VERVLOGEN VERLEDEN

Met Ons Moeder, de eerste vrouwelijke burgemeester, ging je niet kuieren

Vandaag om 10:00 • Aangepast vandaag om 10:14

Het hele dorp is uitgelopen op deze zwaarbewolkte dag in januari 1949. Ondanks dat het kwik niet hoger klimt dan vijf graden Celsius, is de stemming opperbest en ronduit uitbundig. Een bonte stoet karren bepakt met potten, pannen, stoelen, tafels en kleding trekt door de straten. Middelpunt in de optocht is de 'schoonkar', versierd met bloemen en slingers, met daarop de stralende Truus Smulders-Beliën. Het is haar huisraad en dat van haar vier kinderen die op deze 5 januari wordt verhuisd naar haar nieuwe huis.

Profielfoto van Henk van Ingen
Geschreven door

Truus is drie jaar daarvoor als allereerste vrouw in Nederland benoemd tot burgemeester en wordt op handen gedragen in 'haar' gemeente Oost-, West- en Middelbeers. Al snel weet ze de bijnaam Ons Mevrouw of Ons Moeder te verwerven. Ze staat voor haar inwoners en verdedigt hun belangen met hand en tand. Met deze dame ga je niet kuieren, zo ondervinden andere bestuurders ook al snel. Ze vinden haar maar een lastige tante.

Truus Smulders wordt in 1946 de eerste vrouwelijke burgemeester van Nederland (foto: Henk Blansjaar / Spaarnestad / Nationaal Archief).
Truus Smulders wordt in 1946 de eerste vrouwelijke burgemeester van Nederland (foto: Henk Blansjaar / Spaarnestad / Nationaal Archief).

Dat ze burgemeester wordt, heeft ze vooral te danken aan haar man, Jan Smulders. De familie Smulders zwaait al sinds 1831 de scepter over deze gemeente en Jan neemt het stokje over in 1927. Als hij in 1944 weigert mannen af te staan om te werken voor de Duitsers, kost hem dat uiteindelijk zijn leven. Hij wordt vastgezet in Vught, op transport gezet naar een concentratiekamp en uiteindelijk in april 1945 doodgeschoten.

De diepbedroefde Truus krijgt een condoleancebrief van toenmalig minister van Binnenlandse Zaken Louis Beel waarin staat dat ze altijd een beroep op hem kan doen. En die beloofde vriendendienst blijkt haar gouden ticket tot het ambt. Ze solliciteert samen met veertien mannen op het burgemeesterschap en schopt het tot de top 2 van beste kandidaten. Maar de commissaris van de Koningin kiest uiteindelijk voor Sjef Smulders, nota bene de broer van Jan. Minister Beel zet echter een streep door de voordracht van haar zwager, kiest voor Truus en lost daarmee zijn belofte in. 

Koningin Juliana en prins Bernhard worden op 7 september 1949 door burgmeester Truus Smulders rondgeleid tijdens een bezoek aan Middelbeers (fotocollectie Elsevier Binnenland/Nationaal Archief).
Koningin Juliana en prins Bernhard worden op 7 september 1949 door burgmeester Truus Smulders rondgeleid tijdens een bezoek aan Middelbeers (fotocollectie Elsevier Binnenland/Nationaal Archief).

1949 is in meerdere opzichten een mooi jaar voor Truus. Ze verhuist niet alleen naar haar nieuwe huis, dat is gebouwd op de plek waar haar oude woning in 1947 afbrandde, maar krijgt ook nog eens hoog bezoek. In september wippen koningin Juliana, die het jaar daarvoor de troon heeft overgenomen van haar moeder Wilhelmina, en prins Bernhard langs. Zo trots als een pauw leidt ze het koninklijke duo rond in haar gemeente.

De kroon op haar werk ontvangt Truus in 1959. De inwoners zamelen zo'n 3500 gulden (pakweg 1600 euro) in en kopen een auto voor haar. Het wordt de eerste DAF-personenwagen die dan van de band rolt en ze krijgt hem uit handen van directeur Hub van Doorne. Breed lachend zit ze achter het stuur als ze een ferme handdruk krijgt van een van de twee DAF-oprichters.

Burgemeester Truus Smulders krijgt de eerste DAF van directeur Hub van Doorne (Joop van Bilsen / Anefo/ Nationaal Archief)
Burgemeester Truus Smulders krijgt de eerste DAF van directeur Hub van Doorne (Joop van Bilsen / Anefo/ Nationaal Archief)

Ze blijft achttien jaar lang de enige vrouwelijke burgemeester van ons land, pas in 1964 komen er nog twee bij. In 1966 sterft ze in het harnas, na twintig jaar het ambt te hebben bekleed.

"Zij was een moeder met een groot hart, een nobele vrouw, een sterke persoonlijkheid. Zij heeft zich geofferd en uitgeput - dag en nacht - zij heeft zich gegeven zonder rust voor haarzelf, nog boordevol plannen voor de gemeenschap", zo staat in haar bidprentje. "Lange tijd is zij de eerste en enige vrouwelijke burgemeester des lands geweest. Met moed, beleid en trouw zich gevend aan dit ambt, heeft zij het met ere bekleed en het tot sieraad gesterkt."

Op 20 november 2002, op haar honderdste geboortedag, verrijst in Middelbeers een standbeeld van haar.  Wie meer wil weten over haar leven kan luisteren naar een podcast die het Brabants Historisch Informatie Centrum eerder over haar maakte.

Lees ook

App ons! 👋

Heb je een foutje gezien of heb je een opmerking over dit artikel? Neem dan contact met ons op.