Om de play-offs voor de eredivisie in te kunnen, doet FC Den Bosch er vrijdag misschien wel verstandig aan om van ADO Den Haag te verliezen. Maar kunnen topsporters die een winnaarsmentaliteit hebben wel bewust verliezen?

"Dat zou zeker kunnen", stelt sportpsycholoog Manuel van de Wal uit Eindhoven. "Uiteindelijk kijk je naar het geheel. In dat grotere plaatje kun je stellen dat het past binnen topsportmentaliteit om het maximale uit het seizoen te halen en je niet blind te staren op één wedstrijd.”

FC Den Bosch is na het gelijkspel tegen Jong FC Utrecht (1-1) van maandagavond definitief geëindigd als nummer negen van de Keuken Kampioen Divisie. Die plek kan recht geven op deelname aan de play-offs, afhankelijk van de eindstand in de strijd om de vierde periodetitel. Willem II en kampioen ADO Den Haag, de nummer één en twee in die vierde periode hebben eerder dit seizoen al een periodetitel gewonnen.

Haaks op elkaar
De periodetitel gaat dan niet automatisch naar de nummer drie in de strijd om de periodetitel. Vitesse dat derde staat, kan dus naast deelname aan de play-offs grijpen als ze vrijdag na de laatste wedstrijd van de competitie nog steeds op die derde plek staan. Dat kan FC Den Bosch zelf beïnvloeden door te verliezen van ADO Den Haag. Want als de Hagenezen winnen en ook Willem II wint , blijft Vitesse op de derde plek in de periode. FC Den Bosch pakt dan het laatste ticket voor de play-offs, waar promotie naar de eredivisie kan worden afgedwongen.

“Het zal bewust en onbewust toch meespelen dat je weet: als je verliest, ga je de play-offs in. Dat kan in je achterhoofd gaan zitten”, legt Van de Wal uit. “Iedereen kent de belangen en de gevolgen van winnen en verliezen. Zeker als dat zo haaks op elkaar staat, dat verliezen op de lange termijn juist voordeel kan opleveren. Dat botst.”

Openheid
Volgens de sportpsycholoog vraagt dat om duidelijke keuzes binnen de ploeg. “Als je stuurt op de langetermijndoelstelling, kan dat betekenen dat je in een wedstrijd bewust een tandje terugschakelt. Dan verlies je misschien die wedstrijd, maar bereik je wel je seizoensdoel. Dat is iets wat de staf moet bepalen.”

Zelf maakte Van de Wal zo’n situatie nog niet eerder van dichtbij mee. “Het is een bijzondere kwestie”, lacht hij. “Maar in de topsport kan dít voorkomen.” Hij benadrukt dat openheid binnen het team belangrijk is. “Je moet dit soort situaties goed bespreekbaar maken. Samen bekijken welke keuzes je maakt en hoe je een wedstrijd ingaat.”

Ook individuele belangen spelen daarin mee, zegt hij. Een speler kan er bijvoorbeeld baat bij hebben om te scoren of zich te laten zien voor een transfer. "Scoor je als spits zelf of leg je af?" Uiteindelijk draait het in voetbal volgens Van de Wal om het grotere plaatje. “Niet alleen op die ene wedstrijd focussen, maar er ook overheen kijken en streven naar het grotere doel."