Naast de stikstofproblematiek en de lage prijzen die boeren voor hun producten krijgen, hebben boeren in onze provincie opnieuw te maken met een zware last: de torenhoge energieprijzen. Kunstmest, het inzetten van sproeiers en het rijden op de trekker worden daardoor flink duurder. Boer Johan van Meer in Hapert maakt zich zorgen: "Als het zo doorgaat, kost dit mij 500 euro per hectare extra per jaar."

De opeenstapeling van problemen zorgt de laatste jaren voor veel frustratie onder  boeren. Nu komen ook de extra energiekosten om de hoek kijken. Dat heeft direct invloed op het werk op het land, merkt aardappelboer Van Meer. "Ik maak mij zorgen, uiteindelijk heeft dit effect op mijn opbrengst. Je moet nu keuzes gaan maken, bijvoorbeeld een keer minder sproeien of minder ploegen. Dat gaat effect hebben op je product."

Die zorgen spelen bij meer boeren. Ook Jolanda Nooijen uit Volkel, die een tuinbouwbedrijf heeft, ziet problemen aankomen. "Het echte seizoen moet nog beginnen. Maar zodra die haspel wordt uitgetrokken voor beregening en de pompen aan moeten, dan voorzie ik grote problemen."

En het blijft niet alleen bij het werk op het land. In de tuinbouw, vooral bij kassen, zijn de gevolgen nog directer te voelen, omdat het daar altijd warm moet zijn. Maar volgens Nooijen blijft het daar niet bij: ook voor telers buiten lopen de kosten snel op. "Verpakkingsmateriaal, kunstmest, diesel voor tractoren: alles wordt onmiddellijk duurder. Als dit zo doorgaat, verwacht ik dat de prijzen torenhoog worden voor consumenten."

Toch kunnen boeren die extra kosten niet zomaar doorberekenen in hun product. "De boeren hebben financiële onzekerheid gehad de afgelopen jaren. Om extra zekerheid te krijgen, hebben we in contracten vastgelegd hoeveel producten verwerkers ontvangen en wat wij ervoor krijgen", legt aardappelboer Van Meer uit.  In zijn geval gaat het om een contract met een frietverwerker. "De prijs voor mijn aardappelen staat al vast. Dus de extra kosten die wij maken door de energieprijzen, zijn voor onszelf."

Consument
Hendrik Jan ten Cate, bestuurslid van de Zuidelijke Land- en Tuinbouw Organisatie (ZLTO), maakt zich ook zorgen. "Over een jaar kan dit wel worden doorberekend naar het product. Als de politiek niks doet, krijgt de consument over een jaar dit bonnetje." Ten Cate merkt de problemen van dichtbij, want ook hij is akkerboer. "Bij mij zouden de extra kosten rond de drie- á vierhonderd euro per hectare per jaar liggen."

Ver Meer heeft geen vertrouwen in de politiek. Hij denkt niet dat ze met oplossingen komen. "Het interesseert de politiek niks. Zolang er nog producten in de winkels liggen, zien zij het als geen probleem", zegt hij.  

Kunstmest
Van alle kostenposten die voor boeren stijgen, is het verhaal rondom kunstmest volgens de ZLTO-bestuurder en de twee boeren misschien wel het meest scheef. Boeren die dieren houden, krijgen immers mest van hun eigen dieren. In principe zouden ze dus geen kunstmest nodig hebben. Maar door strenge overheidsregels moeten ze het wel gebruiken, leggen ze uit. "Je mag maar een bepaalde hoeveelheid mest op je land uitrijden", gaat aardappelboer Ver Meer verder. "Alles wat je overhoudt van je eigen productie, moet je tegen betaling wegbrengen. En alles wat je tekortkomt voor je gewassen, moet je aanvullen met kunstmest."

Zo betalen boeren twee keer: voor het afvoeren van hun eigen mest én voor het aankopen van kunstmest, dat nu ook nog duurder is geworden. "Door de oorlog is de prijs per kilo gestegen van 35 euro naar 50 euro", vertelt bestuurslid Ten Cate. 

Frustratie
De ZLTO ziet veel boeren met hetzelfde probleem als Ver Meer en Nooijen. "Het drukt nu heel erg de stemming onder boeren. Veel boeren zijn chagrijnig door dit volgende probleem", weet Ten Cate. In deze tijden heb je volgens hem als boer weinig grip: "Je hoopt dat de overheid meer gaat meedenken. Dat het niet alleen bij ons op het bordje komt te liggen."