In de tuin van Maria van Dorst uit Maashees staat een luchtwachttoren uit de Koude Oorlog. "Toen we hier in 2001 kwamen wonen wilden we de toren eigenlijk afbreken", vertelt ze. Tegenwoordig is ze blij dat ze hem nooit heeft afgebroken.  "Het onderwerp leeft nu meer dan ooit."

De toren is ooit bedacht door de Engelsen en in 1953 gebouwd. Tijdens de Koude Oorlog speurden twee luchtwachters dag en nacht de lucht af op zoek naar vijandelijke vliegtuigen. Dat was nodig, omdat radars vliegtuigen op lage hoogte nog niet goed konden zien.

Boven in de toren stonden ten alle tijden twee mensen op de uitkijk. "Als ze een vliegtuig zagen, werd dat gevolgd en doorgegeven”, legt een vrijwilliger uit. "Het luchtwachtcentrum besloot daarna wat er moest gebeuren: vliegtuigen eropaf sturen of het toestel neerhalen."

Door nieuwe technologie raakte de toren in de jaren zestig al snel overbodig. In 1968 werd de dienst daarom opgeheven. "Het is een stukje vergeten geschiedenis. De meeste van deze torens zijn gesloopt en niemand weet meer dat ze er ooit gestaan hebben", vertelt de vrijwilliger. 

Luchtwachttoren in tuin
In totaal werden er 276 observatietorens gebouwd, daarvan zijn er in Nederland 19 bewaard gebleven. Een van die exemplaren staat in de tuin van Maria van Dorst. Ze kreeg de toren gratis bij haar huis, maar vond het exemplaar in het begin maar niks. "We wilden hem misschien gaan afbreken", vertelt ze. Dat idee verdween gelukkig al snel, dus werden de mouwen opgestroopt en de trap van de toren gerestaureerd. 

Sindsdien wordt hij af en toe opengesteld voor publiek. Dat is uitzonderlijk, want normaal gesproken blijft de toren gesloten. "Dit weekend is dat anders", zegt Maria. "Tijdens het Nationaal Weekend van het Verdedigingserfgoed zijn overal in Nederland forten, bunkers en luchtwachttorens open."

Een kijkje nemen
Het unieke aan dit weekend is dat mensen ook echt naar boven mogen om een kijkje te nemen op de toren. Dat is volgens de vrijwilliger ook extra belangrijk: "Je kunt hier echt ervaren wat mensen toen hebben meegemaakt. Het maakt de geschiedenis tastbaar." 

Zo kunnen bezoekers dit weekend bijvoorbeeld zien hoe de luchtwachters bij regen of harde wind even konden schuilen onder een speciaal afdakje boven op de toren.

Officieel monument
De toren in Maashees is recent toegevoegd aan de lijst van gemeentelijke monumenten in het Land van Cuijk. Maria is daar erg blij mee. Door de huidige spanningen in de wereld krijgt de toren volgens haar bovendien opnieuw betekenis. "Het feit dat die toen gebouwd is voor ons land om vijanden te spotten, dat leeft nu enorm nu er oorlog in de wereld is.”