Bliep, bliep, blieeep. De metaaldetector van een paar jongens die in de bossen aan het speuren zijn, slaat wild uit.  Ze beginnen te graven en al snel stuiten ze op metalen kisten. Als ze die openmaken, ontdekken ze wapens, munitie en  springstof. De politie wordt erbij geroepen en die vertrouwt het niet. Dit is geen spul uit de Tweede Wereldoorlog. "Achteraf gezien was dit wel de vondst van mijn leven", zegt Antoon Meijers van de Explosieven Opruimingsdienst Defensie (EOD).

De ontdekking is op 4 april 1980, in de bossen van het Limburgse Haelen. En die brengt niet alleen een berg wapens aan het licht, maar ook het bestaan van een ultrageheime organisatie die al tientallen jaren actief is in ons land. Slechts een handvol mensen is op de hoogte van deze 'sectie stiekem' die bestaat uit twee afdelingen: Operatiën en Inlichtingen.  

Deze club, waar pakweg tweehonderd mensen onderdeel van uitmaken en ook wel bekend is onder de naam Stay Behind, is net na de Tweede Wereldoorlog opgericht. Doel is in actie te komen op het moment dat Nederland wordt bezet door de Russen. De leden moeten actief verzet plegen, informatie verzamelen, aanslagen plegen of zelfs mensen doden.  

De Stay Behind-leden zijn actief in het hele land, maar hebben twee belangrijke plekken waar ze regelmatig gebruik van maken. Dat zijn Fort Bakkerskil in Nieuwendijk en Fort Altena in Werkendam. Ze oefenen en vergaderen daar en in het Werkendamse fort is zelfs nog een ruimte te vinden waar allerlei kabels uitkomen waarmee verbindingen konden worden gelegd met andere groepen.

Documentairemakers Hanneke Coolen-Colsters en Joyce Hamers staan in hun documentaire Gewapende Vrede uitgebreid stil bij Stay Behind.  Coolen-Colsters is al jarenlang gefascineerd door het bestaan van de geheime club en heeft voor de documentaire gesproken met kinderen van mensen die erbij hebben gezeten en andere mensen uit de directe omgeving van de organisatie. "Het is een soort spannend spionageverhaal. Ik ben veel te weten te komen, maar helaas wilde niemand in beeld. En dat valt wel te begrijpen, want Stay Behind is nog altijd staatsgeheim. Je wilt geen mensen in de problemen brengen", zegt ze. 

Wat haar wel is gelukt, is Antoon Meijers van de EOD voor de camera te krijgen. Die werd in 1980 opgetrommeld om de wapenkisten op te graven.  "Ik vind het echt uniek dat we hem hebben weten te vinden. En dat hij met ons wilde praten."

Samen weten ze de plek terug te vinden, een kuil bij de enige berkenboom in het bos waar Stay Behind-leden hun wapentuig hadden verborgen. Met als doel die op te graven als Rusland ons land bezet. In de beelden is ook een kist te zien. "Dat is een van de originele kisten die werd gebruikt om wapens door het hele land te verbergen", verklapt Coolen-Colsters.

Gewapende Vrede biedt een uniek inkijkje in hoe Nederland zich tijdens de Koude Oorlog voorbereidde op de komst van Russen. De makers leiden de kijkers door forten en bunkers op plekken die onder water zouden worden gezet en brengen ze in contact met mensen die met veel enthousiasme dat verleden in stand houden. En openen deuren die normaal gesproken op slot blijven. De documentaireserie van acht afleveringen is vanaf nu te zien op Brabant +.