn dan alleen het voorspellen van de uitslag.

“We hebben kiezers ook gevraagd hoe tevreden ze zijn met het gemeentebestuur, in hoeverre ze zich laten leiden door landelijke verkiezingen en lokale onderwerpen. Stemmen ze op een partij of op één persoon in het bijzonder. Dat soort dingen”, legt onderzoeker Van Well uit.  

De gemeentewoordvoerder vult aan: "En we willen weten waar ze hun informatie rond de verkiezingen vandaan halen. Daar gaan we dan weer mee aan de slag de volgende keer.”

Volg het laatste nieuws over de gemeenteraadsverkiezingen in Brabant in ons liveblog. En op onze dossierpagina over de gemeenteraadsverkiezingen 2026 vind je alle verkiezingsverhalen terug.