Boswachter Frans Kapteijns deelt wekelijks zijn kennis van de natuur. Iedereen kan vragen insturen via [email protected]. Dit keer besteedt Frans onder meer aandacht aan bomen die in een soort kringen bij elkaar staan, een beestje dat lijkt op een sprietje hooi, vreemde gasten op een insectenhotel en kevers in Ossendrecht. Deel een van deze Stuifmail is zaterdag al gepubliceerd. 

Welk voor soort kevers zijn dit?
Marianne Wijten zag op een middag weer wat moois bij de meren van Ossendrecht. Ze stuurde mij twee foto’s. Op de foto hierboven staat heel duidelijk een driehoornmestkever afgebeeld. Deze soort mestkevers komt vooral voor in heidegebieden en op open plekken in dennenbossen.

Ze draaien van allerlei mest, zoals schapen- en koeienmest, mooie bolletjes. Komen ze konijnenkeutels tegen dan hebben ze die het liefst, want die zijn al prefab. Na de paring graven het mannetje en het vrouwtje van de driehhoornmestkever een lange gang verticaal de grond in.

Zo'n gang kan wel zestig centimeter diep gaan. Daarin maken ze enkele zijgangen. De bolletjes mest worden in die gangen gelegd en enkele centimeters daar vandaan de eitjes. Als de larven uit de eitjes komen, moeten ze dus wat moeite doen om bij hun voedsel, die bolletjes mest, te komen. Na voldoende gegeten te hebben, worden de larven poppen. In de nazomer komen ze dan uit de grote centrale gang de nieuwe driehoornmestkevers tevoorschijn.

Op de tweede foto, hierboven, zie ik een groene zandloopkever. Die behoort tot de familie van de loopkevers. Groene zandloopkevers zijn echte jagers, die zowel snel kunnen vliegen als rennen. Rennend kunnen ze een snelheid halen van zeker acht kilometer per uur.

Dat rennen wisselen ze af met stukjes vliegen. Ze hebben net zoals zoveel kevers vier vleugels. Die vleugels zijn verharde voorvleugels en noemen we de dekschilden. Onder die dekschilden bevinden zich twee vliezige achtervleugels waarmee ze dus kunnen vliegen.

Op het menu van groene zandloopkevers staan vooral mieren. Zowel volwassen mieren als larven. Daarnaast ook ongelukkige slachtoffers die in het zand niet snel vooruit kunnen komen of er stranden. Ze pakken de prooidieren dan met hun twee grote gele grijpkaken vast. Die grijpkaken zijn een soort knipmessen die de prooi in stukken knippen. 

Vragen over boomstam
Bloem Nora stuurde mij onlangs vier vragen. Twee daarvan heb ik vorige week beantwoord. Deze week de andere twee. 
Bloem Nora is benieuwd of bovenstaande boomstronk op natuurlijke wijze gevormd is. Volgens mij is dit deel van de boom doorgezaagd. Wat is blijven staan, zijn de schors met nog wat basthout en het harde kernhout van de eik. Wat weg is gegaan, is het echte levende deel van dat deel van de boom.

Verder vroeg Bloem Nora zich af waarom zoveel bomen in een soort kringen bij elkaar groeien. "Komen zij uit een boom voort?" Wat je op de foto hierboven ziet, zijn takken van een boom/boomstam. Zo te zien is een deel van de stam overstoven door zand en zijn de takken boven het zand blijven doorgroeien.

Dit beestje lijkt op een sprietje hooi, wat is het?
Liesbeth van de Nieuwenhof zag een beestje dat op een sprietje hooi lijkt. Ze wil graag de naam van dit sprietje weten. Volgens mij is het een windevedermot. Maar het kan ook een andere vedermot zijn, aangezien de foto niet echt scherp is. Als je goed naar de foto kijkt, zie je een diertje in een soort T-vorm. Tevens kun je zien dat het een insect is en enigszins lijkt op een vlinder. De familie waar dit insect toe behoort, is de familie van de vedermotten.

De soorten uit deze groep worden gekenmerkt door diepe insnijdingen in de voor- en achtervleugel. Als de vlinder in rust is, zijn de vleugels vaak enigszins opgerold en staan ze van het lichaam af zodat een T-vorm ontstaat. De vlinders zijn dan goed gecamoufleerd in het grasland waar ze voornamelijk voorkomen.

Het specifieke insect op haar foto is waarschijnlijk een windevedermot. Vedermotten zijn nachtvlinders die in rusthouding zo’n T-vorm aannemen. Deze 'T' ontstaat doordat deze insecten diepe inkepingen in de voor- en achtervleugels hebben. Deze vleugels zijn vaak opgerold en staan van het lichaam af. Windevedermotten kun je bijna heel het jaar tegenkomen. Ze overwinteren namelijk als volwassen dier.

Wat doen die vreemde gasten op een insectenhotel?
Pieter Emmen heeft een insectenhotel op zijn balkon. Afgelopen week zijn er een paar gasten op dat hotel afgekomen. Nu vraagt hij zich af of hij die gasten accommodatie moet verlenen of het ze juist moet ontzeggen?

Tja, dat is een lastige want het gaat hier om de Franse veldwesp. In principe bouwen Franse veldwespen een eigen nest, zie de foto hieronder, en kruipen ze niet in een insectenhotel. De nesten die ze bouwen, zijn klein. Zulke nesten passen sowieso niet in of op het insectenhotel van Pieter. Maar wat doen ze dan daar? En blijven ze daar dan wel?

Deze wespachtigen hebben als volwassen dier nectar van (scherm)bloemen en de zoete afscheiding die de larven van de Franse veldwesp opbraken, op het menu staan. De larven worden gevoed door de volwassen dieren. Die brengen eiwitten mee in de vorm van gevangen insecten, zoals vliegen en rupsen. Mij is niet bekend of ze ook larven stelen van de insecten die zich in insectenhotels bevinden. 

Franse veldwespen hebben aan de ene kant veel kenmerken van de gewone wesp, maar er zijn ook verschillen. Ze hebben heel kenmerkende oranje voelsprieten, een ietwat afgeplat slank lichaam en de kleur zwart is bij deze wespen meer aanwezig dan het geel.

Daarnaast zijn ze totaal niet agressief, al kunnen ze wel steken. Ze maken ook kleinere nesten dan andere wespen. Dat ze niet agressief zijn naar de mensen heeft te maken met het feit dat ze vooral op insecten jagen. Ze zijn totaal niet geïnteresseerd in zoetigheid. Koninginnen van de Franse veldwesp overwinteren vaak in bomen of los hout, maar ook wel in huizen.

Rubriek mooie foto’s
In de rubriek mooie foto's dit keer twee foto's die gemaakt zijn door Theo Zelen. Hij legde op camping Klein Vink in Arcen een prachtige vliegensoort vast met de even prachtige naam gevlekt blaaskaakje.

Natuurtip
Vrijdag 24 april kun je van twee tot vier uur 's middags deelnemen aan een natuurwandeling in Nuenen, met een gids. Tijdens de wandeling worden werken en citaten van Vincent Van Gogh tastbaar. Je kunt staan waar Van Gogh stond, zien wat hij zag en schilderde. Nog steeds is heel veel zichtbaar en tastbaar.

De wandeling is 3,5 kilometer lang, en duurt ongeveer 120 minuten. 

Meer informatie:
•    Aanmelden is niet nodig.
•    Vertrekpunt is het Van Gogh Village Museum aan de Berg 29 in  Nuenen.
•    Aan de wandeling zijn geen kosten verbonden.
•    Trek stevige wandelschoenen aan.